«دارىن» سىيلىق قانا ەمەس: جاس تالانتتاردى قولداۋ جۇيەسى قالاي وزگەردى

Kazinform ءتىلشىسى بۇگىنگى ماتەريالدا وسى ەۆوليۋتسياعا شولۋ جاسايدى.

«دارىن» - جاستاردى قولداۋ قۇرالى

مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، «دارىن» سىيلىعى 1992-جىلى ۇكىمەت قاۋلىسىمەن تاعايىندالعان. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كەزەڭىندە مەملەكەتتىڭ قارجىلىق مۇمكىندىكتەرى وتە شەكتەۋلى بولعانىنا قاراماستان دارىندى جاستاردى قولداپ، عىلىمنىڭ، مادەنيەت پەن سپورتتىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرۋ قاجەت بولدى.

- سول كەزەڭدە مەملەكەت ءبىر مەزگىلدە بىرنەشە مىندەتتى شەشتى. ءبىر جاعىنان، دارىندى جاستاردى قولداۋ قاجەت بولسا، ەكىنشى جاعىنان، عىلىمنىڭ، مادەنيەت پەن سپورتتىڭ دامۋىنا ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرىن قالىپتاستىرۋ، سونداي-اق جاس مامانداردىڭ ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن مويىنداۋ ماڭىزدى بولدى، - دەپ اتاپ ءوتتى ۆەدومستۆودا.

جابىق ىرىكتەۋدىڭ ورنىنا ساراپشىلاردىڭ سارالاۋى

توقسانىنشى جىلدارى سىيلىقتىڭ تاعدىرى تەك جوعارى دەڭگەيدە شەشىلەتىن. مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ تۇسىندىرۋىنشە، 1992-1996-جىلدارى بايقاۋدى تولىقتاي ۇكىمەت باقىلاعان. مينيسترلەر كابينەتى جانىنداعى ارنايى كوميتەت وتىنىمدەردى ءوزى قابىلداپ، لاۋرەاتتاردى ءوزى تاڭداعان. سىيلىق ەكى جىلدا ءبىر رەت قانا بەرىلدى، لاۋرەاتتار سانى از بولدى، ال ىرىكتەۋ جابىق تۇردە ءوتتى.

- مۇنداي مودەل سول كەزەڭدەگى باسقارۋ قاعيداتىنا ساي كەلدى. ول كەزدە نەگىزگى شەشىمدەردىڭ ءبارى ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردا شوعىرلانعان ەدى، - دەپ ءتۇسىندىردى مينيسترلىكتەگىلەر.

بەتبۇرىس كەزەڭى 2010-جىلدارى باستالدى. ناقتى ايتساق، سىيلىق تولىققاندى كونكۋرستىق نەگىزگە كوشتى.

- بۇگىندە «دارىن» سىيلىعىنىڭ ءراسىمى الدەقايدا اشىق ءارى ايقىن. مىندەتتەر ناقتى بولىنگەن. مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى مەن جاستار جانە وتباسى ىستەرى كوميتەتى تەك ۇيىمداستىرۋعا جاۋاپ بەرەدى. ال جەڭىمپازداردى تاۋەلسىز كوميسسيا انىقتايدى، - دەلىنگەن ۆەدومستۆو مالىمەتىندە.

كوميسسيا قۇرامىنا عىلىم، ونەر، سپورت، جۋرناليستيكا جانە قوعامدىق سالا وكىلدەرى تارتىلادى. مۇنداي جان-جاقتى ءتاسىل ءاربىر ءوتىنىمدى كەشەندى باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇرىن لاۋرەاتتار اكىمشىلىك تارتىپپەن انىقتالسا، قازىر ماراپات يەلەرىن كاسىبي مامانداردان قۇرالعان ۇلكەن كوميسسيا تاڭدايدى.

قاتىسۋشىلاردىڭ جاس شەگى قالاي وزگەردى؟

باستاپقىدا «دارىن» سىيلىعىنا 35 جاسقا دەيىنگى ازاماتتار ۇمىتكەر بولا الاتىن. بۇل تالاپ 20 جىلدان استام ۋاقىت بويى ساقتالدى. الايدا 2015-جىلى «مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى» زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە بايلانىستى جاس شەگى 29 جاسقا دەيىن تومەندەتىلدى. كەيىن 2023-جىلى جاس مولشەرى قايتادان 35 كە دەيىن كەڭەيتىلدى.

مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، بۇل وزگەرىستەر زاڭنامانىڭ جاڭارتىلۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى ەدى.

ىرىكتەۋ جۇيەسى قالاي جەتىلدى؟

جاس شەگىمەن قاتار لاۋرەاتتاردى ىرىكتەۋ جۇيەسى دە تۇرلەنىپ وتىردى. العاشىندا ۇمىتكەردىڭ ەڭبەگىن جۇرت جاپپاي مويىنداۋى باستى ولشەم بولسا، بۇگىندە ناقتى ناتيجەلەردىڭ دالەلدەنۋى نەگىزگى تالاپقا اينالدى.

قازىر ۇمىتكەرلەردى قاراۋ كەزىندە مىناداي جەتىستىكتەر ەسكەرىلەدى:

• حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق بايقاۋلارداعى جەڭىستەرى؛

• كاسىبي جانە شىعارماشىلىق قىزمەتىندەگى ناتيجەلەرى؛

• جوعارى سپورتتىق كورسەتكىشتەرى؛

• ماڭىزدى قوعامدىق جانە يننوۆاتسيالىق جوبالارعا قاتىسۋى.

وسى وزگەرىستەر اياسىندا سىيلىقتىڭ باعىتتارى 10 سالاعا دەيىن كەڭەيدى. ولاردىڭ قاتارىندا عىلىم، ادەبيەت، جۋرناليستيكا، سپورت، تەاتر جانە كينو، كلاسسيكالىق مۋزىكا، ەسترادا، ديزاين، حالىق شىعارماشىلىعى جانە قوعامدىق قىزمەت بار.

العاشقى ساتىدا وتىنىمدەر سالالىق سەكسيالارعا بولىنەدى. بۇل ءار باعىت بويىنشا جەتىستىكتەردى دالىرەك باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كەيىن ماتەريالدار كوميسسيانىڭ قورىتىندى قاراۋىنا ۇسىنىلادى. سىيلىق بەرۋ تۋرالى شەشىم وسىدان كەيىن قابىلدانادى. شەشىم قابىلداۋ مىنا كەزەڭدەردەن تۇرادى:

- اشىق داۋىس بەرۋ؛

- وتىرىستاردى تىركەۋ؛

- حاتتاما تولتىرۋ؛

- پىكىرلەر تەڭ تۇسكەن جاعدايدا كوميسسيا ءتوراعاسىنىڭ شەشۋشى داۋىسى.

«دارىن» سىيلىعىنىڭ دەڭگەيىن كوتەرگەندەر

«دارىن» سىيلىعى تاعايىندالعان ۋاقىتتان بەرى 380 نەن استام ادام لاۋرەات اتانعان. ولاردىڭ قاتارىندا الەمدىك دەڭگەيدەگى سپورت جۇلدىزدارى دانيار ەلەۋسىنوۆ، ريزابەك ايتمۇحان جانە داستان ساتبايەۆ، ديماش قۇدايبەرگەن، ەڭلىك كۋراربەك، رۋحيا بايدۇكەنوۆا جانە بولات سادريددين سياقتى ونەر مايتالماندارى بار.

ال كلاسسيكالىق مۋزىكادا باعجان ەسىركەپ پەن نازىم ساعىنتاي، حالىق شىعارماشىلىعى سالاسىندا اسقار مۇقيات پەن ىنكار ايدارحان قىزى، بەلگىلى اكتەرلەر ايان وتەپبەرگەن مەن ەلدوس شايكەنوۆ تە «دارىن» سىيلىعىنىڭ دەڭگەيىن ۇزدىكسىز جەتىستىكتەرىمەن كوتەرىپ ءجۇر.

عىلىم سالاسىندا فەدور مالچيك، ەراسىل ەرلان ۇلى، نۇرلان قانات جانە اسەم ءاشىموۆا سياقتى لاۋرەاتتار تابىستى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر.

سىيلىقتىڭ ەڭ جاس يەگەرى - وپەرا ءانشىسى ماريا مۋدرياك.

سىيلىقتىڭ مولشەرى قالاي وزگەردى؟

ۋاقىت وتە كەلە سىيلىقتىڭ سوماسى دا وزگەردى. العاشقى جىلدارى سىيلىقتىڭ كولەمى بيۋجەت مۇمكىندىگىنە قاراي قۇبىلىپ وتىردى. كەيىن جۇيە ناقتى نورماتيۆتىك سيپات الىپ، زاڭمەن رەتتەلە باستادى. ودان ءارى سىيلىق مولشەرى بەكىتىلىپ قانا قويماي، كەزەڭ-كەزەڭىمەن ۇلعايتىلدى.

ءار كەزەڭدەگى سىيلىق مولشەرى:

• 2014-2017-جىلدارى - 200000 تەڭگە؛

• 2018-2023-جىلدارى - 600000 تەڭگە؛

• 2024-2026-جىلدارى - 1000000 تەڭگە.

دەگەنمەن سىيلىقتىڭ باستى قۇندىلىعى قاراجات سوماسىنان مەملەكەتتىك دەڭگەيدە تانىمالدىق جاعىنا ويىسىپ كەلەدى. ويتكەنى وسى كۇنگە لاۋرەاتتاردىڭ ەلەۋسىز قالىپ، ءوز سالاسىنان الشاقتاپ كەتكەنى نەكەن-ساياق.

«دارىن» سىيلىعىن سيفرلاندىرۋ

مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، «دارىن» سىيلىعىنا ءوتىنىم قابىلداۋ جانە ونى قاراۋ ۇدەرىستەرى تسيفرلاندىرىلماق. سونداي-اق جەكەلەگەن راسىمدەردى مەملەكەتتىك قىزمەت فورماتىنا كەزەڭ-كەزەڭىمەن كوشىرۋ كوزدەلىپ وتىر. وسىلايشا سىيلىق بارعان سايىن ستاندارتتالعان ءارى اشىق جۇيەگە اينالا تۇسپەك. ياعني بۇكىل پروتسەسس تسيفرلىق باسقارۋ مودەلىنە كوشىرىلىپ جاتىر. وزگەرمەيتىن تەك ميسسياسى عانا - جاستاردىڭ جەتىستىگىن مەملەكەتتىك دەڭگەيدە مويىنداۋ.

بۇعان دەيىن «دارىن» سىيلىعىنا كىمدەر ۇمىتكەر بولا الاتىنىن جازعان ەدىك.