بيۋدجەتتىڭ يگەرىلۋى: ماجىلىستە جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ ەسەبى قارالادى

سونىمەن قاتار، دەپۋتاتتار كەدەندىك رەتتەۋ تۋرالى كودەكسكە ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەردى قارايدى.

بيىل ۇكىمەت ەسەبى العاش رەت جاڭا بيۋدجەت كودەكسىنىڭ تالاپتارىن ەسكەرە وتىرىپ جاسالدى. مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك، قازاقستان ەكونوميكاسى 2025-جىلى 6,5 پايىز دەڭگەيىندە جوعارى ءوسىم كورسەتتى، باستاپقى بولجام 5,6 پايىز دەڭگەيىندە بولعان. مۇنداي ناتيجەگە مۇناي ءوندىرىسىنىڭ ۇلعايۋى، ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىكتىڭ جوعارىلاۋى، ىشكى سۇرانىستىڭ ءوسۋى، سونداي-اق قۇرىلىس، كولىك، ساۋدا جانە وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ جەدەل دامۋى ەسەبىنەن قول جەتكىزىلدى.

اتاپ ايتقاندا، بيىل 21-مامىردا ماجىلىستە 2025 -جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى اتالعان ەسەپتەر تانىستىرىلعان ەدى.

ءماجىلىس ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى دانيا ەسپايەۆانىڭ ايتۋىنشا، ەسەپتەردى تالداۋ بارىسى بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋ پروتسەسىندە ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەتىن ءبىرقاتار جۇيەلى ماسەلەنىڭ ءالى دە بار ەكەنىن كورسەتتى. بىرىنشىدەن، بيۋدجەتتىڭ كىرىس بولىگىنىڭ اتقارىلماۋى. 2025-جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ كىرىسى 335,3 ميلليارد تەڭگەگە يگەرىلگەن جوق. سالىق جانە كەدەندىك تۇسىمدەردى بولجاۋ ساپاسىنا قاتىستى ماسەلەلەر ءالى دە بار. ەكىنشىدەن، بيۋدجەتتىڭ ۇلتتىق قوردان بولىنەتىن ترانسفەرتتەرگە جوعارى تاۋەلدىلىگى ساقتالۋدا. 2025-جىلى قوردان الىنعان قاراجات كولەمى 5,3 تريلليون تەڭگە بولدى، ونىڭ ايتارلىقتاي بولىگى نىسانالى ترانسفەرتتەرگە تيەسىلى. بۇل رەتتە ۇلتتىق قورعا تۇسەتىن تۇسىمدەردىڭ تولىقتىعى جانە پايدالانىلماعان قاراجاتتى ۋاقتىلى قايتارۋ بويىنشا جۇيەلى ماسەلەلەر ءالى دە قالىپ وتىر.

- جىل ىشىندە بيۋدجەت 8 رەت تۇزەتىلدى. بيۋدجەت پارامەترلەرىنىڭ وسىلايشا ءجيى وزگەرۋ سەبەپتەرىن جان-جاقتى تالداپ، بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋدىڭ تۇراقتىلىعى مەن ساپاسى بويىنشا بيۋدجەت زاڭناماسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ قاجەتتىلىگىن باعالاۋ قاجەت. مۇنىمەن قوسا، مەملەكەتتىك قارىزعا قىزمەت كورسەتۋ شىعىندارى ءوسىپ كەلەدى،- دەدى ءماجىلىس ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى.

سونىمەن قاتار، قر ۇكىمەتىنىڭ 2025-جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەبىن تانىستىرۋ كەزىندە قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى داۋرەن تەمىربەكوۆ بىلتىر سالىق بويىنشا جوسپار نەگە ورىندالماعانىن ءتۇسىندىردى.

بۇدان بولەك جالپى وتىرىستا قازاقستان ۇكىمەتى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مينيسترلەر كابينەتى اراسىنداعى ەكى ەلدىڭ ەلشىلىكتەرىنىڭ مۇقتاجدىقتارى ءۇشىن استانا قالاسى مەن بىشكەك قالاسىنداعى عيماراتتار مەن جەر ۋچاسكەلەرىن، سونداي-اق توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىلەردىڭ رەزيدەنتسيالارىن ءوزارا وتەۋسىز پايدالانۋعا بەرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى قارالادى.

ەسكە سالساق، قىرعىزستان جاعى بۇل قۇجاتتى قابىلداعانىن جازعان ەدىك.

مۇنىمەن قوسا، دەپۋتاتتار ەكىنشى وقىلىمدا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى كەدەندىك رەتتەۋ تۋرالى» كودەكسكە ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەردى جانە ەكولوگيالىق ماسەلەلەر بويىنشا زاڭنامالىق وزگەرىستەردى تالقىلايدى. قۇجات ەلەكتروندى ساۋدانى رەتتەۋگە جانە شەتەلدىك ينتەرنەت-پلاتفورمالاردا ساتىپ الىنعان تاۋارلاردى تاسىمالداۋ ءتارتىبىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان. زاڭ جوباسى اياسىندا ەلەكتروندى ساۋدانى رەتتەۋگە جانە شەتەلدىك ينتەرنەت-پلاتفورمالاردا ساتىپ الىناتىن تاۋارلاردىڭ تاسىمالىن تارتىپكە كەلتىرۋگە باعىتتالعان ءبىرقاتار جۇيەلى وزگەرىس ۇسىنىلعان. بىرىنشىدەن، حالىقارالىق پوشتا ارقىلى ءۇشىنشى ەلدەردەن شەتەلدىك ينتەرنەت-پلاتفورمالارمەن جەكە تۇلعالاردىڭ اتىنا جىبەرىلگەن تاۋارلاردى جەكە ساناتقا جاتقىزۋ ەسكەرىلگەن، ياعني ەلەكتروندى ساۋدا تاۋارلارى دەپ بەلگىلەنبەك. ەكىنشىدەن، «ەلەكتروندىق ساۋدا وپەراتورى» ۇعىمى ەنگىزىلەدى. ۇشىنشىدەن، كەدەندىك دەكلاراتسيانىڭ جاڭا ءتۇرى - ەلەكتروندى ساۋدا دەكلاراتسياسىن ەنگىزۋ قاراستىرىلعان. ەلەكتروندى ساۋدا تاۋارلارىنىڭ بۇكىل كولەمىن دەكلاراتسيالاۋ شەتەلدىك ينتەرنەت پلاتفورمالاردا ساتىپ الىناتىن تاۋارلاردىڭ تولىق ستاتيستيكاسىن جاساۋعا جانە وسى ساناتتاعى تاۋارلار بويىنشا اكىمشىلەندىرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ەسكە سالساق، پارلامەنت ءماجىلىسى اتالعان زاڭ جوباسىن 3-مامىردا ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداعان ەدى.

زاڭ جوباسى ەلەكتروندىق ساۋدا وپەراتورىنىڭ تاۋارلاردى دەكلاراتسيالاۋ بولىگىندە حالىق ءۇشىن كەدەندىك راسىمدەردى وڭايلاتۋعا، ەلەكتروندىق ساۋدا تاۋارلارى يمپورتىنىڭ تولىق ءارى شىنايى ستاتيستيكاسى مەن قۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە، ترانسشەكارالىق ەلەكتروندىق ساۋدا سالاسىن رەتكە كەلتىرۋگە جانە نارىقتىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.