عالىمدار دارۆيننىڭ جىرتقىش وسىمدىك تۋرالى گيپوتەزاسىن 150 جىلدان كەيىن دالەلدەدى
استانا. KAZINFORM - قىتاي عالىمدارى العاش رەت تاۋ وسىمدىگى Saxifraga candelabrum جاندىكتەردەن قورەكتىك زاتتاردى ۇستاپ، قورىتىپ، ءبولىپ الا الاتىنىن راستادى. وسىلايشا، ولار چارلز دارۆيننىڭ العاش رەت 1875 -جىلى ۇسىنىلعان گيپوتەزاسىن دالەلدەدى، دەپ حابارلايدى ت ا س س اقپارات اگەنتتىگى.
زەرتتەۋ Nature Communications عىلىمي جۋرنالىندا جاريالاندى. اۆتورلار تيبەتتە جانە قىتايدىڭ وڭتۇستىگىندەگى تاۋلى ايماقتاردا وسەتىن Saxifraga candelabrum تاسجارعانى ۇساق جاندىكتەردى اۋلاۋ ءۇشىن جاپىراقتارى مەن گۇلدەرىندەگى جابىسقاق تۇكتەردى پايدالاناتىنىن، سودان كەيىن ارنايى فەرمەنتتەردى پايدالانىپ جەمتىگىن قورىتاتىنىن انىقتادى.
چارلز دارۆين وسى وسىمدىكتىڭ ءدال وسى ەرەكشەلىگىن 150 جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن شامالاعان ەدى. تاسجارعاندى زەرتتەي وتىرىپ، ولاردىڭ تۇكتەرىنىڭ ەت قورەكتى وسىمدىكتەر اتالاتىن شىقشوپكە ۇقسايتىنىن بايقاعان. الايدا ول ءوز گيپوتەزاسىن دالەلدەي المادى: جۇندەر تىم كىشكەنتاي، ال ولار بولەتىن سۇيىقتىق ەكسپەريمەنتتەر ءۇشىن جەتكىلىكسىز بولدى.
ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلعان عىلىمي پىكىرتالاستى قىتاي عىلىم اكادەمياسى بوتانيكالىق ينستيتۋتىنىڭ پروفەسسورى سۋن حان باستاعان بوتانيكتەر توبى شەشتى. زەرتتەۋشىلەر 32 وسىمدىكتى تابيعي ورتادا باقىلاپ، ولاردىڭ جانىنا بەينەتاسپالار ورناتتى، سونداي- اق ولاردىڭ گەنومى جانە جابىسقاق بولىندىلەرىنىڭ حيميالىق قۇرامىن زەرتتەدى.
گۇلدەر ءارتۇرلى جاندىكتەردى تارتاتىنى بەلگىلى بولدى. ءىرى جاندىكتەر وسىمدىكتى توزاڭداندىرسا، كىشكەنتاي ماسالار كوبىنە تۇكتەرگە جابىسىپ، بىرتىندەپ قورىتىلادى.
وسىمدىكتىڭ شىنىمەن دە ولجاسىنان قورەكتىك زاتتار الىپ جاتقانىن راستاۋ ءۇشىن عالىمدار قوسىمشا تاجىريبە جۇرگىزدى. ولار اۋىر ازوت-15 يزوتوپىنىڭ جوعارى دەڭگەيىمەن جەمىس شىبىندارىن ءوسىرىپ، وسىمدىكتەرگە بەردى. كەيىنگى تالداۋ جاندىكتەردەن شىققان ازوتتىڭ تاسجارعان تىنىنە ەنگەنىن، بۇل قورىتىلعان بيوماسسانىڭ ءسىڭىرىلۋىنىڭ تىكەلەي دالەلى ەكەنىن كورسەتتى.
بۇدان باسقا، زەرتتەۋشىلەر وسىمدىكتىڭ كلاسسيكالىق جىرتقىش وسىمدىكتەر - ءشىقشوپتىڭ اس قورىتۋ فەرمەنتتەرىنىڭ جيىنتىعىن وندىرەتىنىن انىقتادى.
اۆتورلاردىڭ پىكىرىنشە، زەرتتەۋ قورىتىندىسى جىرتقىش وسىمدىكتەردىڭ ءارتۇرلى تۇرلەرى ەۆوليۋتسيا بارىسىندا بىردەي اۋلاۋ مەحانيزمىن ءبىر-بىرىنەن تاۋەلسىز تۇردە دامىتىپ، قورعانىش جابىسقاق تۇكتەردى جاندىكتەردى اۋلاۋ جانە قورىتۋ ءۇشىن ءتيىمدى قۇرالعا اينالدىرعانىن كورسەتەدى.
Kazinform ءۇشىن ارنايى تاسس سەرىكتەس اگەنتتىگى ۇسىنعان.
وسىعان دەيىن استانالىق وقۋشى وسىمدىكتەن ەكولوگيالىق قاعاز جاساپ، پاتەنت العانىن حابارلادىق.
