دارىگەر مارتەبەسى مەن كادر ماسەلەسى: مەديتسيناداعى وزگەرىستەر قانداي

ستاتيستيكا نە دەيدى؟

بيىلعى 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندە 280555 مەديتسينا قىزمەتكەرى ەڭبەك ەتەدى. ونىڭ ىشىندە 83994 دارىگەر جانە 196531 ورتا بۋىن مەديتسينا قىزمەتكەرى بار. ورتا بۋىن ماماندارىنىڭ 8091 ى جوعارى مەيىرگەرلىك ءبىلىم العان. ال مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالپى سانىنىڭ 39,4 پايىزىن 35 جاسقا دەيىنگى جاستار قۇرايدى.

سوڭعى ون جىلدا ەلىمىزدە انا مەن بالا ءولىمى 12 پايىزعا تومەندەپ، حالىقتىڭ ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 75 جاسقا جەتتى. سونىمەن بىرگە ەلىمىز مەديتسينالىق تۋريزم كارتاسىندا ءوز ورنىن قالىپتاستىرىپ كەلەدى. قازىر قازاقستانعا جىل سايىن 45 ەلدەن 10 مىڭنان استام ادام ەمدەلۋگە كەلەدى.

الايدا بۇل جەتىستىكتەرمەن قاتار شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەر دە بار. اسىرەسە كادر تاپشىلىعى، اۋىل مەديتسيناسىنىڭ جاي- كۇيى مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگى وزەكتى. سوندىقتان مەملەكەت ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋمەن قاتار سالا ماماندارىن قولداۋعا باسىمدىق بەرىپ وتىر.

2029 -جىلعا دەيىنگى باعدار

وسى ماقساتتا قازاقستاندا 2029 -جىلعا دەيىن دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋدىڭ جاڭا تۇجىرىمداماسى ازىرلەندى. قۇجات مەديتسينالىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋدى، سيفرلىق شەشىمدەردى ەنگىزۋدى جانە حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن 77 جاسقا دەيىن جەتكىزۋدى كوزدەيدى.

تۇجىرىمداما توعىز ستراتەگيالىق باعىتتان تۇرادى. ولاردىڭ قاتارىندا العاشقى مەديتسينالىق- سانيتاريالىق كومەكتى كۇشەيتۋ، جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينانى دامىتۋ، ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جانە كادرلىق الەۋەتتى ارتتىرۋ بار.

دەگەنمەن كەز كەلگەن رەفورمانىڭ ناتيجەسى ونى جۇزەگە اسىراتىن ماماندارعا بايلانىستى. سوندىقتان مەملەكەت دارىگەرلەردى الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىن دا كۇشەيتىپ كەلەدى.

قولداۋ قالاي ىسكە اسىپ جاتىر؟

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن 2020- 2023 -جىلدارى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ۇلعايتىلدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، دارىگەرلەردىڭ جالاقىسى جىل سايىن 30 پايىزعا، ال ورتا بۋىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى 20 پايىزعا ارتقان.

سونىڭ ناتيجەسىندە دارىگەرلەردىڭ ورتاشا ايلىق جالاقىسى 2025 -جىلى 598,1 مىڭ تەڭگەگە جەتىپ، 2020 -جىلمەن سالىستىرعاندا ءۇش ەسەگە وسكەن. ال ورتا بۋىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى 315,6 مىڭ تەڭگەنى قۇراپ، بەس جىلدا 2,4 ەسە ارتتى.

مەملەكەتتىك قولداۋ تەك جالاقى وسىمىمەن شەكتەلمەيدى. اسىرەسە اۋىلدىق جەرلەرگە مامان تارتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر.

جىل باسىنداعى مالىمەت بويىنشا قازاقستاندا 3869 دارىگەر جەتىسپەيدى. ونىڭ 803 ى اۋىلدىق جەرلەرگە تيەسىلى. ەڭ جوعارى تاپشىلىق تۇركىستان، ماڭعىستاۋ، سولتۇستىك قازاقستان، اقمولا جانە باتىس قازاقستان وبلىستارىندا تىركەلگەن.

ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ 16 وڭىرىندە 529 مەديتسينا قىزمەتكەرىنە 100 ەڭ تومەنگى جالاقى كولەمىندە نەمەسە ارتتىرىلعان مولشەردە ءبىرجولعى تولەم بەرىلگەن.

- وتكەن جىلى 100 ەڭ تومەنگى جالاقى كولەمىندەگى نەمەسە ارتتىرىلعان مولشەردەگى (10 ميلليون تەڭگە) ءبىرجولعى تولەمدەر قازاقستاننىڭ 16 وڭىرىندە جۇزەگە اسىرىلدى. ونى اۋىلدىق جەرلەرگە جۇمىس ىستەۋگە بارعان 529 مەديتسينا قىزمەتكەرى الدى، - دەلىنگەن د س م-نىڭ Kazinform اگەنتتىگىنە بەرگەن جاۋابىندا.

تولەم العاندار سانى بويىنشا ماڭعىستاۋ وبلىسى كوش باستاپ تۇر. مۇندا 113 مەديتسينا قىزمەتكەرىنە 960,5 ميلليون تەڭگە تولەنگەن.

بۇدان بولەك دارىگەرلەرگە تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا جەڭىلدەتىلگەن نەسيە، كوتەرمە جاردەماقى، كوممۋنالدىق شىعىنداردى وتەۋ جانە باسقا دا الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر قاراستىرىلعان.

مامانداردىڭ كاسىبي دامۋىنا دا كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر. بيۋدجەت ەسەبىنەن شامامەن 24 مىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرى بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرستارىنان وتكەن.

سونداي-اق «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن دارىگەرى» اتتى جاڭا قۇرمەتتى اتاق ەنگىزىلدى. ول 1000 ا ە ك كولەمىندەگى ءبىرجولعى تولەممەن بىرگە بەرىلەدى. ال «ۇزدىك مامان» بايقاۋى جەڭىمپازدارىنا 500 ا ە ك كولەمىندە سىياقى تولەنەدى. وتكەن جىلى مۇنداي ماراپاتقا 17 مامان يە بولعان.

جاقىندا مەملەكەت، جۇمىس بەرۋشىلەر جانە كاسىپوداقتار اراسىندا 2026- 2028 -جىلدارعا ارنالعان سالالىق كەلىسىمگە قول قويىلدى. قۇجات الداعى ۋاقىتتا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا جانە الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەردى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان.

سوعان قاراماستان، مەديتسينا جۇيەسىندەگى ەڭ كۇردەلى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى - كادر تاپشىلىعى تولىق شەشىمىن تاپتى دەۋ قيىن.

دارىگەرلەردى دايارلاۋ جانە قاۋىپسىزدىك

كادر ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن بيىلدان باستاپ مەديتسينالىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە اۋقىمدى وزگەرىستەر باستالادى. ەندى بولاشاق دارىگەرلەر ءۇشىن جەتى جىلدىق وقۋ مودەلى ەنگىزىلىپ، التىنشى كۋرس ستۋدەنتتەرى العاش رەت رەسمي «دارىگەر- ينتەرن» مارتەبەسىن الادى.

ءماجىلىس دەپۋتاتى اسحات ايماعامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل وزگەرىستەر تۇلەكتەردىڭ پراكتيكالىق دايىندىعىن كۇشەيتىپ، وقۋ اياقتالعاننان كەيىن بىردەن جۇمىسقا ورنالاسۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.

- ستۋدەنت العاش رەت رەسمي «دارىگەر- ينتەرن» مارتەبەسىنە يە بولادى. بۇل وعان مەديتسينالىق جۇيەلەرگە قول جەتكىزۋگە، جالاقى الۋعا جانە الەۋمەتتىك قورعانىس قۇرالدارىن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، - دەيدى دەپۋتات.

مەملەكەت مامانداردى دايارلاۋمەن قاتار، ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە دە باسىمدىق بەرىپ وتىر.

سوڭعى بەس جىلدا دارىگەرلەرگە قاتىستى 280 زورلىق-زومبىلىق دەرەگى تىركەلگەن. وسىعان بايلانىستى زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ، مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە كۇش قولدانعاندارعا 12 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى قاراستىرىلدى.

قازىر جەدەل جاردەم قىزمەتكەرلەرى بەينەجەتون تاعىپ ءجۇر. ەلىمىز بويىنشا 2100 دەن استام بريگادانى 3600 بەينەجەتونمەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار 636 قابىلداۋ بولمەسىنە دابىل تۇيمەلەرى ورناتىلادى.

د س م عىلىم جانە ادامي رەسۋرستار دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ۇلميرا نۇراليەۆانىڭ ايتۋىنشا، بۇل شارالار مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.

- ەل مەديتسيناسى جاڭا دامۋ كەزەڭىنە اياق باستى. مەملەكەت ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتىپ، قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتىپ قانا قويماي، سالانىڭ نەگىزگى كاپيتالى سانالاتىن دارىگەرلەردى قورعاۋعا باسىمدىق بەرىپ وتىر، - دەيدى ۇلميرا نۇراليەۆا.

ءبىر سالانى تاڭداعان ەگىزدەر

دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان وزگەرىستەردىڭ ناقتى ناتيجەسىن جاس مامانداردىڭ ەڭبەك جولىنان كورۋگە بولادى. سونىڭ ءبىر مىسالى - قورداي اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسىندا قىزمەت ەتەتىن ەگىز مەيىربيكەلەر ايزادا مەن نۇرزادا تابيەۆالار.

اق حالاتتى ەگىزدەر بىرگە ءوسىپ، بىرگە ءبىلىم الىپ قانا قويماي، ءبىر ماماندىقتى تاڭداپ، بۇگىندە حالىق دەنساۋلىعىنا قاتار قىزمەت ەتىپ ءجۇر. ولاردىڭ ورتاق ارمانى - ادام جانىنا اراشا بولۋ.

مەكتەپ قابىرعاسىنان باستاپ مەديتسينا سالاسىنا قىزىققان ولار 2018 -جىلى بىشكەك مەديتسينالىق كوللەدجىنە ءتۇسىپ، «جالپى مەيىربيكە ءىسى» ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم العان.

ءۇش جىلدىق وقۋىن ءتامامداعان سوڭ تۋعان جەرىنە ورالىپ، ەڭبەك جولىن باستايدى. 2022 -جىلى جاستار پراكتيكاسى باعدارلاماسى اياسىندا بالاباقشادا مەدبيكە بولىپ قىزمەت اتقارىپ، تاجىريبە جيناقتايدى.

ال 2023 -جىلدان بەرى قورداي اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحاناسىندا ەڭبەك ەتەدى. قازىر ەكەۋى دە تەراپيا بولىمشەسىندە مەيىربيكە قىزمەتىن اتقارادى.

ايزادا ەرىك قىزىنىڭ ايتۋىنشا، مەديتسينا سالاسىن تاڭداۋعا بالا كەزدەن قالىپتاسقان ادامعا پايدا تيگىزۋ نيەتى سەبەپ بولعان.

- مەيىربيكە بولۋ - ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. ءار ناۋقاستىڭ ساۋىعىپ كەتۋىنە ءوز ۇلەسىڭدى قوسۋ ۇلكەن قۋانىش سىيلايدى. ءبىز ءۇشىن پاتسيەنتتەردىڭ العىسى - ەڭ ۇلكەن ماراپات، - دەيدى ول.

ايتا كەتەيىك، ەلدەگى مەديتسينا ۇيىمدارىندا 45 مىڭنان استام بوس ورىن بار.

اۆتور

ءمولدىر سنادين