ەڭبەك كىتاپشاسى جوعالسا نە ىستەۋ كەرەك؟ زەينەتاقىعا اسەرى قانداي
استانا. KAZINFORM - زەينەتكە شىعار ساتتە ەڭبەك وتىلىنە قاتىستى قيىندىققا تاپ بولماۋ ءۇشىن ەرتەرەك قامدانعان ءجون.
سەبەبى قۇجاتتارىن جيناپ، تولەم راسىمدەۋگە كەلگەندە ەڭبەك ءوتىلىنىڭ ءبىر بولىگى ەسەپكە الىنباعان نەمەسە زەينەتاقى كولەمى كۇتكەننەن الدەقايدا تومەن بولىپ شىعاتىن جايتتار از ەمەس. مۇنداي جاعدايدىڭ ەڭ جيى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى - ەڭبەك كىتاپشاسىنىڭ جوعالۋى نەمەسە ونداعى دەرەكتەردىڭ قاتە تولتىرىلۋى.
كوپ جىل بويى ەڭبەك كىتاپشاسى ادامنىڭ جۇمىس ءوتىلىن دالەلدەيتىن نەگىزگى قۇجات بولىپ كەلدى. سوندىقتان ونىڭ جوعالۋى كەي جاعدايدا ونداعان جىلدىق ەڭبەكتى قايتا دالەلدەۋگە ءماجبۇر ەتەدى. اسىرەسە ەڭبەك جولىن ەلەكتروندى جۇيە ەنگىزىلگەنگە دەيىن باستاعان ازاماتتار ءۇشىن بۇل ماسەلە ءالى دە وزەكتى.
ەڭبەك وتىلىنە نە كىرەدى؟
قازاقستاندا ەڭبەك وتىلىنە مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارى اۋدارىلعان رەسمي جۇمىس كەزەڭدەرى ەنگىزىلەدى، ياعني ءبىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنا جارنا تۇسكەن ءار اي ەسەپكە الىنادى.
سونىمەن قاتار قوسىمشا جۇمىس، ەگەر زاڭدى تۇردە راسىمدەلسە، ەڭبەك وتىلىنە كىرەدى. بۇدان بولەك، قوعام ءۇشىن ماڭىزدى سانالاتىن كەي كەزەڭدەر دە ءوتىل رەتىندە ەسەپتەلەدى. ولاردىڭ قاتارىندا اسكەري قىزمەت، جۇكتىلىك پەن بوسانۋعا بايلانىستى دەمالىس، بالا كۇتىمى، جۇمىسسىزدىق بويىنشا جاردەماقى الۋ ۋاقىتى، سونداي-اق مۇگەدەك نەمەسە قارت تۋىسىن كۇتۋ كەزەڭدەرى بار.
الايدا مۇنداي ۋاقىتتاردى راستايتىن قۇجاتتار مىندەتتى تۇردە بولۋى كەرەك. مىسالى، اسكەري بيلەت، بالانىڭ تۋۋ تۋرالى كۋالىگى نەمەسە ءتيىستى انىقتامالار قاجەت.
كاسىپكەرلىكپەن اينالىسقان ازاماتتاردىڭ دا ەڭبەك ءوتىلى ەسەپتەلەدى. ءبىراق ول ءۇشىن جەكە كاسىپكەر ءوزى ءۇشىن زەينەتاقى جارنالارىن تۇراقتى اۋدارىپ وتىرۋى ءتيىس. ازاماتتىق-قۇقىقتىق كەلىسىمشارت ارقىلى ىستەلگەن جۇمىس تا جارنا تولەنگەن جاعدايدا وتىلگە ەنگىزىلەدى.
ال بەيرەسمي جۇمىس، ەڭبەك شارتىنسىز قىزمەت ەتۋ نەمەسە زەينەتاقى اۋدارىمى جاسالماعان كەزەڭدەر ەسەپكە الىنبايدى.
نەلىكتەن ەڭبەك كىتاپشاسى ءالى دە ماڭىزدى؟
2021-جىلدان باستاپ قازاقستاندا ەڭبەك شارتتارىن ەسەپكە الۋدىڭ ءبىرىڭعاي ەلەكتروندى جۇيەسى ەنگىزىلگەنىمەن، قاعاز ەڭبەك كىتاپشاسىنىڭ ماڭىزى جويىلعان جوق.
اسىرەسە ۇزاق جىل ەڭبەك ەتكەن ازاماتتار ءۇشىن بۇل قۇجات ءالى دە نەگىزگى دالەل سانالادى. ەگەر كىتاپشا جوعالسا، ەلەكتروندى بازاعا دەيىنگى ەڭبەك ءوتىلى ەسەپكە كىرمەي قالۋى مۇمكىن. سونىڭ سالدارىنان ازاماتقا ەڭ تومەنگى مولشەردەگى زەينەتاقى تاعايىندالۋى ىقتيمال.
ماسەلەنى قيىنداتاتىن تاعى ءبىر جايت - ەڭبەك كىتاپشاسى جوعالعان جاعدايدا ناقتى جۇگىنەتىن ءبىر ورتالىق ورگان جوق. ادام بۇرىنعى جۇمىس بەرۋشىلەرگە، ارحيۆتەرگە جانە ءتۇرلى مەكەمەلەرگە ءوز بەتىنشە سۇراۋ سالۋعا ءماجبۇر بولادى.
بۇدان بولەك جوعالعان ەڭبەك كىتاپشاسىنىڭ ءتۇپنۇسقاسىن قالپىنا كەلتىرۋ مۇمكىن ەمەس. ونىڭ ورنىنا تەك دۋبليكات راسىمدەلەدى جانە وعان بارلىق دەرەك قايتا ەنگىزىلەدى.
ەڭبەك كىتاپشاسىن قالاي قالپىنا كەلتىرۋگە بولادى؟
ەڭ الدىمەن جاڭا ەڭبەك كىتاپشاسىنىڭ بلانكىن ساتىپ الۋ قاجەت. ودان كەيىن ادام بۇرىن جۇمىس ىستەگەن مەكەمەلەرگە كەزەكپەن جۇگىنىپ، ەڭبەك ءوتىلىن راستايتىن مالىمەتتەردى قايتا ەنگىزۋى كەرەك.
الايدا تاجىريبەدە ءبارى بىردەي وڭاي بولا بەرمەيدى. كەي كومپانيالار الدەقاشان جابىلىپ كەتكەن بولۋى مۇمكىن. كەيدە ارحيۆتە قاجەتتى قۇجاتتار ساقتالمايدى نەمەسە مەنشىك يەسى اۋىسقان كەزدە جوعالىپ كەتەدى.
ەگەر ۇيىم جابىلعان بولسا، ونىڭ قۇقىقتىق ميراسقورلارىن نەمەسە مەملەكەتتىك ارحيۆتى ىزدەۋگە تۋرا كەلەدى. سونداي-اق حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى ارقىلى مەملەكەتتىك ارحيۆكە سۇراۋ جولداپ، ەڭبەك قىزمەتىنە قاتىستى انىقتامالاردى الۋعا مۇمكىندىك بار.
ال ارحيۆتەن دە دەرەك تابىلماسا، ماسەلە سوت ارقىلى شەشىلەدى.
ەگەر ەڭبەك كىتاپشاسىن جۇمىس بەرۋشى جوعالتسا...
زاڭ بويىنشا ەڭبەك كىتاپشاسى جۇمىس بەرۋشىنىڭ كىناسىنەن جوعالسا، ونى قالپىنا كەلتىرۋ مىندەتى دە سول مەكەمەگە جۇكتەلەدى. ەگەر جۇمىس بەرۋشى مۇنى ورىنداۋدان باس تارتسا، قىزمەتكەر سوتقا جۇگىنۋگە قۇقىلى.
دەگەنمەن ەڭبەك ءوتىلىن دالەلدەيتىن انىقتامالار مەن قۇجاتتاردى جيناۋعا ءبارىبىر قىزمەتكەردىڭ ءوزى قاتىسادى. بۇل رەتتە ەڭبەك شارتىنىڭ كوشىرمەلەرى، جۇمىسقا قابىلداۋ نەمەسە بوساتۋ تۋرالى بۇيرىقتار، جالاقى ۆەدوموستارى جانە باسقا دا جاناما قۇجاتتار كومەكتەسۋى مۇمكىن.
جينالعان قۇجاتتاردىڭ نەگىزىندە قازىرگى جۇمىس ورنىنداعى كادر ءبولىمى ەڭبەك كىتاپشاسىنىڭ دۋبليكاتىن راسىمدەيدى.
قانداي جاعدايدا سوتقا جۇگىنۋگە تۋرا كەلەدى؟
كەيدە ەڭبەك ءوتىلىن سوت ارقىلى عانا دالەلدەۋگە بولادى. مۇنداي جاعدايدا ازامات بەلگىلى ءبىر كەزەڭدە ناقتى مەكەمەدە جۇمىس ىستەگەنىن انىقتاۋ تۋرالى تالاپ ارىز بەرەدى.
ادەتتە سوتتا بۇرىنعى ارىپتەستەردىڭ كۋالىگى ماڭىزدى ءرول اتقارادى. سونىمەن قاتار ادام ارحيۆتەر مەن جۇمىس بەرۋشىدەن قاجەتتى اقپارات تابىلماعانى تۋرالى انىقتاما الۋى ءتيىس.
قازىر مۇنداي تالاپ ارىزدى «سوت كابينەتى» سەرۆيسى ارقىلى ونلاين بەرۋگە بولادى. ول ءۇشىن ەلەكتروندى سيفرلىق قولتاڭبا جەتكىلىكتى.
ەگەر سوت ەڭبەك فاكتىسىن راستاسا، بۇل شەشىم ەڭبەك ءوتىلىن ەسەپكە ەنگىزۋگە نەگىز بولادى. ودان كەيىن ازامات زەينەتاقىنى قايتا ەسەپتەۋگە ءوتىنىش بەرە الادى.
ەڭبەك ءوتىلىن تاعى قانداي قۇجاتتار دالەلدەي الادى؟
ەڭبەك كىتاپشاسىنان بولەك، ەڭبەك ءوتىلىن راستايتىن باسقا دا قۇجاتتار بار. ولاردىڭ قاتارىندا ەڭبەك شارتتارى، جۇمىسقا قابىلداۋ تۋرالى بۇيرىقتار، جالاقى تولەمدەرى تۋرالى ۆەدوموستار، ب ج ز ق- دان الىنعان ءۇزىندى كوشىرمەلەر، الەۋمەتتىك اۋدارىمدار جونىندەگى مالىمەتتەر مەن ارحيۆ انىقتامالارى بار.
بۇل قۇجاتتاردىڭ بارلىعى كەيىن زەينەتاقىنى قايتا ەسەپتەۋ كەزىندە پايدالانىلۋى مۇمكىن. ول ءۇشىن ازامات ح ق ك و- عا جەكە كۋالىگىمەن جانە قولىنداعى بارلىق قۇجاتتارىمەن جۇگىنەدى. ادەتتە قايتا ەسەپتەۋ 8-10 كۇن ىشىندە جۇرگىزىلەدى.
ماماندار ەڭبەك كىتاپشاسىن جوعالتىپ الماۋ ءۇشىن الدىن الا ساقتىق شارالارىن جاساۋدى ۇسىنادى. اتاپ ايتقاندا، قۇجاتتىڭ كوشىرمەسىن نەمەسە سكان- نۇسقاسىن ساقتاۋ، ەڭبەك شارتتارىن تاستاماۋ، زەينەتاقى اۋدارىمدارىن تۇراقتى تەكسەرىپ وتىرۋ جانە eGov جۇيەسىندەگى مالىمەتتەردى باقىلاۋ ماڭىزدى.
el.kz
