بايتەرەكتەن ياساۋي كەسەنەسىنە دەيىن: قازاقستانداعى قۇرىلىسى ەرەكشە 10 عيمارات
استانا. KAZINFORM - قازاقستان جەرىندە تاريحتىڭ تەرەڭىنەن كەلە جاتقان ساۋلەت ءداستۇرى مەن بۇگىنگى ينجەنەرلىك ويلاۋ ءبىر-بىرىمەن توعىسىپ جاتىر.
تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى ەلدىڭ ءار وڭىرىندە ۇلتتىق رۋحتى زاماناۋي قۇرىلىس شەشىمدەرىمەن ۇشتاستىرعان ءبىرقاتار ەرەكشە عيمارات بوي كوتەردى.
بۇل نىساندار جاي عانا ساۋلەت تۋىندىسى ەمەس، قالالاردىڭ تاريحي، مادەني جانە ەكونوميكالىق دامۋ جولىنىڭ كورىنىسى ىسپەتتى. مۇنداي عيماراتتاردىڭ كوبى استانادا شوعىرلانعانىمەن، الماتى، تۇركىستان، تاراز بەن ماڭعىستاۋدا دا وزىندىك ساۋلەتىمەن ەرەكشەلەنەتىن نىساندار جەتكىلىكتى. قۇرىلىسشىلار كۇنى قارساڭىندا Kazinform ەلىمىزدەگى قۇرىلىسى ەرەكشە 10 عيماراتتى توپتاستىردى.
بايتەرەك - استانا
ەلوردانىڭ باستى نىشاندارىنىڭ ءبىرى سانالاتىن «بايتەرەك» مونۋمەنتى 2002-جىلى اشىلدى. ونىڭ بيىكتىگى 105 مەترگە جەتەدى، ال باقىلاۋ الاڭى 97 مەتر بيىكتىكتە ورنالاسقان. بۇل سان 1997-جىلى استانانىڭ الماتىدان اقمولاعا كوشىرىلگەنىن ەسكە سالادى.
عيماراتتىڭ نەگىزگى يدەياسى سامۇرىق قۇسى تۋرالى اڭىزبەن بايلانىستى. سوندىقتان مونۋمەنتتىڭ توبەسىندە ديامەترى 22 مەتر بولاتىن التىن ءتۇستى شار ورنالاسقان. ول كۇن ساۋلەسىنە قاراي رەڭىن وزگەرتىپ تۇرادى.
نىساننىڭ ىشىندە كورمە زالدارى، پانورامالىق الاڭ جانە پرەزيدەنتتىڭ الاقان بەدەرى ورنالاسقان. بۇگىندە «بايتەرەك» - استانانىڭ عانا ەمەس، قازاقستاننىڭ ەڭ تانىمال تۋريستىك نىساندارىنىڭ ءبىرى.
حان شاتىر - استانا
«حان شاتىر» - الەمدەگى ەڭ ءىرى شاتىر ءتارىزدى قۇرىلىستاردىڭ ءبىرى. ونىڭ بيىكتىگى شامامەن 150 مەتر.
بولات ارقاندارمەن كەرىلگەن الىپ كۇمبەز ءمولدىر پوليمەر ماتەريالمەن قاپتالعان. بۇل شەشىم كۇن ساۋلەسىن وتكىزىپ، كەشەننىڭ ىشكى ورتاسىن تۇراقتى دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
كەشەندە ساۋدا ورىندارى، كينوتەاترلار، بالالارعا ارنالعان الاڭدار جانە تروپيكالىق جاعاجاي بار. سىرتتا قىسقى اياز بولعان كەزدە دە كەشەن ىشىندەگى دەمالىس ايماقتارىندا جىلى ميكروكليمات ساقتالادى.
بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى - استانا
استاناداعى تاعى ءبىر ەرەكشە ساۋلەت نىسانى - پيراميدا پىشىنىندە سالىنعان بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى. عيماراتتىڭ بيىكتىگى مەن تابان ۇزىندىعى بىردەي - 62 مەتر.
ساراي الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر ليدەرلەرىنىڭ سەزدەرىن وتكىزۋگە ارنالعان. عيمارات ىشىندە وپەرا تەاترى، مۋزەيلەر، كونفەرەنتسيا زالدارى مەن قىسقى باق ورنالاسقان.
ال پيراميدانىڭ جوعارعى بولىگىندەگى ءتۇرلى ءتۇستى ۆيتراجدار حالىقتار دوستىعى مەن بىرلىگىن بەينەلەيدى.
«نۇر الەم» سفەراسى - استانا
«نۇر الەم» - 2017 -جىلى استانادا وتكەن EXPO حالىقارالىق كورمەسىنىڭ باستى نىسانى. شار ءتارىزدى عيماراتتىڭ ديامەترى 80 مەترگە جۋىق.
سەگىز قاباتتى عيماراتتا جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنە ارنالعان ينتەراكتيۆتى ەكسپوزيتسيالار ورنالاسقان. ولاردىڭ قاتارىندا كۇن، جەل، سۋ جانە باسقا دا ەنەرگيا تۇرلەرىنە ارنالعان بولىمدەر بار.
EXPO كورمەسى اياقتالعاننان كەيىن «نۇر الەم» بولاشاق ەنەرگياسى مۋزەيى رەتىندە جۇمىسىن جالعاستىردى. بۇگىندە سفەرا ەلوردانىڭ زاماناۋي ساۋلەتتىك نىشاندارىنىڭ بىرىنە اينالدى.
ۆوزنەسەنسك سوبورى - الماتى
الماتىداعى ۆوزنەسەنسك كافەدرالدى سوبورى ⅩⅩ عاسىردىڭ باسىندا سالىنعان جانە الەمدەگى ەڭ بيىك اعاش شىركەۋلەردىڭ ءبىرى سانالادى. ونىڭ بيىكتىگى شامامەن 56 مەتر.
عيماراتتىڭ باستى ەرەكشەلىگى - ونىڭ اعاش كونسترۋكتسياسى. سوبور بىرنەشە كۇشتى جەر سىلكىنىسىنە توتەپ بەرگەن تاريحي ساۋلەت ەسكەرتكىشى رەتىندە دە بەلگىلى.
عيماراتتىڭ ءتۇرلى ءتۇستى كۇمبەزدەرى مەن ەرەكشە ساۋلەتى بۇگىندە الماتىنىڭ تاريحي كەلبەتىن ايقىندايتىن نىسانداردىڭ بىرىنە اينالعان.
رەسپۋبليكا سارايى - الماتى
رەسپۋبليكا سارايى - كەڭەستىك مودەرنيزم ستيلىندە سالىنعانىمەن، ساۋلەتىندە قازاقتىڭ ۇلتتىق ناقىشتارى پايدالانىلعان الماتىداعى بەلگىلى مادەني نىسانداردىڭ ءبىرى.
عيماراتتىڭ ەڭ ەرەكشە تۇستارىنىڭ ءبىرى - الىپ شاتىرىنىڭ ارحيتەكتۋرالىق شەشىمى. سونىڭ ارقاسىندا سارايدىڭ ىشكى كەڭىستىگى اۋقىمدى بولىپ كورىنەدى.
بۇگىندە مۇندا ءىرى حالىقارالىق كونتسەرتتەر، مادەني جانە مەملەكەتتىك ءىس- شارالار وتكىزىلىپ كەلەدى.
قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى - تۇركىستان
قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى XIV عاسىردا ءامىر تەمىردىڭ بۇيرىعىمەن سالىنعان. ول - ورتالىق ازياداعى ورتاعاسىرلىق ساۋلەت ونەرىنىڭ ەڭ كورنەكتى ەسكەرتكىشتەرىنىڭ ءبىرى.
كەسەنە الىپ پورتالدارىمەن، كىرپىش قالاۋ ادىستەرىمەن جانە ۇلكەن كۇمبەزىمەن ەرەكشەلەنەدى. عيمارات عاسىرلار بويى تۇركىستاننىڭ عانا ەمەس، بۇكىل تۇركى الەمىنىڭ ماڭىزدى رۋحاني جانە مادەني ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ كەلەدى.
قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى يۋنەسكو- نىڭ بۇكىل الەمدىك مۇرالار تىزىمىنە ەنگىزىلگەن.
قاراحان كەسەنەسى - تاراز
تارازداعى قاراحان كەسەنەسى قاراحان اۋلەتى داۋىرىندەگى ساۋلەت ونەرىنىڭ ماڭىزدى ەسكەرتكىشتەرىنىڭ ءبىرى.
تاريحي نىسان XI عاسىرمەن بايلانىستى. كەسەنە كۇيدىرىلگەن كىرپىشتەن تۇرعىزىلىپ، گەومەتريالىق جانە ساندىك ورنەكتەرمەن بەزەندىرىلگەن.
قاراحان كەسەنەسى كونە تارازدىڭ تاريحى مەن ورتاعاسىرلىق ساۋلەت ءداستۇرىن تانىتاتىن ماڭىزدى مادەني نىسانداردىڭ ءبىرى سانالادى.
وتپان تاۋ كەشەنى - ماڭعىستاۋ
ماڭعىستاۋداعى وتپان تاۋ تاريحي-مادەني كەشەنى ءداستۇرلى قازاق ساۋلەتى مەن زاماناۋي ارحيتەكتۋرالىق شەشىمدەردى ۇشتاستىرادى.
وتپان تاۋ - اداي جۇرتىنىڭ بىرلىگىمەن بايلانىستى تاريحي ءارى رۋحاني ورىنداردىڭ ءبىرى. كەشەننىڭ باستى نىساندارىنىڭ قاتارىندا اداي اتاعا ارنالعان ەسكەرتكىش بار.
بۇگىندە بۇل اۋماقتا ۇلتتىق مەرەكەلەر، مادەني جانە رۋحاني ءىس-شارالار وتكىزىلىپ كەلەدى. وتپان تاۋ ماڭعىستاۋدىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن تانىتاتىن ماڭىزدى تۋريستىك نىسانداردىڭ بىرىنە اينالعان.
«وتىرار» كىتاپحاناسى - تۇركىستان
تۇركىستانداعى «وتىرار» كىتاپحاناسى شىعىستىق ساۋلەت ەلەمەنتتەرى مەن زاماناۋي گەومەتريالىق فورمالاردى ۇيلەستىرگەن عيماراتتاردىڭ ءبىرى.
كىتاپحانا تەك كىتاپ قورى ساقتالاتىن ورىن رەتىندە ەمەس، عىلىمي كەزدەسۋلەر، مادەني ءىس-شارالار مەن كورمەلەر ۇيىمداستىرۋعا ارنالعان قوعامدىق كەڭىستىك رەتىندە دە قىزمەت ەتەدى.
عيماراتتىڭ ارحيتەكتۋرالىق شەشىمىندە ءداستۇرلى شىعىستىق ناقىش پەن قازىرگى زامانعى ساۋلەت تاسىلدەرى ءوزارا ساباقتاسقان.
بۇل ون نىسان - قازاقستاننىڭ تاريحي تەرەڭدىگى مەن زاماناۋي ساۋلەتتىك ىزدەنىسىنىڭ كورىنىسى. استاناداعى «بايتەرەك»، «حان شاتىر» جانە «نۇر الەم» تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جاڭا ارحيتەكتۋرالىق بەينەسىن كورسەتسە، الماتىداعى ۆوزنەسەنسك سوبورى مەن رەسپۋبليكا سارايى قالانىڭ مادەني جانە ساۋلەتتىك كەلبەتىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالعان.
ال تۇركىستانداعى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى، تارازداعى قاراحان كەسەنەسى مەن ماڭعىستاۋداعى وتپان تاۋ كەشەنى - عاسىرلار بويى قالىپتاسقان ساۋلەت پەن تاريحي مۇرانىڭ قۇندى ۇلگىلەرى.
وسى نىسانداردىڭ ءارقايسىسى ءار كەزەڭدەگى قۇرىلىس شەبەرلىگىن، ينجەنەرلىك ىزدەنىستى جانە ساۋلەت ونەرىنىڭ دامۋ جولىن كورسەتەدى.
اسحات رايقۇل
