ءدىني ەكسترەميزمنىڭ ءورشۋىنىڭ العىشارتى قانداي بولۋى مۇمكىن
ءدىن - ادامنىڭ جۇرەگىنىڭ تۇبىنەن ورىن الاتىن ءىلىم. ءار ادام ءدىندى وزىنشە تۇسىنەدى، وزىنشە قابىلدايدى. ادام قاي ءدىندى قابىلدايدى، قالاي تابىنادى، ول - ءوز ەركى. بۇل ءبىزدىڭ اتا زاڭىمىزدا كەپىلدەندىرىلگەن. كەز- كەلگەن ادامنىڭ سەنىم بوستاندىعى بار.
قازاقستاندا بولسىن، الەمدە بولسىن ادامعا، قوعامنىڭ تۇتاستىعىنا قاۋىپ توندىرمەيتىن ءدىني اعىمدار كوپ. ولاردىڭ بارلىعىن بىردەي قاراستىرۋعا بولمايدى. اعىمداردىڭ ىشىندە ءىشىنارا تۇيىقتالعان، ءوز تۇسىنىگى بار اعىم بولۋى مۇمكىن. ولار ساياسي ۇران كوتەرمەيدى، مەملەكەت ىسىنە ارالاسپايدى. ولاردان ايتارلىقتاي قاۋىپ جوق.
قاي كەزدەن باستاپ ءدىني اعىمدار قوعامعا، قوعامعا، زاڭعا قايشى كەلە باستايدى. مەنمەنشىلدىككە سالىنىپ «تەك مەنىكى دۇرىس، باسقانىكى بۇرىس» دەگەن كوزقاراسقا كەلگەندە، ايداپ سالۋ، ارانداتۋ، كونستيتۋتسيانى مويىنداماي، كۇش قولدانۋ قىسىم كورسەتۋ بەلگىلەرى بايقالعاندا قاۋىپ باستالادى.
ساياسات تانۋشى راسۋل جۇمالى ەكسترەميستىك ءدىني اعىمداردىڭ گۇلدەۋىنە ىقپال ەتەتىن العىشارتتارىن ايتتى.
«ءسوز ۋاحابشىلار جايىندا بولسا ولار زاڭدى مويىندامايدى. بىزدەن باسقانىڭ بارلىعى كاپىر دەپ سانايدى. بۇل اعىمدار البەتتە قاۋىپ توندىرەدى. ولارمەن ارنايى قۇزىرلى ورگاندار اينالىسۋى كەرەك. بۇل اعىمدار رۋحانياتى تاپشى، ورتالىق يدەولوگياسى قاۋقارسىز ءتۇرلى داعدارىسقا ۇشىراعان ەلدەردە گۇلدەنەدى. نەلىكتەن بۇل اعىمدار ارتىنا سونشاما جاستاردى ءىلىپ الىپ كەتىپ جاتىر؟ نەگە ولار ەرەدى؟ ەڭ الدىمەن وسى سۇراققا جاۋاپ ىزدەۋىمىز كەرەك. جاستار ەرىككەننەن كەلمەيدى. ونىڭ مىڭ ءتۇرلى سەبەبى بولادى. ومىردەگى ءتۇرلى قيىنشىلىقتارعا ۇشىراعان، زايىرلى قوعامدا ادىلدىك تاپپاعان، قارىزعا باتقان، مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ تاپپاعان، حانافي ءمازھابىنىڭ يمامدارىنان قامقورلىق تاپپاعان جاستاردىڭ اراسىنان شىعىپ جاتىر. ەكسترەميزم نەمەسە راديكاليزمدى نورۆەگياعا اپارىپ تاراتىپ كورىڭىز، تۇك شىقپايدى. ويتكەنى، حالىق ساۋاتتى، باقۋاتتى، ءدىني تۇسىنىگى بار»، - دەدى راسۋل جۇمالى.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، بۇل تىعىرىقتان شىعۋ ءۇشىن الدىمەن سالدارىمەن ەمەس، سەبەبىمەن كۇرەسۋ ابزال.
رەپرەسسيالىق تاسىلمەن ماسەلەنى شەشۋ مۇمكىن ەمەس.
«قىسىممەن، جاۋاپقا تارتۋمەن ەشتەمە شەشىلمەيدى. مۇنىڭ بارلىعى - رەپرسەسسيالىق امالدار. ول ءۇشىن اشىق پىكىرلەر مايدانىندا حانافي ءمازھابىنىڭ مولدالارى باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى كەرەك. جاستارعا ءتالىم تاربيە بەرۋ، ساۋاتىن اشۋ ارقىلى بۇل ماسەلەنى شەشۋگە بولادى. الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق احۋالىن دا ەسكەرۋ كەرەك. حانافي ءمازھابىنىڭ فيلوسوفيالارى، قۇندىلىقتارى، بۇكىل مۇسىلمان الەمىنە قوسقان ۇلەسى ۇشان تەڭىز. ءال- فارابي، قوجا احمەت ياسساۋي، اباي مەن شاكارىم وسى تۇلعالاردىڭ مۇراسىن كەڭىنەن ناسيحاتتاي الماعان سوڭ كەسىرىن كورىپ وتىرمىز»، - دەدى ول.
اۆتور: گۇلميرا عوسمانالي
