استىقتان جاڭا نارىقتارعا دەيىن: قازاقستان ەۋرازيانىڭ ازىق-تۇلىك حابىنا اينالىپ كەلەدى

ماقالادا اتاپ وتىلگەندەي، قازاقستان اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ كولەمىن ارتتىرىپ، ەكسپورت گەوگرافياسىن كەڭەيتىپ وتىر، ءونىمدى وڭدەۋگە ينۆەستيتسيا سالىپ، سۋارۋ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋدا. ناتيجەسىندە اۋىل شارۋاشىلىعى باستاپقى ءوندىرىس پەن شيكىزات الۋدان باستاپ، تەرەڭ وڭدەۋ جانە قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان نارىقتارعا شىعۋعا دەيىنگى بۇكىل قۇن قالىپتاستىرۋ تىزبەگىن قامتيتىن كۇردەلى اگروازىق-تۇلىك جۇيەسىنە بىرتىندەپ اينالىپ كەلەدى. بۇل وزگەرىس الەمدىك ازىق-تۇلىك جۇيەسىنىڭ اۋقىمدى قايتا قۇرىلۋىمەن قاتار ءجۇرىپ جاتىر. سوندىقتان قازاقستاننىڭ جاھاندىق ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى ءرولى ىشكى نارىق شەڭبەرىنەن اسىپ، الدەقايدا كەڭەيۋى مۇمكىن.

ازىق-تۇلىك جاھاندىق تۇراقتىلىق ماسەلەسىنە اينالىپ كەلەدى

بۇگىندە الەمدىك ازىق-تۇلىك جۇيەسى ءبىر مەزەتتە بىرنەشە سىن-قاتەرمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر. حالىق سانى مەن تۇرعىنداردىڭ تابىس دەڭگەيى ءوسىپ كەلەدى، اسىرەسە حالىقتىڭ تابىس دەڭگەيى ورتاشا ەلدەردە تۇتىنۋ قۇرىلىمى وزگەرىپ، ەتكە، ءسۇت ونىمدەرىنە جانە اقۋىزدىڭ باسقا دا كوزدەرىنە سۇرانىس ارتىپ وتىر. سونىمەن قاتار اۋىل شارۋاشىلىعى كليماتتىق تاۋەكەلدەردىڭ، سۋ تاپشىلىعىنىڭ، رەسۋرستار قۇنىنىڭ ءوسۋىنىڭ جانە گەوساياسي شيەلەنىستەن تۋىنداعان جەتكىزۋ تىزبەكتەرىندەگى ىركىلىستەردىڭ سالدارىن سەزىنۋدە.

2025-2034 -جىلدارعا ارنالعان اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جونىندەگى ە ى د ۇ مەن FAO بولجامىنا سايكەس، الداعى ونجىلدىقتا اۋىل شارۋاشىلىعى جانە بالىق ونىمدەرىنىڭ الەمدىك ءوندىرىسى شامامەن 14 پايىزعا وسەدى. بۇل ءوسىمنىڭ ەداۋىر بولىگى، اسىرەسە تۇرعىندارىنىڭ تابىس دەڭگەيى ورتاشا ەلدەردە، ونىمدىلىكتىڭ ارتۋى ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەدى دەپ كۇتىلۋدە.

الايدا تاعى ءبىر فاكتوردىڭ ماڭىزى كەم تۇسپەيدى، ول - حالىقارالىق ساۋدا. ە ى د ۇ مەن FAO-نىڭ باعالاۋىنشا، 2034 -جىلعا قاراي الەمدە تۇتىنىلاتىن بارلىق كالوريانىڭ شامامەن 22 پايىزى حالىقارالىق شەكارالار ارقىلى وتەدى. باسقاشا ايتقاندا، جاھاندىق ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى ءونىم ارتىق وندىرىلەتىن ەلدەر مەن وڭىرلەردەن تاپشىلىق تۋىندايتىن جەرلەرگە ازىق-تۇلىكتى جەتكىزۋ مۇمكىندىگىنە بارعان سايىن تاۋەلدى بولا تۇسۋدە.

وسى تۇرعىدا ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى ەكونوميكا - قازاقستاننىڭ ءرولى ايرىقشا. 2025 -جىلى ەلدەگى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى 18,2 ميلليارد دوللاردان اسىپ، ءبىر جىلدا 5,9 پايىزعا ءوستى. 25,9 ميلليون توننا استىق جينالدى، ونىڭ 19,3 ميلليون تونناسى بيداي بولدى.

بۇل رەتتە قازاقستانداعى وسىمدىك شارۋاشىلىعىنىڭ قۇرىلىمى بىرتىندەپ ءارتاراپتاندىرىلىپ كەلەدى.

سوڭعى جىلدارى بيداي ەگىستىگىنىڭ كولەمى شامامەن 900 مىڭ گەكتارعا قىسقارعان بولسا، مايلى داقىلدار القابى 1 ميلليون گەكتاردان استامعا، ال ءداندى-بۇرشاقتى داقىلدار القابى 275 مىڭ گەكتارعا ۇلعايدى. بۇل تەك ءوندىرىس كولەمى تۇرعىسىنان عانا ماڭىزدى ەمەس: اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ تۇرلەرىن كەڭەيتۋ تاماق ونەركاسىبى ءۇشىن جاڭا شيكىزات بازاسىن قالىپتاستىرادى. مۇنداي قايتا باعدارلانۋ مايلى جانە ءداندى-بۇرشاقتى داقىلداردىڭ ەكسپورتتىق جانە وڭدەۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ ارتۋىمەن دە بايلانىستى.

قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن تاعى ءبىر ماڭىزدى باسىمدىق - گەوگرافيالىق ورنالاسۋى ارتتىرادى. ەل ەۋرازياداعى ەڭ ءىرى تۇتىنۋ نارىقتارىنىڭ اراسىندا ورنالاسقان. اگروازىق-تۇلىك سەكتورى ءۇشىن بۇل ورتالىق ازيا، قىتاي، كاۆكاز، تاياۋ شىعىس جانە ودان تىسقارى ايماقتارداعى بىرنەشە سۇرانىس الاڭدارىنا شىعۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

وسىلايشا، قازاقستاننىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋى بىرتىندەپ ءداستۇرلى شەكتەۋدەن ەكونوميكالىق ارتىقشىلىققا اينالىپ كەلەدى. ەل ازىق-تۇلىك ءوندىرىپ قانا قويماي، وندىرۋشىلەردى كورشىلەس وڭىرلەردەگى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان نارىقتارمەن بايلانىستىرا الادى.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ بۇل الەۋەتتى بىرنەشە رەت اتاپ وتكەن. 2023 -جىلى ب ۇ ۇ باس اسسامبلەياسىندا سويلەگەن سوزىندە ول قازاقستاننىڭ جاھاندىق ازىق-تۇلىك تاپشىلىعى ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن ءوزىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى الەۋەتىن پايدالانۋعا بەيىلدى ەكەنىن ايتىپ، ەلدىڭ استىق پەن باسقا دا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-تۇلىك ونىمدەرىن سەنىمدى جەتكىزۋشى ساناتىندا ارەكەت ەتۋگە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.

شيكىزات ەكسپورتىنان قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم ەكسپورتىنا دەيىن

الايدا ەڭ ماڭىزدى وزگەرىس ەگىس القاپتارىندا ەمەس، ءونىم جينالعاننان كەيىنگى كەزەڭدە ءجۇرىپ جاتىر. ە ى د ۇ-نىڭ 2025 -جىلعى قازاقستاننىڭ اگرارلىق ساياساتىنا جاساعان شولۋىندا سەكتوردىڭ قۇرىلىمدىق ەرەكشەلىگى اتاپ وتىلەدى: تاريحي تۇرعىدان العاندا، ەلدىڭ اگروازىق-تۇلىك ەكسپورتىنىڭ شامامەن 60 پايىزىن باستاپقى، ياعني شيكىزاتتىق ءونىم قۇراعان. وسى رەتتە قازاقستان الەمدەگى ەڭ ءىرى بيداي ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. بۇل ەكونوميكانى دامىتۋ ءۇشىن ايتارلىقتاي مۇمكىندىكتەر اشادى. لوگيكاسى قاراپايىم. ەگەر استىق نەگىزىنەن شيكىزات رەتىندە ەكسپورتتالسا، ونىڭ قۇنىنىڭ ەداۋىر بولىگى ەلدەن تىس جەردە - كراحمال، گليۋتەن، ماكارون ونىمدەرى، مال ازىعى، بيووتىن جانە باسقا دا ونىمدەردى ءوندىرۋ بارىسىندا قالىپتاسادى. ال اۋىل شارۋاشىلىعى شيكىزاتى ەل ىشىندە وڭدەلسە، قوسىلعان قۇننىڭ، ينۆەستيتسيانىڭ جانە جۇمىس ورىندارىنىڭ كوبىرەك بولىگى ۇلتتىق ەكونوميكا ەنشىسىندە قالادى. سوندىقتان سوڭعى جىلدارى ازىق-تۇلىك ونىمدەرىن وڭدەۋ قازاقستاننىڭ اگرارلىق ساياساتىنىڭ نەگىزگى باسىم باعىتتارىنىڭ بىرىنە اينالدى.

قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ مالىمەتىنشە، 2025 -جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋ سالاسىندا جالپى قۇنى 230 ميلليون دوللار بولاتىن 53 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلدى. ازىق-تۇلىك ونىمدەرىنىڭ ءوندىرىس كولەمى 7,5 ميلليارد دوللارعا جەتىپ، جىلدىق ماندە 8,1 پايىزعا ءوستى. ديناميكا 2026 -جىلعى قاڭتار- ءساۋىر ايلارىندا جەدەلدەي ءتۇستى. ازىق-تۇلىك ونىمدەرىنىڭ ءوندىرىسى 2,8 ميلليارد دوللاردان اسىپ، وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 14,4 پايىزعا ءوستى. سالانىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا سالىنعان ينۆەستيتسيالار ەكى ەسەدەن استام ءوسىپ، 800 ميلليون دوللاردان استى.

ەكسپورت ديناميكاسى ودان دا ايقىن. 2026 -جىلدىڭ العاشقى ءتورت ايىندا وڭدەلگەن اگروازىق-تۇلىك ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى 3,6 ميلليارد دوللارعا جەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ەكسپورتىنىڭ جالپى كولەمىنىڭ 50 پايىزدان استامىن قۇرادى. ۇكىمەت بۇدان دا اۋقىمدى ماقسات قويدى - وڭدەلگەن ءونىمنىڭ ۇلەسىن 70 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋ.

باسقاشا ايتقاندا، دامۋدىڭ ءوزى وزگەرىپ كەلەدى. ەندىگى مىندەت - جوعارى ونىمدىلىك ەسەبىنەن ءوندىرىس كولەمىن جاي عانا ارتتىرۋ ەمەس، اۋىل شارۋاشىلىعى شيكىزاتىنىڭ ءار تونناسىنان الىناتىن ەكونوميكالىق قۇندى ۇلعايتۋ.

بۇل ءىس جۇزىندە قالاي جۇزەگە اسادى؟ قازاقستاندا قازىردىڭ وزىندە ايتارلىقتاي وڭدەۋ بازاسى بار، ال مەملەكەتتىك ساياسات وندىرىستىك قۋاتتاردى ودان ءارى كەڭەيتۋدى كوزدەيدى. 2028 -جىلعا دەيىنگى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جوسپارلارى اياسىندا استىقتى تەرەڭ وڭدەيتىن جاڭا كاسىپورىندار قۇرۋ كوزدەلىپ وتىر.

بۇل ەكسپورتتىق مودەلدى دە وزگەرتەدى. بۇعان دەيىنگى تىزبەك سالىستىرمالى تۇردە قاراپايىم بولدى: ەگىننەن ەكسپورتقا دەيىن. ەندى وعان قوسىمشا كەزەڭدەر - وڭدەۋ، دايىن ءونىم ءوندىرۋ، قاپتاۋ، ماركەتينگ جانە لوگيستيكا قوسىلادى. سونىڭ ارقاسىندا ەل ىشىندە قوسىلعان قۇن ەداۋىر كوبىرەك قالىپتاسادى. ونىمدىلىكتىڭ وسى مودەلىنىڭ قالىپتاسۋىنا قاراي، بۇل ازىق-تۇلىك ءوندىرىسىنىڭ وسۋىنەن دە كورىنىس تاۋىپ وتىر، قازاقستان ءوڭىردىڭ ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى ءوز ورنىن نىعايتا تۇسۋدە.

وڭىرلىك ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى

قازاقستاننىڭ استىق نارىعىنداعى ءرولى ايقىن كورىنەدى. ۇكىمەتتىڭ مالىمەتىنشە، 2025 -جىلعى قىركۇيەكتەن 2026 -جىلعى 17-شىلدەگە دەيىن قازاقستان استىق ەكۆيۆالەنتىندە 13,5 ميلليون توننا استىق پەن ۇن ەكسپورتتادى، بۇل وتكەن ماۋسىمنىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 12,5 پايىزعا كوپ.

ءوسىمنىڭ نەگىزگى بولىگى كورشىلەس نارىقتارعا تيەسىلى بولدى. اۋعانستانعا ەكسپورت 59 پايىزعا ءوسىپ، 2,2 ميلليون تونناعا جەتتى. قىرعىزستانعا جەتكىزىلىم 504 مىڭ توننانى قۇراپ، شامامەن 40 پايىزعا ارتتى. تۇرىكمەنستانعا 210 مىڭ توننا ءونىم ەكسپورتتالدى، بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 34 پايىزعا كوپ. ال وزبەكستانعا ەكسپورت 37 پايىزعا ءوسىپ، 5,6 ميلليون تونناعا جەتتى.

بۇل كورسەتكىشتەر قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سەكتورىنىڭ بۇكىل ءوڭىردى ازىق-تۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىنە بارعان سايىن تەرەڭىرەك كىرىگىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. بۇل اسىرەسە ازيا ءۇشىن ماڭىزدى، ويتكەنى مۇندا حالىق سانى ءوسىپ، ۋرباندالۋ ۇدەرىسى جەدەلدەپ كەلەدى، ال كوپتەگەن ەلدەردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جەر جانە سۋ رەسۋرستارىنا بايلانىستى شەكتەۋلەرگە تاپ بولىپ وتىر.

بۇگىندە قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى 72 دەن استام ەلگە ەكسپورتتالادى. نەگىزگى باعىتتاردىڭ قاتارىندا ورتالىق ازيا مەن اۋعانستاننان بولەك، ەۋروپالىق وداق، ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق، تۇركيا جانە قىتاي بار. رەسمي مالىمەتتەرگە سايكەس، سوڭعى بەس جىلدا اۋىل شارۋاشىلىعى ەكسپورتى ەكى ەسەگە جۋىق ءوسىپ، 3,8 ميلليارد دوللاردان 7 ميلليارد دوللارعا جەتتى.

بۇل حالىقارالىق ساۋدا ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگىنىڭ بارعان سايىن ماڭىزدى قۇرامداس بولىگىنە اينالىپ كەلە جاتقان اۋقىمدى ترانسفورماتسيانىڭ ءبىر بولىگى. ە ى د ۇ مەن FAO ءونىم ارتىق وڭىرلەردەن تاپشىلىققا ۇشىراعان اۋماقتارعا ازىق-تۇلىك جەتكىزۋ نارىقتاردى تۇراقتاندىرۋعا جانە جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى جەتكىزىلىمدەردىڭ ءۇزىلىپ قالۋ قاۋپىن ازايتۋعا ىقپال ەتۋى مۇمكىن ەكەنىن اتاپ كورسەتەدى. وسى تۇرعىدان العاندا، قازاقستان قازىردىڭ وزىندە وڭىرگە ازىق-تۇلىك جەتكىزەتىن ماڭىزدى قاينار كوزدەردىڭ بىرىنە اينالىپ كەلەدى.

جاڭا اۋىل شارۋاشىلىعى تسيكلى جانە جاڭا ەكسپورتتىق مودەل

قازىرگى ازىق-تۇلىك سەكتورى، اسىرەسە ونى ەكسپورتتىق الەۋەت تۇرعىسىنان قاراستىراتىن بولساق كۇردەلى جۇيە. قازاقستان مۇنداي جۇيەنى قازىردىڭ وزىندە قالىپتاستىرىپ كەلەدى. ونىڭ ماقساتى - اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋمەن عانا شەكتەلمەي، جاھاندىق ازىق-تۇلىك تىزبەكتەرىنە تەرەڭىرەك كىرىگۋ.

بۇل حالىقارالىق ساۋدانىڭ ماڭىزى ارتىپ وتىرعان جاعدايدا اسا وزەكتى. FAO-نىڭ باعالاۋىنشا، 2026 -جىلى الەمدىك ازىق-تۇلىك يمپورتىنىڭ كولەمى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 7,9 پايىزعا ءوسىپ، 2,22 تريلليون دوللارعا جەتەدى. وسى جۇيەدە قازاقستاننىڭ الاتىن ورنى وندىرىلەتىن شيكىزات كولەمىمەن عانا ەمەس، تابيعي جانە وندىرىستىك ارتىقشىلىقتاردى تۇراقتى قۇن قالىپتاستىرۋ تىزبەكتەرىنە اينالدىرا الۋ قابىلەتىمەن دە ايقىندالادى.

ۇكىمەت اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋدىڭ بىرنەشە باعىتى بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. ءبىرىنشىسى - فەرمەرلەردى زاماناۋي تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتۋ. بۇعان دەيىن الەمنىڭ جەتەكشى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن وندىرۋشىلەرى ءوز ونىمدەرىن نەگىزىنەن يمپورتتاسا، قازىر ونىڭ ءوندىرىسى قازاقستاندا لوكاليزاتسيالانىپ جاتىر. وندىرۋشىلەر سالاعا ينۆەستيتسيا سالا باستادى، بۇل جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىنداردى جاڭعىرتۋعا جانە جابدىقتاردى جاڭارتۋعا، سونداي-اق تراكتورلار مەن كومبايندار شىعاراتىن جاڭا زاۋىتتاردىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەردى.

2019 -جىلدان باستاپ قازاقستاندا دوڭعالاقتى تراكتورلار، استىق جانە جەمشوپ جينايتىن كومبايندار، جاتكالار، توپىراق وڭدەۋ تەحنيكاسى، سەپكىشتەر، ەگىس كەشەندەرى جانە باسقا دا كوپتەگەن تەحنيكا تۇرلەرىنىڭ ءوندىرىسى لوكاليزاتسيالاندى. مىسالى، 2025 -جىلعى ساۋىردە امەريكالىق John Deere تەحنيكاسىن ءوندىرۋ باستالدى. كومپانيا مەن قازاقستان اراسىنداعى ۇزاقمەرزىمدى ونەركاسىپتىك ىنتىماقتاستىقتى نىعايتاتىن قۇنى 2,5 ميلليارد دوللار بولاتىن ستراتەگيالىق كەلىسىمگە قول قويىلدى. 2025 -جىلى 430 بىرلىك تەحنيكا ءوندىرىلدى.

2026 -جىلى ەۋروپا، كانادا جانە سولتۇستىك امەريكانىڭ تاعى بىرنەشە جەتەكشى الەمدىك تەحنولوگيا ءوندىرۋشىسى ءوز ونىمدەرىن لوكاليزاتسيالاۋدى باستادى. ولاردىڭقاتارىنداvنderstad, Dewulf, Lindsay Corporation, Amity Technology, Vervaet, Kuhn Group جانەBrandt Agricultural Products سىندى قۇرىلىمدار بار. ناتيجەسىندە بۇگىندە قازاقستاندا ءتۇرلى قۋاتتاعى تراكتورلار، استىق، جەمشوپ جانە ماقتا جينايتىن كومبايندار شىعاراتىن 10 زاۋىت جۇمىس ىستەيدى.

جالپى، قازاقستاندا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ءوندىرۋ كولەمى 2025 -جىلى 22 پايىزعا ءوستى، ال كومپانيالار بيىل زاماناۋي تەحنيكانىڭ 10 مىڭعا جۋىق بىرلىگىن شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر.

نەگىزگى باعىت: تەرەڭ وڭدەۋ جانە سۋدى ۇنەمدەۋ

ەكىنشى ماڭىزدى باعىت - اۋىل شارۋاشىلىعى شيكىزاتىن تەرەڭ وڭدەيتىن كاسىپورىندار قۇرۋ. قازىردىڭ وزىندە قازاقستاندا جالپى قۋاتى 510 مىڭ توننادان اساتىن استىق وڭدەيتىن ءۇش كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. ولار كراحمال، بيوەتانول جانە گليۋتەن وندىرەدى. 2029 -جىلعا دەيىن ولاردىڭ قاتارىنا جالپى قۇنى 4 ميلليارد دوللار بولاتىن تاعى التى ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا كەزەڭ-كەزەڭىمەن قوسىلادى.

اتاپ ايتقاندا، استانادا Tiryaki Agro كومپانياسىنىڭ كراحمال، گليۋتەن جانە گليۋكوزا- فرۋكتوزا ءشارباتىن وندىرەتىن كاسىپورىن سالۋ جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جوبانىڭ قۇنى 320 ميلليون دوللارعا باعالانادى. تاعى ءبىر مىسال، قازىردىڭ وزىندە جۇمىس ىستەپ تۇرعان Fufeng Group Company Limited كومپانياسىنىڭ زاۋىتى. ول جىلىنا 3 ميلليون توننا جۇگەرى وڭدەۋگە قاۋقارلى. ينۆەستيتسيا كولەمى 1,5 ميلليارد دوللاردى قۇرايدى.

ەلىمىزدە Dalian Hesheng Holdings Group Co.، Ltd. جانە Hopefull Grain جانە Oil Group كومپانيالارىنىڭ دا ينۆەستيتسيالىق جوبالارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ولاردىڭ قۇنى تيىسىنشە 650 ميلليون جانە 1,5 ميلليارد دوللاردى قۇرايدى. بۇل كاسىپورىندار بيدايدى وڭدەۋگە ماماندانادى. بۇل مىسالدار ءىرى كومپانيالاردىڭ قازاقستانعا قوماقتى قارجى سالىپ، ەلدىڭ وڭىردەگى اگرارلىق حابقا اينالۋىنا ىقپال ەتىپ وتىرعانىن كورسەتەدى.

قازاقستاندىق فەرمەرلەردى تىڭايتقىشپەن قامتاماسىز ەتۋ دە ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. ەلىمىزدە قۇنى بىرنەشە ميلليارد دوللار بولاتىن زاماناۋي كاسىپورىندار سالىنۋدا. 2027 -جىلعا قاراي Qazaq Kalium Ltd. قۋاتى 1 ميلليون توننا كاليي تىڭايتقىشتارىن ءوندىرۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىن ىسكە قوسادى، ال 2035 -جىلعا قاراي ءوندىرىس كولەمىن 12 ميلليون تونناعا دەيىن ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. قازاقستاننىڭ تىڭايتقىشتىڭ بۇل تۇرىنە ىشكى سۇرانىسى شامامەن 100 مىڭ توننانى قۇرايتىندىقتان، ەل ءىرى الەمدىك ەكسپورتتاۋشىعا اينالا الادى.