عالىمدار: 2040-جىلعا قاراي وزون قاباتى كوپشىلىك وڭىرلەردە قالپىنا كەلەدى

استانا. KAZINFORM - جەردىڭ وزون قاباتى قالپىنا كەلىپ جاتىر، جانە بۇل - ادامزاتتىڭ جەردى قورعاۋ ءۇشىن ناقتى ارەكەتتەر جاساعان كەزدە قانداي ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە بولاتىنىنىڭ جارقىن مىسالى دەپ باعالانىپ وتىر، دەپ جازدى ازەرتادج.

بۇل جاعىمدى جاڭالىق دۇنيەجۇزىلىك مەتەورولوگيالىق ۇيىمنىڭ (د م ۇ) وزون بيۋللەتەنىنىڭ جاريالانۋىمەن قاتار ايتىلدى. بيۋللەتەن 1985-جىلى وزون قاباتىنىڭ توزۋىن جاھاندىق قاۋىپ رەتىندە العاش مويىنداعان ۆەنالىق كونۆەنتسيانىڭ 40 جىلدىعىنا وراي شىعارىلدى.

سوڭعى زەرتتەۋلەر انتاركتيدا ۇستىندەگى وزون قاباتىنىڭ جاي-كۇيى سوڭعى جىلدارى ايتارلىقتاي جاقسارعانىن كورسەتەدى. بۇل - ونىڭ ۇزاقمەرزىمدى قالپىنا كەلۋ ءۇردىسىنىڭ ءبىر بولىگى. مۇنداي جاقسارۋدىڭ ءبىر بولىگى تابيعي اتموسفەرالىق وزگەرىستەرگە بايلانىستى بولسا دا، عالىمدار نەگىزگى سەبەپ رەتىندە حلورفتوركومىرتەكتەر (ح ف ك) دەپ اتالاتىن زياندى حيميالىق زاتتاردى بىرتىندەپ پايدالانۋدان باس تارتۋدى اتاپ وتەدى.

جەر بەتىنىڭ بىرنەشە شاقىرىم بيىكتىگىندە ورنالاسقان وزون قاباتى تىرشىلىكتى زياندى ۋلتراكۇلگىن (ۋ ك) ساۋلەلەردەن قورعايدى. ول بولماسا، تەرى وبىرىنىڭ، كاتاراكتانىڭ، يممۋندىق جۇيە بۇزىلىستارى مەن ەكوجۇيەلەردىڭ بۇزىلۋ ءقاۋپى كۇرت ارتار ەدى.

1987-جىلى قابىلدانعان مونرەال حاتتاماسىنىڭ ارقاسىندا شامامەن 200 ەل بىرىگىپ، شاشقا ارنالعان لاكتاردا، توڭازىتقىشتاردا جانە ءورت سوندىرگىش كوبىكتەردە قولدانىلاتىن ح ف ك- دان بىرتىندەپ باس تارتتى. ساراپشىلاردىڭ بولجاۋىنشا، وسى شارالار ناتيجەسىندە 2040-جىلعا قاراي وزون قاباتىنىڭ كوپشىلىك وڭىرلەردە قالپىنا كەلۋى مۇمكىن. ال ەگەر بۇل ءۇردىس جالعاسسا، انتاركتيدا ۇستىندەگى اتى شۋلى وزون تەسىگى 2066-جىلعا قاراي تولىق جابىلادى دەپ كۇتىلەدى.

وزون قاباتىنىڭ سوڭعى قالپىنا كەلۋى تۇراقتى دامۋ سالاسىنداعى باسقا دا ماڭىزدى ماقساتتارعا - دەنساۋلىق ساقتاۋ، كليماتتىڭ وزگەرۋىمەن كۇرەس، ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى جانە بيولوگيالىق ارتۇرلىلىكتى ساقتاۋ باعىتتارىنداعى جەتىستىكتەرگە دە وڭ اسەرىن تيگىزىپ وتىر.

بۇدان كەيىن ادامداردىڭ قانداي قادامدار جاسايتىنى شەشۋشى ءرول اتقارادى. دەگەنمەن، عالىمدار بۇل جاڭالىقتى قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى سيرەك جاھاندىق جەڭىس ءارى عىلىم مەن حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ پلانەتانى قورعاۋداعى ۇلكەن قاتەرلەرگە قارسى تۇرا الاتىنىن دالەلدەيتىن مىسال رەتىندە قاراستىرادى.

ايتا كەتەيىك، بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش ب ۇ ۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 80-سەسسياسىنىڭ اشىلۋىندا سويلەگەن كىرىسپە سوزىندە ادامزات كليماتتىق ادىلەتتىلىكتى تاڭداۋى ءتيىس ەكەنىن ايتقان ەدى.