عالىمدار گەن تاسىمالداۋ ارقىلى العاش رەت ءومىردى ۇزارتتى

استانا. قازاقپارات - University of Rochester عالىمدارى جالاڭاش كورتىشقاننىڭ ۇزاق ءومىر سۇرۋگە كومەكتەسەتىن قورعانىس مەحانيزمىن باسقا جانۋارعا ءساتتى تاسىمالدادى.

Қазақстандық ғалымдар құрғақшылыққа төзімді жаңа сорттарды патенттеді
Фото: АШМ

زەرتتەۋ ناتيجەسىندە تىشقانداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى ارتىپ، قاتەرلى ىسىككە شالدىعۋ قاۋپى ازايعان. عىلىمي جۇمىس Nature جۋرنالىندا جاريالاندى.

كورتىشقان قارتايۋدى زەرتتەيتىن عالىمداردىڭ نازارىن كوپتەن بەرى اۋدارىپ كەلەدى. كادىمگى تىشقاندارمەن سالىستىرعاندا ولاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى شامامەن ون ەسە كوپ، 41 جىلعا دەيىن جەتەدى. سونىمەن قاتار بۇل جانۋارلاردا قاتەرلى ىسىك، جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى مەن نەيرودەگەنەراتيۆتى دەرت وتە سيرەك كەزدەسەدى.

عالىمدار زەرتتەۋ بارىسىندا جوعارى مولەكۋلالى گيالۋرون قىشقىلىنا نازار اۋدارعان. بۇل زات جالاڭاش سوقىرتىشقانداردا ادامدار مەن كادىمگى تىشقاندارعا قاراعاندا شامامەن ون ەسە كوپ بولادى.

بۇعان دەيىن زەرتتەۋشىلەر وسى گيالۋرون قىشقىلىن سوقىرتىشقان جاسۋشالارىنان الىپ تاستاعاندا ولاردىڭ ىسىككە بەيىمدىلىگى ارتاتىنىن انىقتاعان. وسىدان كەيىن ماماندار بۇل قورعانىس مەحانيزمىن باسقا جانۋارلارعا كوشىرۋگە بولا ما دەگەن سۇراقتى زەرتتەۋگە كىرىسكەن.

تاجىريبە بارىسىندا تىشقاندارعا كورتىشقانعا ءتان گيالۋرونسينتازا 2 گەنىنىڭ نۇسقاسى ەنگىزىلگەن. بۇل گەن جوعارى مولەكۋلالى گيالۋرون قىشقىلىن وندىرۋگە جاۋاپ بەرەدى.

ناتيجەسىندە تاجىريبەلىك تىشقانداردىڭ اعزاسىنداعى گيالۋرون قىشقىلىنىڭ دەڭگەيى ارتقان. ولار وزدىگىنەن پايدا بولاتىن ىسىكتەرگە دە، قولدان جاسالعان تەرى وبىرىنا دا توزىمدىرەك بولعان.

سونىمەن قاتار عالىمدار تاجىريبەلىك جانۋارلاردا جاسقا بايلانىستى قابىنۋدىڭ ازايعانىن، ىشەك جۇمىسىنىڭ جاقسى ساقتالعانىن جانە ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى شامامەن %4,4 عا ۇزارعانىن انىقتادى.

زەرتتەۋ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى Vera Gorbunova بۇل جاڭالىقتىڭ گەرونتولوگيا عىلىمى ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.

«ءبىزدىڭ زەرتتەۋ ۇزاق ءومىر سۇرەتىن سۇتقورەكتىلەردە ەۆوليۋتسيا بارىسىندا قالىپتاسقان قورعانىس مەحانيزمدەرىن باسقا تۇرلەرگە تاسىمالداۋعا بولاتىنىن كورسەتتى»،-دەدى عالىم.

مامانداردىڭ پىكىرىنشە، كورشقاننىڭ ۇزاق ءومىر ءسۇرۋى تەك ءبىر مەحانيزمگە بايلانىستى ەمەس. ولاردا د ن ق-نى قالپىنا كەلتىرۋ جۇيەسى جاقسى جۇمىس ىستەيدى، قابىنۋدى باقىلاۋ قابىلەتى جوعارى جانە تىندەرى زاقىمدانۋعا ءتوزىمدى كەلەدى.