بولاشاقتا ادامدار نە جەيدى جانە بۇل اعزاعا قالاي اسەر ەتەدى

ادام نەگە ءوزىن شەكتەي المايدى

ۇزاق ۋاقىت بويى ادامزاتتىڭ باستى قورقىنىشى اش قالۋ بولدى. سوندىقتان توقشىلىق پەن مولشىلىق ءاردايىم قاۋىپسىز ءومىردىڭ بەلگىسى سانالدى. الايدا قازىرگى قوعام ءدال وسى مولشىلىقتىڭ كەرى اسەرىن سەزىنە باستادى.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا، ادامدار ءالى كۇنگە دەيىن تاعامدى «قور جيناۋ» پسيحولوگياسىمەن قابىلدايدى. كوپشىلىك ءۇشىن اسقا شەكتەۋ قويۋ نەمەسە ديەتا ۇستاۋ پسيحولوگيالىق تۇرعىدان اۋىر قابىلدانادى. سەبەبى ادام ساناسىندا «تاماق بار بولسا - ءومىر قاۋىپسىز» دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسقان.

بۇگىندە كوپتەگەن ەلدەردە سەمىزدىك، ديابەت جانە دۇرىس تاماقتانباۋعا بايلانىستى اۋرۋلار كوبەيىپ كەلەدى. عالىمدار مۇنى ادام اعزاسىنىڭ تابيعي تۇردە تۇراقتى مولشىلىققا بەيىمدەلمەگەنىمەن بايلانىستىرادى. بۇرىن ادامدار ماۋسىمعا قاراي ءارتۇرلى تاماق جەپ، كەي كەزەڭدەردە اشىعۋعا دا ءماجبۇر بولعان. ال قازىرگى تاڭدا تاعام جىل ون ەكى اي قولجەتىمدى.

ادام راتسيونى قالاي وزگەردى

زەرتتەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا، شامامەن 8-10 مىڭ جىل بۇرىن ادامزات ومىرىندە ۇلكەن وزگەرىس بولدى. اڭشىلىق پەن تەرىمشىلىك داۋىرىنەن كەيىن ادامدار ەگىنشىلىككە كوشىپ، وزدەرى وسىرگەن ونىمدەردى تۇتىنا باستادى. وسى كەزەڭدە ءداندى داقىلدار مەن وسىمدىك مايلارى راتسيوننىڭ ماڭىزدى بولىگىنە اينالدى.

كەيىن مال شارۋاشىلىعى دامىپ، ادامدار ءسۇت ونىمدەرىن كوپتەپ پايدالانا باستادى. ءبىراق مۇندا قىزىق بيولوگيالىق ەرەكشەلىك بار. كوپتەگەن سۇتقورەكتىلەر سەكىلدى ادام دا بالا كەزىندە ءسۇتتى وڭاي قورىتادى، ال ەسەيگەن سايىن بۇل قابىلەت السىرەيدى. سوعان قاراماستان، ۋاقىت وتە كەيبىر حالىقتاردا ءسۇتتى قورىتا الاتىن گەنەتيكالىق ەرەكشەلىك قالىپتاسقان.

عالىمدارد پىكىرىنشە، بۇل - ادامنىڭ تاماقتانۋ ەرەكشەلىگىنە قاراي ەۆوليۋتسيالىق بەيىمدەلۋىنىڭ ءبىر مىسالى.

بۇرىن ادامدار قالاي تاماقتانعان

ءداستۇرلى قوعامدا ادامداردىڭ تاماقتانۋى ماۋسىمعا تىكەلەي بايلانىستى بولدى. جازدا جاڭا ونىمدەر جەسە، قىستا كەپتىرىلگەن نەمەسە ساقتالعان ازىقتاردى پايدالانعان. ال كوكتەمدە ازىق ازايىپ، اشىعۋ كەزەڭى ءجيى كەزدەسكەن.

ياعني ادام اعزاسى عاسىرلار بويى تۇراقتى توقشىلىققا ەمەس، مەزگىل- مەزگىل تاپشىلىققا بەيىمدەلىپ كەلگەن. سول سەبەپتى قازىرگى ۇزدىكسىز تاعام مولشىلىعى دەنساۋلىققا كۇتپەگەن سالدارىن اكەلۋى مۇمكىن.

عالىمدار ەجەلگى ادامداردىڭ نە جەگەنىن قالاي انىقتايدى

قازىرگى عىلىم كونە ادامداردىڭ تاماقتانۋ راتسيونىن بۇرىنعىدان دا ءدال زەرتتەي الادى. ارحەولوگتار ەجەلگى تۇراقتاردان تابىلعان جانۋار سۇيەكتەرىن، وسىمدىك قالدىقتارىن جانە ىدىستارداعى كۇيە ىزدەرىن زەرتتەۋ ارقىلى سول كەزەڭدەگى اس ءمازىرىن انىقتايدى.

مولەكۋلالىق بيولوگيا، بيوحيميا جانە پالەوگەنەتيكا سالالارىنداعى جاڭا تەحنولوگيالار بۇل زەرتتەۋلەردى ودان ءارى تەرەڭدەتكەن. مىسالى، ەجەلگى ىدىستارداعى كۇيگەن قالدىقتارعا سپەكترلىك تالداۋ جۇرگىزۋ ارقىلى ونىڭ ىشىندە قانداي تاعام دايىندالعانىن انىقتاۋعا بولادى.

ال سۇيەك تىندەرىنە جاسالاتىن يزوتوپتىق تالداۋ ادامنىڭ قانداي تاعامدى كوبىرەك تۇتىنعانىن كورسەتەدى. وسىلايشا عالىمدار مىڭداعان جىل بۇرىن ءومىر سۇرگەن ادامداردىڭ راتسيونىن قالپىنا كەلتىرىپ جاتىر.

بولاشاقتا تابيعي تاعام ازايا ما

سوڭعى جىلدارى زەرتحانالىق جاعدايدا وسىرىلەتىن ەت، جاساندى اقۋىز جانە تەحنولوگيالىق تاعام تۇرلەرى ءجيى تالقىلانا باستادى. عالىمدار بولاشاقتا ازىق-تۇلىك ءوندىرىسى تولىقتاي جوعارى تەحنولوگياعا سۇيەنۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى.

الايدا ماماندار مۇنداي تاعامداردىڭ ادام اعزاسىنا ۇزاق مەرزىمدە قالاي اسەر ەتەتىنى ءالى تولىق زەرتتەلمەگەنىن ەسكەرتەدى. سەبەبى تابيعي تاعام قۇرامىندا تەك اقۋىز، ماي نەمەسە كومىرسۋ عانا ەمەس، اعزاعا قاجەت كوپتەگەن ميكروەلەمەنتتەر بار.

سونىمەن قاتار ادامنىڭ اعزاسىنداعى پايدالى ميكرواعزالاردىڭ تەپە-تەڭدىگى دە تاماقتانۋعا تىكەلەي بايلانىستى. سوندىقتان ارنايى ەسەپپەن دايىندالعان تەحنولوگيالىق تاعامدار ادام دەنەسىنە قاجەتتى دۇنيەنىڭ ءبارىن تولىق بەرە الا ما، جوق پا - بۇل ازىرگە ناقتى دالەلدەنبەگەن.

ادامزات ازىقتى بۇرىن قالاي ساقتاعان

قازىر كوپشىلىككە ەرەكشە كورىنەتىن ۇنتاق تاعامداردىڭ ءوزى ادامزات ءۇشىن جاڭالىق ەمەس. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، ەجەلگى داۋىرلەردە ادامدار ازىقتى ۇزاق ساقتاۋ ءۇشىن ونى كەپتىرىپ، ۇنتاق كۇيىندە پايدالانعان. مىسالى، بالىق ۇنى، ءدان ۇنى نەمەسە جاڭعاق ۇنتاعى ىستىق سۋعا ارالاستىرىلىپ، تەز دايىندالاتىن تاعام رەتىندە قولدانىلعان.

مۇنداي استى اعزا جەڭىل قورىتادى. سوندىقتان قازىرگى ۇنتاق تاعامدار - بۇرىننان كەلە جاتقان تاعام ساقتاۋ ءتاسىلىنىڭ بۇگىنگى زامانعا بەيىمدەلگەن ءتۇرى.

ادامزات تابيعي تاعامعا قايتا ورالا ما

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بولاشاقتا ادامزات ءبىر مەزەتتە ەكى ماسەلەمەن بەتپە- بەت كەلۋى مۇمكىن. الەمنىڭ ءبىر بولىگىندە ادامدار اشتىقپەن كۇرەسسە، ەندى ءبىر جەردە ارتىق تاماقتانۋدىڭ زاردابى كۇشەيۋى ىقتيمال. تەحنولوگيا دامىعان سايىن تاعام ءتۇرى دە كوبەيە بەرەدى.

بالكىم، الداعى ۋاقىتتا ادامدار زەرتحانادا وسىرىلگەن ەتتى ءجيى تۇتىناتىن شىعار. ال كەيبىرى، كەرىسىنشە، تابيعي ءارى قاراپايىم تاعامعا قايتا ورالۋى مۇمكىن. قالاي بولعاندا دا، تاماق تەك قارىن تويدىرۋ ءۇشىن ەمەس، ادامزاتتىڭ تاريحىمەن، مادەنيەتىمەن جانە ءومىر سالتىمەن تىعىز بايلانىستى دۇنيە بولىپ قالا بەرەدى.