بۇگىن ءابىش كەكىلبايەۆتىڭ تۋعان كۇنى

ءابىش كەكىلبايەۆ 1939 -جىلى ماڭعىستاۋ وبلىسى، ماڭعىستاۋ اۋدانى (بۇرىنعى گۋريەۆ وبلىسى)، وڭدى اۋىلىنىڭ مىرزايىر دەگەن جەرىندە تۋعان. 1957 -جىلى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىنە تۇسەدى. ۋنيۆەرسيتەتتە ادەبيەت بىرلەستىگىن باسقارىپ، جاس تالاپتار شوعىرىن جارىققا شىعارادى. سوڭعى كۋرستا وقىپ ءجۇرىپ، «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە قىزمەت اتقارادى.

1962 - 1965 -جىلدار ارالىعىندا «لەنينشىل جاس» گازەتىندە ءبولىم مەڭگەرۋشىسى بولىپ ىستەدى. 1965-1968 -جىلدارى قازك س ر مادەنيەت مينيسترلىگىندە، 1970-1975 -جىلدارى «قازاقفيلم» ستۋدياسىندا (باس رەداكتور) ، 1975-1984 -جىلدارى قازاقستان ك پ و ك مادەنيەت بولىمىندە (نۇسقاۋشى، سەكتور مەڭگەرۋشىسى) جۇمىس ىستەدى. 1984-1986 -جىلدارى قازكسر مادەنيەت ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى، 1986-1988 -جىلدارى قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ 2- حاتشىسى، 1989-1990 -جىلدارى قاز ك س ر تاريحي جانە مادەني ەسكەرتكىشتەردى قورعاۋ قوعامى ورتالىق كەڭەسىنىڭ ءتورالقا ءتوراعاسى، 1990 -جىلى قازاقستان ك پ و ك ءبولىم مەڭگەرۋشىسى بولدى. 1991 -جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارى كەڭەسىنىڭ مادەنيەت، ءتىل جانە ۇلتارالىق قاتىناستاردى دامىتۋ جونىندەگى كوميتەتتىڭ ءتوراعاسى، 1992-1993 -جىلدارى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى، 1993-1995 -جىلدارى ق ر مەملەكەتتىك كەڭەسشىسى. 1994-1995 -جىلدارى ق ر جوعارعى كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى، 1996-2002 -جىلدارى ق ر مەملەكەتتىك حاتشىسى بولىپ ەڭبەك ەتتى. 2002 -جىلدان باستاپ قر پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى.

ءابىش كەكىلباي ۇلى قازاقستان جوعارعى كەڭەسىنە ەكى رەت، ماجىلىسىنە ءبىر رەت بالامالى نەگىزدە دەپۋتات بولىپ سايلانادى. ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ العاشقى ولەڭدەر جيناعى «التىن شۋاق» 1962 -جىلى، «ءبىر شوكىم بۇلت» 1965 -جىلى جارىق كوردى. اۋىل ومىرىنەن جازىلعان پوۆەست، اڭگىمەلەر جيناعى «دالا باللادالارى» - ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ كەڭ تىنىستى ەپيك، سۋرەتكەرلىك بولاشاعىن تانىتادى.

1974 -جىلى «داۋىرمەن بەتپە- بەت» سىن ماقالالار جيناعى، «ءبىر ۋىس توپىراق» ، 1979 -جىلى «تىراۋ تىراۋ تىرنالار»، ماڭعىستاۋ تۇبەگىنىڭ وتكەنى، بۇگىنى، بولاشاعى تۋرالى «ۇيقىداعى ارۋدىڭ ويانۋى» تاريحي تانىمدىق بايان، 1982 -جىلى «شىڭىراۋ» پوۆەستەر جيناعى، 1992-93 -جىلدارى تاڭدامالى ەكى تومدىق، 1995 -جىلى «زامانمەن سۇحبات» 1998 -جىلى «ازاتتىقتىڭ اق تاڭى»، پۋبليتسيستيكالىق ماقالالارى، تولعامدارى، 1999 -جىلى 12 تومدىق شىعارمالار جيناعى جارىققا شىقتى.

ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ «ۇركەر» (1981)، «ەلەڭ- الاڭ» (1984) روماندارى قازاق ادەبيەتىنىڭ ۇلكەن تابىسى رەتىندە باعالانىپ، قازاق ك س ر مەملەكەتتىك سىيلىعىن الدى. 2001 -جىلى شىققان «تالايعى تاراز» ، 2002 -جىلى شىققان «شاندوز» تاريحي تاقىرىپتى عىلىمي دايەكپەن، دەرەكپەن تۇسىنىكتى ۇعىمدى ەتىپ جەتكىزۋدىڭ جاڭا باعىت- باعدارىن بەلگىلەپ بەردى. 2009 -جىلى «سىر دەستە» دەپ اتالاتىن اۆتوردىڭ كوپ جىلدىق وي- تولعاۋلارى، ەسسە، ەستەلىك، سويلەگەن سوزدەرىنىڭ 5 تومدىق جيناعى جارىققا شىقتى.

ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ كوپتەگەن شىعارمالارى ت م د حالىقتارى مەن شەتەل تىلدەرىنە اۋدارىلعان. شاندوز» «اڭىزدىڭ اقىرى»، «ۇركەر»، «ەلەڭ- الاڭ»، «كونەتس لەگەندى»، «پلەيادى - سوزۆەزديە نادەجدى»، «ۆسپولوحي» روماندارى، «ءبىر شوكىم بۇلت»، «كۇي»، «بايگەتورى»، «شىڭىراۋ» ، «باسەكە» ، «حانشا داريا حيكاياسى»، «قۇس قاناتى»، « ءبىر شوق جيدە»، «شەتكەرى ءۇي» پوۆەستەرى جارىق كوردى. ك. گوتستسيدىڭ - «تۋرانبيكە حانشايىم»، ا. پ. چەحوۆتىڭ - «ۆانيا اعاي»، ۆالەحو انتونيو بۋەرونىڭ - «بۇگىن مەيرام، بۇگىن توي»، گەنريك يبسەننىڭ- «ۇرەي»، ل. داركونىڭ - «سۇيىكتىم مەنىڭ، ەلەكترا!»، ۋ. شەكسپيردىڭ - «رومەو مەن دجۋلەتتا»، ۋ. شەكسپيردىڭ - «كوريولان»، ۋ. شەكسپيردىڭ - «كورول لير»، م. فريشتىڭ «عىلىم قۋعان دون- جۋان» شىعارمالارىن قازاق تىلىنە اۋدارعان.

ماراپاتتارى: قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى، وتان وردەنى، نازاربايەۆ وردەنى، ق ر تاۋەلسىزدىگىنە 10 جىل مەدالى، ق ر پارلامەنتىنە 10 جىل مەدالى، استانا قالاسىنا 10 جىل مەدالى، قۇرمەت بەلگىسى وردەنى، دوستاستىق وردەنى، قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى، ەلباسىنىڭ بەيبىتشىلىك جانە رۋحاني كەلىسىم سىيلىعىنىڭ يەگەرى (1995 ج. )، قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى، ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى. جازۋشى 2015 -جىلى 11- جەلتوقساندا قايتىس بولدى. 2019 -جىلى الماتىداعى كابلۋكوۆ كوشەسى ءابىش كەكىلبايەۆ اتىمەن قايتا اتالدى. ال بيىل اقتاۋ قالاسىندا ءابىش كەكىلبايەۆ مۋزەيى اشىلدى.