عالىمدار: العاشقى ادامدار بۇرىن ءبىز ويلاعان جەردە پايدا بولعان جوق

نۇر- سۇلتان. قازاقپارات - «زەرتتەۋ اۆتورلارىنىڭ ايتۋىنشا، العاشقى زاماناۋي ادامدار افريكاداعى بوتسۆانا سولتۇستىگىندە، زامبەزي باسسەينىنىڭ وڭتۇستىگىندە ورنالاسقان جەردە پايدا بولعان.

بۇگىندە بۇل ايماقتا تۇز كەنى بار، ءبىراق وسىدان 200 مىڭ جىل بۇرىن ءبىزدىڭ العاشقى ءۇيىمىز -  ۇلكەن كول بولعان ەكەن. ادامزات تاريحىنداعى ماڭىزدى كەزەڭدەر 400000  جىل بۇرىن: نەاندەرتالدار -  ەۋروپا مەن ازيادا پايدا بولا باستادى 300000 - 200000 جىل بۇرىن: Homo Sapiens ياعني قازىرگى ادامدار -  افريكادا پايدا بولدى 50000 - 40000 جىل بۇرىن: قازىرگى ادامدار ەۋروپاعا جەتەدى.

ەجەلگى ادامداردىڭ جولى قانداي بولعان؟

اۋسترياداعى گارۆان مەديتسينالىق ينستيتۋتىنىڭ گەنەتيك- پروفەسسورى جانە زەرتتەۋدىڭ جەتەكشى اۆتورى، پروفەسسور ۆانەسسا حەيس اناتوميالىق تۇرعىدان قازىرگى ادامدار افريكادا 200 مىڭ جىل بۇرىن پايدا بولعان دەپ سانايدى. ولار كوشى- قونعا جول اشاتىن ايماق بويىمەن قوزعالىپ، افريكادان باسقا قۇرلىققا تارالعان. پروفەسسور حەيسدىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا ەجەلگى ادامدار بوتسۆانا ايماعىندا 70 مىڭ جىل ءومىر سۇرگەن. جانە ولار جەرگىلىكتى كليمات وزگەرگەنشە سول جەردە تۇراقتاعان. افريكانىڭ ۇلكەن كولدەر جۇيەسى، ماكگاديكگادي كولى كوپ مولشەردە ىلعالعا يە بولعاندىقتان قازىرگى زامانعى ادامدار مەن جابايى تابيعات ءۇشىن قولايلى تىرشىلىك ورتاسىن قامتاماسىز ەتكەن. افريكادا 70 مىڭ جىل تۇراقتاعاننان كەيىن ادامدار باسقا ايماقتارعا تارالا باستاعان. وسىدان 130-110 مىڭ جىل بۇرىن جاۋعان تولاسسىز جاۋىننان جاسىل قۇنارلى «اشىق دالىزدەردىڭ» تۋىنداۋىنا الىپ كەلگەن. وسى جول ارقىلى ادامداردى كوشى ءۇش كەزەڭگە بولىنگەن. ءبىرىنشى تولقىن سولتۇستىك- شىعىسقا قونىس اۋدارسا، ەكىنشى تولقىن وڭتۇستىك- باتىسقا كوشكەن. ال حالىقتىڭ ۇشتەن ءبىرى ەشقايدا كوشپەي تۇراقتاپ قالعان. بۇل ستسەناريي دنق- نىڭ جۇزدەگەن ميتوحوندريالىق ۇلگىلەرىن تەكسەرۋ قورىتىندىسى ارقىلى جازىلعان.

گەنەتيكانى گەولوگيا مەن كليماتتىڭ كومپيۋتەرلىك مودەلدەرىمەن ۇيلەستىرە وتىرىپ، زەرتتەۋشىلەر افريكا كونتينەنتىنىڭ 200 مىڭ جىل بۇرىنعى مودەلىن جاساعان. ادامزات تاريحىن قايتا قۇرۋ الايدا زەرتتەۋدىڭ دۇرىستىعىنا باسقا عالىمدار كۇدىكپەن قارايدى. كەيبىر عالىمدار ادامنىڭ شىعۋ تاريحىن تەك ميتوحوندريالىق دنق مالىمەتتەرىنە سۇيەنە وتىرىپ قايتا قۇرۋ مۇمكىن ەمەس دەپ سانايدى. الدىڭعى زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى ادامنىڭ شىعىس افريكادا پايدا بولعانىن دالەلدەگەن. لوندونداعى تابيعي تاريح مۇراجايىنىڭ پروفەسسورى، كريس سترينگەر BBC News قا بەرگەن سۇحباتىندا Homo Sapiens  تىڭ ەۆوليۋتسياسى كۇردەلى پروتسەسس ەكەنىن ايتادى. «ميتوحوندريالىق دنق- نىڭ ءوزى ادامنىڭ شىققان جەرىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە قاۋقارسىز. ادامزاتتىڭ كوپتەگەن بەسىگى بولۋى مۇمكىن، ولاردىڭ كەيبىرىن عالىمدار ءالى تاپقان جوق»، - دەيدى سترينگەر.

Massaget.kz