باتىس ەلدەرى بوبەكتەن قاشادى بۇل دەرتكە حالقىمىز شالدىقپاسا جارار ەدى

ادامنىڭ ءوزىنىڭ ارتىنا تاستاپ كەتەر ەڭ ۇلكەن مۇراسى دا ۇرپاعى ەكەنى داۋسىز. ءسابي - ءاربىرىمىزدىڭ بولاشاعىمىز، ەلدىڭ ەرتەڭگى سەنىمى. الايدا بۇگىندە «بالاسىز-اق كۇن كورەم» دەپ جاڭساق ويلايتىندار دا كەزدەسەدى.

الەم دەموگرافتارى تاعى الاڭداۋلى. بۇل جولى مامانداردى «بالادان ازات بولۋ»، ياكي chіld-free قۇبىلىسى تولعاندىرادى. اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعاندا، chіld-free تەرمينى «بالادان ازات بولۋ» ياعني «بالاسىز ءومىر ءسۇرۋ» دەگەن ماعىناعا يە. chіld-free وسىدان تۇپ-تۋرا 40 جىل بۇرىن پايدا بولعانمەن، 90 جىلدارى عانا حالىق اراسىندا كەڭىنەن تانىلدى. بۇل قۇبىلىستى قولدايتىن جاندار ەرىكتى تۇردە بالادان باس تارتادى. ياعني ولار - بالانى قاجەت ەتپەي، ەمىن-ەركىن وڭاشادا ءومىر ءسۇرۋدى قالايتىن جاندار. الەمگە ايگىلى عالىمدار مەن ارتىستەر وسى قوزعالىستىڭ شىنايى جانكۇيەرلەرى.

جاپادان-جالعىز، قۋ تىزەسىن قۇشاقتاپ جۇرۋگە قۇشتار قاۋىم باتىس ەلدەرىندە كۇن ساناپ كوبەيىپ بارادى ەكەن. ماسەلەن، بۇگىنگى تاڭدا جالعىزباستى ەۋروپالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 40 پايىزدى قۇراسا، كورشىلەس رەسەيدە chіld-free قوزعالىسىن قولدايتىن 3،5 مىڭنان استام ادام بار. اتالمىش قوزعالىستىڭ مۇشەلەرى جىل سايىن ارنايى مينتينگتەر ۇيىمداستىرىپ، «بالادان ازات قوعامدى» قۇرۋعا تالپىنادى. ولار ءوز قالتاسىنان شىعارىپ، قازىناعا قۇياتىن سالىقتارىنىڭ وزگە وتباسىلاردا تاربيەلەنىپ جاتقان بالالاردىڭ ءبىلىم الۋىنا، كوپ بالالى وتباسىلارىنا الەۋمەتتىك كومەك بەرۋگە جۇمسالاتىنىنا نارازى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە مۇنداي قوزعالىس جوق، ارينە. الايدا بالالى بولۋدان قاشاتىن جاندار كوپ بولماسا دا، ۇشىراسىپ جاتاتىنى شىندىق ەمەس.

جالپى، وتباسىن قۇرىپ، بالالى بولۋعا قارسى ازاماتتاردىڭ كوپشىلىگى - ايەلدەر. بۇگىندە ماتەريالدىق قۇندىلىقتى، مانساپتى بارىنەن ارتىق قويىپ، وتباسىلىق ومىرگە كوز جۇما قارايتىن بۇرىمدىلار ءجيى كەزدەسەدى. پسيحولوگتاردىڭ پايىمداۋىنشا، قىزمەتتە ابىرويلى بولىپ، قارجىلىق جاعىنان ەشقانداي قيىنشىلىق كورمەۋگە ۇمتىلۋ، جۇكتى بولۋدان قورقۋ، بالاعا سۋىق قاراۋ، ءومىر ءسۇرۋ سالتىن بالاعا ايىرباستاماۋ، سونداي-اق بالانى دۇنيەگە اكەلىپ، تاعى ءبىر ادامدى باقىتسىزدىققا يتەرمەلەيمىن دەگەن كەرتارتپا وي ايەل ادامداردىڭ بالادان باس تارتۋىنا تۇرتكى بولىپ وتىر.

ال الەۋمەتتانۋشىلاردىڭ زەرتتەۋىنە كوز جۇگىرتسەك، كوبىنە جوعارى ءبىلىمدى، مادەنيەتتى ءارى ەگويستىك كوزقاراستاعى جاندار «بالادان ازات بولۋعا» ۇمتىلادى ەكەن. سونىمەن قاتار chіld-free قۇبىلىسىنىڭ قوعامدا بەلەڭ الۋىنا ازاماتتىق نەكەنىڭ دە اسەرى مول قۇسايدى. جاستاردىڭ «ەشبىر مىندەتتەمەسىز، جاۋاپكەرشىلىكسىز» بىرگە تۇرۋى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە ءجيى كەزدەسەتىنى جاسىرىن ەمەس. ازاماتتىق نەكەدە بىرەر جىل بىرگە تۇرىپ، كوڭىلى باسقاعا اۋىپ نەمەسە ءبىر-بىرىنەن سۋىنعان سوڭ ەكى جاققا كەتەتىن جاستاردىڭ بالا تۋىپ، ۇرپاق وربىتە قويۋى ەكىتالاي.

chіld-free سياقتى كەرتارتپا ويدىڭ جەتەگىندە جۇرگەندەردىڭ كوبىسى بىردەي ۇرپاق سۇيۋدەن باس تارتىپ وتىرعان جوق. كوبىنە جاستار الدىمەن الەۋمەتتىك جاعدايىن تۇزەپ، ءۇي تۇرعىزىپ، تۇراقتى تابىسقا قول جەتكىزگەننەن كەيىن عانا بالالى بولۋدى جوسپارلايدى. بۇل پىكىر دە دۇرىس-اق. الايدا قالتاداعى قارجىنى كوبەيتىپ ءجۇرىپ، ءومىردىڭ قىزىعىنان قۇرالاقان قالۋ دا قيسىنسىز. الدىمەن ءۇيلى بولۋدى، سوسىن ۇيلەنۋدى كوزدەپ جۇرگەن قىز-جىگىتتەر سۇربويداقتار مەن كارى قىزداردىڭ سانىن ارتتىرىپ وتىر. ماسەلەن، ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا، ەلىمىزدە ايەلدەردىڭ 28،2 پايىزى، ەرلەردىڭ 36،9 پايىزى بويداقتار قاتارىنا جاتقىزىلادى. جالپى، «بالادان باس تارتۋعا» گەندەرلىك ساياساتتىڭ دا اسەرى مول سەكىلدى. زامانا اعىمىنا ەرىپ، ەر اداممەن تەڭ دارەجەدە ءومىر سۇرۋگە ىقىلاستى نازىك جاندىلاردىڭ وتباسى، وشاق قاسىن الدىڭعى ورىنعا قويماسى انىق. بيىك مىنبەرلەردەن ءسوز سويلەپ، بيلىك ايتاتىن دەپۋتات ايەلدەردىڭ سانى الەم بويىنشا 0،5 پايىزعا ۇلعايعان.

chіld-free دەرتىنىڭ بەلەڭ الۋىنا، وتباسىندا بالا سانىنىڭ ازدىعى دا سەبەپ بولار. تاعى دا دەرەكتەرگە جۇگىنسەك، ەلىمىزدە 2-3 ادامدىق وتباسىلاردىڭ ۇلەس سالماعى 5-7 ادامدىق وتباسىلاردان الدەقايدا جوعارى. ماسەلەن، 2 ادامنان تۇراتىن وتباسىلاردىڭ سانى 30،1 پايىز بولسا، ءۇش ادامدى جانۇيالار 26،7 پايىز. ال التى ادامنان تۇراتىن جانۇيالار 5،6 پايىزدى قۇراسا، جەتى ادامنان تۇراتىن وتباسىلار حالىقتىڭ بار بولعانى 1،9 پايىزى عانا. «سىنىقتان باسقانىڭ ءبارى جۇعادى» دەگەن اتالى ءسوز بار حالقىمىزدا. جوعارىدا اتالعان گەندەرلىك ساياسات، ازاماتتىق نەكە، ابىروي ىزدەپ، مانساپ قۋۋ سياقتى قۇبىلىستاردىڭ ءبارى وزگەلەرگە ەلىكتەۋىمىزدىڭ سالدارى بولسا كەرەك. ولاي بولسا، بۇل دەرتكە شالدىقپاي، ءداستۇرلى قازاقى وتباسىن قالىپتاستىرۋعا ۇمتىلعان ءجون.

ايگەرىم باقىت قىزى

دەرەككوز: «ايقىن» گازەتى. 2011 -جىلى