قازاقستانداعى تىلسىم جەرلەر
عالامنىڭ عاجايىپتارى ادامزاتتىڭ الاقانىنا بۇكىل قۇپياسىن اشىپ سالماي، ءالى كۇنگە ءبىر سىرلارىن ىشتە بۇگۋمەن كەلە جاتىر. بۇعان دەيىن الەمنىڭ تىلسىم سىرلارىمەن تانىستىرعان بولاتىنبىز. ەندى قازاقستانداعى تىلسىم جەرلەردى ۇسىنامىز.
«كالاچي» اۋىلىنداعى «ۇيقى دەرتى»
2015-جىلى قازاقستاننىڭ كالاچي اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى جۇمباق جاعدايدا ۇيىقتاپ قالا بەردى. ولاردى اۋىل تۇرعىندارى دا، ارنايى كەلگەن دارىگەرلەر دە وياتا المادى. ۇيىقتاپ ويانعان ادامداردىڭ كوپشىلىگى ەستە ساقتاۋ قابىلەتىنىڭ جوعالۋى، شارشاۋ جانە گالليۋتسيناتسيادان زارداپ شەككەن. عالىمدار وقيعانىڭ ناقتى سەبەبىن انىقتاي الماعاندىقتان، ۇكىمەت تۇرعىنداردى باسقا جەرگە كوشىردى.

ءبىر تەوريا بويىنشا، حالىق رادياتسيادان ۋلانعان. اۋىلدان الىس ەمەس جەردە ۋران كەنىشى بار، ءبىراق تۇرعىنداردىڭ قان اناليزىندە رادياتسيانىڭ ءىزى بولماعان سوڭ، ونداي بولجام جوققا شىعارىلدى. ءبىر قىزىعى، كەنىشكە جاقىن بولعانىمەن، كورشى اۋىل تۇرعىندارى ۇيىقتاماعان.
2020-جىلى پروفەسسور بايرون كرەيپ باستاعان نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدار توبى اۋىلداعى «ۇيقى اۋرۋىنىڭ» سەبەبىن انىقتادىق دەدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا، ۇيقىعا سەبەپ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءبىر كوزدەن الىپ ىشەتىن سۋ سەبەپ بولعان. سۋ كەڭەس وداعى كەزىندە ۋران كەنىشىنەن تاستالعان ۋران قالدىقتارىنان ۋلانعان بولۋى مۇمكىن. سەبەبى، ول ۋاقىتتا ۋران قالدىقتارى بوشكەلەردە جەرگە كومىلگەن. ۋاقىت وتە كەلە تەمىر ءشىرىپ، ۋران قالدىعى جەر استى سۋىن لاستاعان.
كەيبىر عالىمدار «ۇيقى دەرتى» - اۋاداعى وتتەگى مولشەرىنىڭ ازدىعىنان باستالعان «بەلگىسىز گەنەزدەن تۋعان ەنتسەفالوپاتيا» دەگەن قورىتىندىعا كەلگەن.
شايتانكول
شايتانكول قاراعاندى وبلىسىنداعى قارقارالى تاۋلارىنىدا ورنالاسقان. وعان شەتتەن ەشقانداي وزەن قۇيمايدى. ءبىراق سوندا دا تازا بولىپ تۇرادى ەكەن. شايتانكولدىڭ كەي جەرلەرى ءتۇپسىز تەرەڭ دەيدى ونى زەرتتەۋشىلەر.

اڭىز بويىنشا كولدە ايداھار ءومىر سۇرەدى. ولكە تانۋشى ا. پەچەرسكي ۇزىندىعى 15 مەترگە جەتەتىن جىلان ىسپەتتەس قۇبىجىقتىڭ كولدەن سۋ ىشەتىن جانۋارلارمەن قورەكتەنەنتىنىن ايتقان.
ۇڭگىرتاس
«جەر كىندىگى» دەگەن اتاۋمەن ەلگە ءمالىم بۇل ايماق ۇزىناعاشتان 34 شاقىرىم جەردەگى قاستەك وزەنىنىڭ جاعالاۋىندا ورنالاسقان. اڭىز بويىنشا بۇل جەردە سوپىلىق باعىتتىڭ نەگىزىن قالاۋشى قوجا احمەت ياسساۋي قالعان عۇمىرىن وتكىزگەن ەكەن.

ۇڭگىرتاسقا تۋريستەر دە ءدىن ۇستانعان ادامدار ات باسىن بۇرادى. كوبىنە ومىرتقا، باس اۋرۋى، كوز تيۋدەن ەمدەلەتىندەر كەلەدى. ادامداردىڭ ايتۋىنشا، بۇل جەردەگى تاستاردىڭ قارعىستى قايتاراتىن قۇدىرەتى دە بار ەكەن.
ءولى كول
تالدىقورعانداعى بۇل سۋ قويماسىنىڭ ەرەكشەلىگى قىسى-جازى سۋىق بولىپ تۇرادى. ءولى كولدە بالىق تا بالدىرلار دا جوق، ءتىپتى باسقا جاندىكتەر دە مەكەندەمەيدى. سەبەبى، سۋ استىنان بولىنەتىن گاز كولدى تىرشىلىك ءۇشىن جارامسىز ەتكەن.

جەرگىلىكتى حالىق سۋعا جولاي بەرمەيدى. ءولى كولدە جۇزۋگە بولمايدى. ارنايى اپپاراتپەن تۇسكەن ادامنىڭ ءوزى كوپ وتپەي تۇنشىعىپ قالادى. تۋريستەر سۋعا ءتۇسىپ قايتىس بولادى ەكەن. ولگەن ادامنىڭ دەنەسى سۋ استىندا تىكەسىنەن-تىك تۇرىپ قالادى.
بارساكەلمەس
بارساكەلمەس - ارال تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىندەگى تۇبەك. قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ارال اۋدانىندا ورنالاسقان. تەڭىز سۋى تارتىلعانعا دەيىنگى ۇزىندىعى 28 كيلومەتر، ەندى جەرى 8 كيلومەتر، اۋدانى 133 ك م2 (1987) ارال بولعان.

بارساكەلمەس تۋرالى اڭىز كوپ. سونىڭ ءبىرى بۇل جەردە ۋاقىتتىڭ تەز وتەتىنى تۋرالى. ارالدى زەرتتەۋگە بارعان توپ بارساكەلمەستە تۇماننىڭ ىشىندە اداسىپ 3 كۇن جۇرگەن. تۇماننان شىققاسىن وزدەرىنىڭ 3 اي جوعالىپ كەتكەنىن ەستىپ تاڭ قالعان ەكەن.
ۋفولوگتار (انومالدى قۇبىلىستاردى زەرتتەۋشىلەر) بارساكەلمەس ارالى قۋاتتى گەواكتيۆتى ايماقتىڭ ىقپالىندا دەپ ەسەپتەيدى. وسىعان بايلانىستى بارلىق انومالدى قۇبىلىستار، اتاپ ايتقاندا، وسى ۋاقىت وزگەرىسى ورىن الادى. ال كەيبىر تەورەتيكتەر بارساكەلمەس ءبىر كەزدەرى قۇپيا زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلگەن ارنايى سىناق ارالى بولعان دەپ ەسەپتەيدى.
تاعى ءبىر اڭىزدار بويىنشا، 1950-60-جىلدارى ارالدا ءابدىرازاق ەسىمدى كىسى تىرلىك كەشكەن، ونى ول جەرگە تۋىستارى اپارىپ تاستاعان كورىنەدى. ءابدىرازاق بىرنەشە رەت ۇشاتىن تارەلكەگە ۇقسايتىن بەلگىسىز نىسانداردى بايقاعان.
massaget.kz