عالىمدار قانت الماستىرعىشتار اعزاعا قانشالىقتى زيان ەكەنىن انىقتادى

الايدا امەريكالىق عالىمداردىڭ جاڭا زەرتتەۋى كالورياسى از نەمەسە مۇلدە جوق تاتتىلەندىرگىشتەر اعزا ءۇشىن بەيتاراپ بولماۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتتى. ولاردى ۇزاق ۋاقىت جانە مولشەرىن باقىلاماي تۇتىنۋ قانداعى قانت الماسۋىنا كەرى اسەر ەتىپ، ەكىنشى ءتيپتى ديابەت پەن جۇرەك- قانتامىر اۋرۋلارىنىڭ قاۋپىن ارتتىرۋى ىقتيمال، دەپ حابارلايدى turkystan.kz Current Atherosclerosis Reports قا سىلتەمە جاساپ.

زەرتتەۋدى تافتس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فريدمان اتىنداعى تاعامتانۋ عىلىمى جانە ساياساتى مەكتەبىنىڭ ماماندارى جۇرگىزگەن. عىلىمي جۇمىس Current Atherosclerosis Reports جۋرنالىندا جاريالاندى. اۆتورلار جاساندى جانە باسقا دا كالورياسىز تاتتىلەندىرگىشتەردىڭ زات الماسۋعا، ىشەك ميكروبيومىنا جانە جۇرەك-قانتامىر جۇيەسىنە ىقپالىن باعالاۋ ءۇشىن بۇعان دەيىنگى زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرىن بىرىكتىرگەن.

عالىمدار ەرەسەكتەر قاتىسقان 21 راندوميزاتسيالانعان كلينيكالىق زەرتتەۋدى تالدادى. بۇل جۇمىستاردا تاتتىلەندىرگىش قولدانعان ادامداردىڭ كورسەتكىشتەرى سۋ نەمەسە پلاتسەبو تۇتىنعان قاتىسۋشىلارمەن سالىستىرىلعان. ناتيجەسىندە قانت الماستىرعىشتاردى پايدالانعان توپتاردا اش قارىنداعى ينسۋلين دەڭگەيىنىڭ جانە گليكيرلەنگەن گەموگلوبين كورسەتكىشىنىڭ جوعارىلاعانى بايقالدى. سونداي-اق ينسۋلينگە سەزىمتالدىقتىڭ ناشارلاۋىنا قاراي بەتالىس تىركەلگەن.

گليكيرلەنگەن گەموگلوبين ادامنىڭ سوڭعى بىرنەشە ايداعى قانداعى قانت دەڭگەيىن كورسەتەدى. ال ينسۋلينگە سەزىمتالدىق تومەندەگەن كەزدە اعزا قانداعى گليۋكوزانى ءتيىمدى پايدالانا المايدى. بۇل جاعداي ۇزاق ۋاقىت ساقتالسا، ەكىنشى ءتيپتى ديابەتتىڭ دامۋ قاۋپىن ارتتىرۋى مۇمكىن.

زەرتتەۋشىلەر تاتتىلەندىرگىشتەردىڭ اسەرى ىشەكتەگى ميكرواعزالارمەن بايلانىستى بولۋى ىقتيمال دەپ ەسەپتەيدى. كەيبىر قانت الماستىرعىشتار اس قورىتۋ جولىنان ءوتىپ، ىشەك ميكروبيومىمەن تىكەلەي ارەكەتتەسەدى. عالىمدار قاراستىرعان تاجىريبەلەردىڭ بىرىندە بەلگىلى ءبىر تاتتىلەندىرگىشتەردىڭ ىشەك باكتەريالارىنىڭ قۇرامى مەن قىزمەتىن وزگەرتە الاتىنى انىقتالعان. بۇل اسەر ادامداردان الىنعان ىشەك ميكروبيوتاسىن تىشقاندارعا كوشىرۋ تاجىريبەسىندە دە بايقالعان.

بۇدان بولەك، اۋقىمدى باقىلاۋ زەرتتەۋلەرىندە تاتتىلەندىرگىشتەردى تۇراقتى تۇتىنۋ ەكىنشى ءتيپتى ديابەت جانە كەيبىر جۇرەك- قانتامىر اۋرۋلارىنىڭ جوعارى قاۋپىمەن بايلانىستى بولعان. دەگەنمەن بۇل دەرەكتەر قانت الماستىرعىشتار اۋرۋعا تىكەلەي سەبەپ بولادى دەگەندى بىلدىرمەيدى. دەنساۋلىعىنا قاۋىپ تونگەن نەمەسە ارتىق سالماقتان ارىلعىسى كەلگەن ادامدار تاتتىلەندىرگىشى بار ونىمدەردى جيىرەك تاڭداۋى مۇمكىن. مۇنى عىلىمدا كەرى سەبەپ-سالدار بايلانىسى دەپ اتايدى.

تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە ءار تاتتىلەندىرگىشتىڭ اعزاعا اسەرى بىردەي بولماۋىندا. ساحارين، اسپارتام، سۋكرالوزا، ستيەۆيا جانە باسقا قوسپالاردىڭ حيميالىق قاسيەتتەرى ءارتۇرلى. سوندىقتان ولاردى ءبىر توپقا بىرىكتىرىپ باعالاۋ كەيبىر ماڭىزدى ايىرماشىلىقتاردى جاسىرىپ قالۋى مۇمكىن. زەرتتەۋ اۆتورلارى ناقتى قورىتىندى جاساۋ ءۇشىن تاتتىلەندىرگىشتەردىڭ ءار ءتۇرىن جەكە قاراستىراتىن ۇزاق مەرزىمدى كلينيكالىق سىناقتار قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

عالىمدار قانت الماستىرعىشتاردى بىردەن تولىقتاي زياندى ءونىم دەپ جاريالاۋعا اسىقپايدى. ەگەر ادام كۇن سايىن كوپ مولشەردە قانت قوسىلعان سۋسىن ىشسە، ونى تومەن كالوريالى بالامامەن اۋىستىرۋ پايدالىراق بولۋى مۇمكىن. ءبىراق بۇل تاتتىلەندىرگىشى بار تاعامداردى شەكتەۋسىز تۇتىنۋعا بولادى دەگەن ءسوز ەمەس. زەرتتەۋ اۆتورلارى ولاردىڭ ۇزاق مەرزىمدى اسەرى ءالى تولىق انىقتالماعاندىقتان، ساقتىق تانىتۋدى ۇسىنادى.

ءونىم تاڭباسىنداعى اقپارات تا ماسەلەنى كۇردەلەندىرەدى. مىسالى، ا ق ش- تا وندىرۋشىلەر تاعام قۇرامىندا قانداي تاتتىلەندىرگىش بار ەكەنىن كورسەتۋگە مىندەتتى بولعانىمەن، ونىڭ ناقتى مولشەرىن جازبايدى. سونىڭ سالدارىنان تۇتىنۋشى تاۋلىگىنە قانشا قانت الماستىرعىش قابىلداپ جۇرگەنىن انىقتاي المايدى، ال عالىمدارعا ولاردىڭ ۇزاق مەرزىمدى اسەرىن ءدال باعالاۋ قيىنعا سوعادى.

ماماندار تاتتىگە دەگەن قاجەتتىلىكتى ۇنەمى قانت نەمەسە ونى الماستىراتىن قوسپالار ارقىلى وتەۋگە تىرىسپاۋ كەرەك ەكەنىن ايتادى. كۇندەلىكتى اس مازىرىندەگى ءتاتتى ءدامدى بىرتىندەپ ازايتۋ، سۋ ءىشۋ، تابيعي ءارى از وڭدەلگەن ونىمدەردى تاڭداۋ اعزانى تۇراقتى تۇردە ءتاتتى تاعامعا تاۋەلدى بولۋدان ساقتاۋى مۇمكىن.

جاڭا زەرتتەۋ قانت الماستىرعىشتاردىڭ مىندەتتى تۇردە ديابەتكە نەمەسە جۇرەك اۋرۋىنا اكەلەتىنىن دالەلدەمەيدى. الايدا ولاردى اعزاعا ەش اسەر ەتپەيتىن ءقاۋىپسىز قوسپا دەپ قاراستىرۋعا بولمايتىنىن كورسەتەدى. سوندىقتان مۇنداي ونىمدەردى مولشەرمەن قولدانۋ جانە ولاردىڭ قۇرامىنا مۇقيات قاراۋ ماڭىزدى.