ءبىر ايدا ەكى ادام كوز جۇمدى: س ق و-داعى سۋى شيپالى مەڭگەسەر كولى نەسىمەن قاۋىپتى

وسى وقيعالاردان كەيىن Kazinform ءتىلشىسى دارىگەرلەر مەن قۇزىرلى ورگانداردان تۇزدى كولدىڭ ادام دەنساۋلىعىنا اسەرى، سۋدىڭ ساپاسى جانە قاۋىپسىز دەمالۋ ەرەجەلەرى تۋرالى سۇراپ ءبىلدى.

سۋىنىڭ شيپاسى بار مەڭگەسەر كولىنە جاز ۋاقىتىندا ءوڭىر تۇرعىندارى عانا ەمەس، كورشى وبلىستاردان، رەسەيدەن دە ارنايى كەلەدى. ءبىراق كوپشىلىك تۇزدى كولدىڭ سۋى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ەمدىك قاسيەتكە يە بولعانىمەن، ول اعزاعا ايتارلىقتاي سالماق تۇسىرەتىندىگىن ەسكەرە بەرمەيدى.

ايىرتاۋ اۋداندىق اۋرۋحاناسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى مارينا كۋانوۆانىڭ ايتۋىنشا، سۋداعى مينەرالداردىڭ جوعارى مولشەرى اعزاعا پايدالى اسەر ەتۋى مۇمكىن. الايدا مۇنداي سۋ جۇرەك-قانتامىرلار جۇيەسى مەن تەرىگە قوسىمشا جۇكتەمە تۇسىرەتىنىن ۇمىتپاعان ءجون. دەمالىس ەڭ الدىمەن قاۋىپسىز بولۋى ءتيىس.

- سوزىلمالى جۇرەك-قانتامىرلار، بۇيرەك اۋرۋلارى نەمەسە باسقا دا اۋىر سىرقاتتارى بار ادامدار تۇزدى كولگە بارماس بۇرىن مىندەتتى تۇردە دارىگەرمەن كەڭەسكەنى دۇرىس. تۇزدى سۋدا 10-15 مينۋت بولىپ، ءۇزىلىس جاساپ وتىرعان ءجون. سۋدان شىققاننان كەيىن دەنەگە جابىسقان تۇزدى مىندەتتى تۇردە تۇشى سۋمەن شايىپ تاستاۋ قاجەت. ىستىق كۇندەرى اعزا سۇيىقتىقتى كوپ جوعالتاتىندىقتان، جەتكىلىكتى مولشەردە سۋ ءىشۋ دە ماڭىزدى،- دەيدى دارىگەر.

مامان سونداي-اق، ىستىق اۋا رايىندا كۇننىڭ استىندا ۇزاق ۋاقىت جۇرمەۋگە، كۇننەن قورعايتىن كرەم قولدانىپ، باس كيىم كيۋگە كەڭەس بەرەدى.

- تۇزدى كولگە اۋىرىپ تۇرىپ، ياعني دەنە قىزۋى كوتەرىلگەن، ءجىتى جۇقپالى اۋرۋعا شالدىققان، اشىق جاراقاتى نەمەسە كۇيىگى بار ادامدار، جۇرەك جەتكىلىكسىزدىگى، سوزىلمالى تەرى اۋرۋلارى اسقىنعان ادامدارعا تۇسۋگە بولمايدى. جۇكتىلىگى اۋىر ءوتىپ جاتقان ايەلدەرگە دە تۇزدى سۋعا كىرمەس بۇرىن الدىمەن دارىگەردىڭ كەڭەسىن العان ءجون. ال قارسى كورسەتىلىم بولماعان جاعدايدا تۇزدى كولگە شومىلۋ دەنساۋلىققا وڭ اسەر ەتۋى مۇمكىن. مينەرالدى تۇزدار اعزانى بوساڭسىتادى. سوزىلمالى تەرى اۋرۋلارى اسقىنباعان كەزەڭدە تەرىنىڭ جاعدايىنا وڭ اسەر ەتۋى مۇمكىن جانە تىرەك-قيمىل اپپاراتىنىڭ كەيبىر اۋرۋلارى بار ناۋقاستاردى كەشەندى وڭالتۋدا قولدانىلادى. دەگەنمەن تۇزدى كولگە شومىلۋ مەديتسينالىق ەمنىڭ بالاماسى ەمەس ەكەنىن جانە دارىگەر تاعايىنداعان ەمدى الماستىرمايتىنىن ۇمىتپاعان ءجون،- دەيدى مارينا كۋانوۆا.

قاۋىپسىز دەمالۋدىڭ ەڭ باستى قاعيداسى - شەكتەن شىقپاۋ. دارىگەردىڭ ايتۋىنشا، سۋدا ۇزاق ۋاقىت بولۋعا، كۇننىڭ استىندا قاتتى قىزدىرىنۋعا، الكوگولدىك ىشىمدىك ىشۋگە نەمەسە ءوز مۇمكىندىگىڭىزدى اسىرا باعالاۋعا بولمايدى. ەگەر باس اينالۋ، السىزدىك، جۇرەك قاعۋ نەمەسە تىنىس الۋدىڭ قيىنداۋى سياقتى بەلگىلەر بايقالسا، بىردەن سۋدان شىعىپ، كولەڭكەگە بارىپ، كوبىرەك سۋ ءىشىپ، قاجەت بولعان جاعدايدا مەديتسينالىق كومەككە جۇگىنۋ كەرەك.

ماماندار مەڭگەسەر كولىنىڭ سۋىن حيميالىق-فيزيكالىق كورسەتكىشتەرى بويىنشا يزرايلدەگى ءولى تەڭىزگە ۇقساتادى.

س ق و سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ مالىمەتىنشە، مەڭگەسەر كولىنەن جىل سايىن شومىلۋ ماۋسىمى باستالار الدىندا سۋ سىنامالارى الىنادى. بيىل ماۋسىم ايىندا جۇرگىزىلگەن سانيتاريالىق-حيميالىق، ميكروبيولوگيالىق جانە پارازيتولوگيالىق زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا كول سۋى قولدانىستاعى سانيتاريالىق تالاپتارعا سايكەس كەلگەن.

دەگەنمەن ماماندار كول سۋىنىڭ مينەرالدىلىعى وتە جوعارى ەكەنىن ەسكە سالادى.

ال س ق و ەكولوگيا دەپارتامەنتى مەڭگەسەر كولىندە سۋدىڭ، تۇپكى شوگىندىلەردىڭ، توپىراقتىڭ نەمەسە اتموسفەرالىق اۋانىڭ ساپاسىنا قاتىستى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلمەگەنىن حابارلادى. ۆەدومستۆونىڭ مالىمەتىنشە، بۇل كول مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق باقىلاۋ وبەكتىلەرىنىڭ قاتارىنا كىرمەيتىندىكتەن، جوسپارلى مونيتورينگ جۇرگىزۋ ولاردىڭ قۇزىرەتىنە جاتپايدى.

سوندىقتان دەپارتامەنتتە كول سۋىنىڭ ساپاسى نەمەسە لاستاۋشى زاتتاردىڭ شەكتى مولشەردەن اسۋى تۋرالى مالىمەت جوق. سونىمەن قاتار سوڭعى ءۇش جىل ىشىندە مەڭگەسەر كولىندە بالىقتىڭ، قۇستاردىڭ نەمەسە باسقا دا جانۋارلاردىڭ جاپپاي قىرىلۋىنا قاتىستى اقپارات تىركەلمەگەن.

ەسكە سالايىق، بۇعان دەيىن مەڭگەسەر كولىندە ەكى ەگدە جاستاعى ادامنىڭ قايتىس بولعانى تۋرالى جازعان ەدىك. ەكى جاعدايدا دا وقيعا ورنىنا جەتكەن جەدەل جاردەم قىزمەتى ولاردىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالا المادى.