اناتولي ۋستينەنكو: ادامدار كەلەر دە كەتەر، ال فوتو - ماڭگىلىك
ونىڭ تۋىندىلارىنىڭ اراسىندا ق ر پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ العاشقى ۇلىقتاۋ راسىمىندەگى، 1995-جىلى ابايدىڭ 150 جىلدىعى اياسىنداعى اباي اتىنداعى شىڭدى باعىندىرۋ ساتىندەگى سيرەك سۋرەتتەر بار.
اناتولي ۋستينەنكو ءبىرتالاي جىل قازتاگ اگەنتتىگىنىڭ (قازىرگى «قازاقپارات» ح ا ا) فوتوشەجىرە بولىمىندە باس رەداكتور قىزمەتىن اتقارعان.
جىلدار قويناۋىنداعى تاريحي سۋرەتتەر جايلى ول قازاقپارات تىلشىسىنە اڭگىمەلەپ بەردى.
ايتا كەتەيىك، بيىل قازاقپارات اگەنتتىگىنىڭ قۇرىلعانىنا 100 جىل تولادى. عاسىرعا جۋىق تاريىحىندا اقپارات اگەنتتىگىنىڭ اتاۋى بىرنەشە رەت وزگەرگەن بولاتىن.
ەڭ العاش رەت ءجۇز جىل بۇرىن روستا- نىڭ ورىنبور تورعاي بولىمشەسى، قازروست، كەيىن قازتاگ، قازااگ دەپ اتالدى.
كەزىندە كۇللى وداق دەڭگەيىندە بەدەلى ارتقان اقپارات قۇرالىندا ناعىز كاسىبي ماماندار قىزمەت ەتكەن بولاتىن. سولاردىڭ ءبىرى ءبىرقاتار حالىقارالىق كونكۋرستىڭ جەڭىمپازى، قازاقستان جۋرناليستەر اكادەمياسىنىڭ مۇشەسى، «التىن جۇلدىز» سىيلىعىنىڭ ەكى دۇركىن لاۋرەاتى اناتولي ۋستينەنكو.
ءبىز ايگىلى فوتوگرافپەن كەزىندە قازتاگتىڭ كەڭسەسى بولعان كابينەتتە وتىرىپ سۇحباتتاستىق. قابىرعاعا ىلىنگەن سۋرەتتەر دە سول وتكەن كەزەڭدەگى تاريحي، الەۋمەتتىك جاعدايدان سىر شەرتەدى. اراسىندا الەمنىڭ ءار تۇكپىرىنەن افريكانىڭ، ءۇندىستاننىڭ، سونداي-اق قازاقستاننىڭ اسەم پەيزاجى كەزدەسەدى.
اناتولي ۋستينەنكو قىزمەت بابىمەن الەمنىڭ 70 ەلىندە بولعان ەكەن. وبەكتيۆكە ءتۇسىرۋ ونەرى دە شەتەلدە مويىندالىپ، حالىقارالىق سەرتيفيكات تا العان. مۇنداي سەرتيفيكاتتىڭ ارقاسىندا ونىڭ الەمنىڭ كەز كەلگەن جەرىندە مۇناي ءوندىرۋ نۇكتەسىن تۇسىرۋگە قۇقىعى بولعان.
«مەن قازاقستانداعى بارلىق مۇناي جانە ۋران كەن ورىندارىندا، گيمالاي تاۋىندا، كيليماندجارو شىڭىندا، اباي، جامبىل، قازتاگ شىڭدارىندا بولدىم»، - دەدى ول.
اناتولي ۋستينەنكو 1947-جىلى التاي وڭىرىندە قۇلىندى دالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. قاز ۇ ۋ- دى بىتىرگەن. بالتىق جاعالاۋى اسكەري وكرۋگىندە ەكى جىل اسكەري بورىشىن وتەگەن. اسكەردەن كەلگەن سوڭ ەڭبەك جولىن پاۆلودار قالاسىنداعى وبلىستىق گازەتتە جۋرناليست بولىپ باستاعان.
ودان كەيىن تاعدىر جازۋىمەن الماتىعا بەت بۇرىپ، قازتاگتىڭ سول كەزدەگى ديرەكتورى امانگەلدى احمەتالىموۆتىڭ شاقىرۋىمەن 1987-جىلى فوتوشەجىرە بولىمىنە باسشىلىققا كەلدى.
«مەن قىزمەتىمدى جازۋدان باستادىم. الايدا تەك قالاممەن شەكتەلىپ قالماي، سۋرەتكە تۇسىرۋگە ماشىقتانىپ، جان-جاقتى بولۋعا تىرىستىم. قازتاگتا قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ كوريفەيلەرىنەن كوپ نارسەنى ۇيرەندىم. قازتاگ ول كەزدە «ت ا س س» حالىقارالىق اگەنتتىگىنىڭ ءبىر بولىمشەسى سەكىلدى بولاتىن. ماتەريالدىق قامتۋ وتە جاقسى جولعا قويىلعان ەدى، فوتوپلەنكا، قاعاز، فوتواپپارات بارلىعى ت ا س س- تان جەتكىزىلەتىن»، - دەدى فوتوگراف.
ايتۋىنشا، وتكەن عاسىردىڭ 80-90-جىلدارىندا قازتاگ ءار وبلىستا شتاتتىق ءتىلشى مەن فوتوتىلشى ۇستاعان. ولارعا جۇمىس ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالاتىن. استارىنا «نيۆا»، ايتپەسە ۋاز كولىگى بەرىلەتىن. الماتىدا شتاتتا ۆلاديمير مەدۆەديەۆ، ۆالەري كورچين، ميحايل چۋپين، مارات قابىلوۆ، يۋري بەككەر، الەكساندر پاۆسكي، شاميل جۇماتوۆ جانە تاعى باسقا فوتوتىلشىلەر جۇمىس ىستەدى.
«ول كەزدە ءبارى باسقاشا ەدى. فوتوعا ءتۇسىرۋ كوپ ۋاقىت الاتىن. جالپاق پلەنكالى اپپارات قولداناتىنبىز. الدىمەن سۋرەتكە ءتۇسىرىپ، كەڭسەگە كەلگەن سوڭ پلەنكانى لابورانتقا بەرەمىز. ولار سۋرەتتى فوتوقاعازعا شىعاراتىن. ۇلكەن ۇستەلگە ءىس-ساپاردا تۇسىرىلگەن بارلىق سۋرەتتى قويىپ، قايسىسىن تاڭدايتىنىمىزدى تالقىلايتىنبىز. فوتو ناشار تۇسىرىلسە، سۋرەتتەر جاراماي قالسا تىلشىلەر ءىس-ساپارعا قايتا جىبەرىلەتىن. 36 كادر پلەنكادان ەكى سۋرەت ءساتتى بولسا ءسونىڭ ءوزى عانا وتەدى. ال ەشقايسىسى جاراماسا، قارىز بوپ فوتوتىلشىنىڭ موينىنا جازىلاتىن. تالاپ كۇشتى ەدى»، - دەدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا، بۇرىن حالىقارالىق اگەنتتىككە ءۇش كۇن ۋاقىتتا جولداناتىن سۋرەتتەر قازىر سيفرلىق فوتوكامەرا ارقاسىندا سەكۋند ىشىندە كەز كەلگەن جەرگە جىبەرىلەدى.
«كوبىنەسە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ، پرەمەر-ءمينيستردىڭ، مينيسترلەردىڭ قاتىساتىن شارالار تۋرالى جازدىم. اسىرەسە پرەزيدەنتتىڭ العاشقى ۇلىقتاۋ ءساتى، ۇلى ابايدىڭ 150 جىلدىعىنا اباي شىڭىن باعىندىرعان ءساتى ەستە قالىپتى. سول ساپارعا تەك ەكى جۋرناليست، 1 فوتوگراف باردىق. ءبىز الپينيستەرمەن بىرگە شىڭعا شىققان ەدىك»، - دەپ ەسىنە الادى ول.
اناتولي ۆاسيليەۆيچ قازتاگتا قىزمەت ەتكەن كەزدەرىن دە ەرەكشە ىقىلاسپەن ەسكە الادى. تاريحي ماڭىزدى شارالارعا كۋا بولىپ، بەل ورتاسىندا جۇرگەنىن ماقتان تۇتىپ، وندا تالاي قىزىقتى وقيعالاردىڭ دا كۋاسى بولعانىن العا تارتادى.
«فوتوگرافتاردا كوز ىلەسپەس جىلدامدىق، رەاكتسيا بولۋى كەرەك. مەن بۇل قاسيەتىمدى ۇستەل تەننيسى ارقىلى دامىتتىم. ءبىر رەت مىناداي جاعداي بولعان. الماتىدا پرەزيدەنت رەزيدەنتسياسىندا ت م د ەلدەرىنىڭ قورعانىس مينيسترلەرى جينالىس وتكىزدى. سول كەزدە ءبىزدىڭ ءبىر ماماندارعا ماراپات بەرىپ جاتقان ەدى. سونى تۇسىرەم دەپ ۇمتىلا بەرگەندە شەتى قايىرىلعان كىلەمگە شالىنىپ، قۇلاپ بارا جاتىپ، 1-2 كادر باسىپ ۇلگەردىم. بۇنىمدى ءبارى دە، ءتىپتى شەتەلدەن كەلگەن مارتەبەلى قوناقتار دا انىق بايقادى. جيىن اياقتالا سالا، كورشىلەس ەلدەردىڭ مينيسترلەرىنىڭ ءبىرى ماعان ارنايى بۇرىلىپ «ءبىزدىڭ ساربازدار ءسىز سياقتى اتىپ ۇيرەنسە عوي» دەپ قالجىڭداپ كۇلگەن ەدى»، - دەپ ەسكە الدى فوتوگراف.
اناتولي ۋستينەنكو فوتوگراف ماماندىعىنىڭ قىر سىرىن ۇستازى يوسيف لۆوۆيچ بۋدنيەۆيچتەن ۇيرەنگەنىن ايتادى.
«مەنىڭ ويىمشا، الەمدەگى ەڭ كەرەمەت ماماندىق - فوتوگراف. ادامدار كەلەر-كەتەر. ءبىراق فوتو ماڭگىلىك ساقتالادى»، - دەدى ۋستينەنكو.
