عالىمدار ەۋروپادا كولەڭكە جوق ەكەنىن انىقتادى

سپۋتنيكپەن تالداۋ ناتيجەسى 25 قالاداعى 5,5 ميلليوننان استام عيماراتتىڭ شامامەن 80 پايىزدان استامى اعاش كولەڭكەسى از ايماقتا ورنالاسقانىن كورسەتتى، دەپ حابارلايدى turkystan.kz.

زەرتتەۋدى اۆسترالياداعى RMIT ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قالالاردى كوگالداندىرۋ جونىندەگى ساراپشىسى، دوكتور تامي كروزەر جۇرگىزگەن. ماماندار عيماراتتاردىڭ اينالاسىنداعى اعاش جامىلعىسىن زەرتتەپ، ولاردىڭ اپتاپ ىستىق كەزىندە قانشالىقتى قورعالعانىن باعالاعان. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، عيمارات ماڭىنداعى اۋماقتا اعاش جامىلعىسى كەمىندە 30 پايىز بولعان جاعدايدا عانا ول سالقىنداتۋعا ءتيىمدى اسەر ەتەدى. الايدا زەرتتەۋ ناتيجەسىندە مۇنداي قولايلى جاعدايعا ەۋروپانىڭ ءىرى قالالارىنداعى عيماراتتاردىڭ تەك شامامەن 16 پايىزى عانا يە ەكەنى انىقتالدى.

اعاش كولەڭكەسى جاز مەزگىلىندە قالا تۇرعىندارى ءۇشىن اسا ماڭىزدى. جاسىل جەلەگى مول اۋدانداردا تەمپەراتۋرا 6-10 گرادۋسقا دەيىن تومەن بولۋى مۇمكىن. ال اعاش از، اسفالت پەن بەتون كوپ ايماقتار كۇن ىستىعىندا تەز قىزىپ، تۇرعىندار ءۇشىن جايسىز ءارى قاۋىپتى ورتاعا اينالادى. زەرتتەۋ قالالار اراسىندا ۇلكەن ايىرماشىلىق بار ەكەنىن كورسەتتى. ەڭ جاقسى كورسەتكىش كەلن مەن گامبۋرگ قالالارىندا تىركەلگەن. بۇل قالالاردا عيماراتتاردىڭ شامامەن 45 پايىزى جەتكىلىكتى اعاش كولەڭكەسى بار اۋماقتا ورنالاسقان. نيتستسادا بۇل كورسەتكىش 41 پايىزعا جۋىق.

ال ەڭ تومەن ناتيجە سيەۆيليادا بايقالعان. وندا عيماراتتاردىڭ 98 پايىزى كۇنگەيدە تۇر. پاريجدە بۇل كورسەتكىش 96 پايىز، لوندوندا 93 پايىز شاماسىندا. بۇل قالالاردا عيماراتتاردىڭ اينالاسىنداعى اعاش جامىلعىسىنىڭ ورتاشا ۇلەسى نەبارى 12 پايىزعا جۋىق.

دوكتور كروزەردىڭ ايتۋىنشا، قالا سىرتتاي جاسىل بولىپ كورىنگەنىمەن، بۇل بارلىق تۇرعىن ءۇي مەن كەڭسە جەتكىلىكتى كولەڭكەدە تۇر دەگەندى بىلدىرمەيدى. ماڭىزدىسى اعاشتاردىڭ جالپى سانى عانا ەمەس، ولاردىڭ ادامدار تۇراتىن جانە جۇمىس ىستەيتىن عيماراتتارعا قانشالىقتى جاقىن ورنالاسقانى.

زەرتتەۋ الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك ماسەلەسىن دە اشىپ كورسەتتى. تابىسى تومەن اۋدانداردا جاسىل جەلەك از، ال اسفالت پەن بەتون كوپ بولادى. سونىڭ سالدارىنان مۇنداي ايماقتاردىڭ تۇرعىندارى اپتاپ ىستىقتان كوبىرەك زارداپ شەگەدى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، ىستىققا بەيىمدەلۋگە مۇمكىندىگى از ادامدار كوبىنە ەڭ ىستىق ورتادا ءومىر سۇرۋگە ءماجبۇر.

سونىمەن قاتار عالىمدار تىعىز قۇرىلىس ءاردايىم باستى ماسەلە ەمەس ەكەنىن ايتادى. ەگەر حالىق كوپ شوعىرلانعان اۋداندا ەرەسەك اعاشتار جەتكىلىكتى بولسا، ونداعى تەمپەراتۋرا جاسىل جەلەگى از كورشى اۋداندارمەن سالىستىرعاندا ەداۋىر تومەن بولۋى مۇمكىن.

ماماندار قالالاردى ىستىقتان قورعاۋ ءۇشىن جاڭا اعاش وتىرعىزۋمەن قاتار، بۇرىننان ءوسىپ تۇرعان ەرەسەك اعاشتاردى ساقتاۋعا ەرەكشە ءمان بەرۋ كەرەك ەكەنىن ەسكەرتەدى. سەبەبى جاڭا وتىرعىزىلعان كوشەت عيماراتقا تولىق كولەڭكە بەرۋى ءۇشىن 15-20 جىل قاجەت بولۋى مۇمكىن.

زەرتتەۋ اۆتورلارىنىڭ پىكىرىنشە، كليماتتىڭ جىلىنۋى جاعدايىندا قالالاردى كوگالداندىرۋ تەك كورىكتەندىرۋ جۇمىسى ەمەس. بۇل تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعى مەن قاۋىپسىزدىگىن قورعاۋدىڭ ماڭىزدى بولىگىنە اينالىپ وتىر.

ساراپشىلار قالا جوسپارلاۋدا اعاش كولەڭكەسىن نەگىزگى فاكتور رەتىندە قاراستىرۋدى ۇسىنادى. اسىرەسە تابىسى تومەن اۋدانداردى كوگالداندىرۋ، ەرەسەك اعاشتاردى قورعاۋ جانە جاڭا قۇرىلىس جوبالارىندا تابيعي كولەڭكە ايماقتارىن الدىن الا ەسكەرۋ قاجەت.