سيريا جالعىز ۇلىمنان ايىردى - «جۋسان» وپەراتسياسى

ەكسترەميستەرگە كوزسىز سەنىپ، ءوزى دە تەررورلىق ارەكەت جاساماققا سيرياعا اتتانعان ازاماتتار جەتەدى. ەڭ سوراقىسى كۇيەۋلەرىنىڭ ارتىنان بالا-شاعاسىن ەرتىپ ايەلدەرى كەتەدى. سولاردىڭ ءبىرى - ءاليا ەسىمدى كەلىنشەك (ەسىمى وزگەرتىلگەن- اۆت.). ويلانباستان شەشىم شىعارعان ءاليا، قازىر بارماعىن تىستەپ وتىر. قانشا جىلاسادا، وكىنسەدە شام ەلىندە مەرت بولعان ۇلىن قايتارا المايتىنى انىق. ول جاقىندا «جۋسان» وپەراتسياسى ارقىلى ەلگە ورالدى. وڭالتۋدان ءوتىپ جاتقان قازاق ايەلى قازاقپارات تىلشىسىنە سيرياعا قالاي تاپ بولعانىن ايتىپ بەردى.

ءاليانىڭ جولداسى مۇسىلمان باۋىرلارمەن بىرىگىپ حاليفات قۇرامىن دەپ سيرياعا 2013-جىلى اتتانعان. كۇيەۋى شاقىرىپ قويماعان سوڭ ارتىنان بەس بالاسىن جەتەكتەپ ءوزى دە كەتەدى. ولار شام ەلىنە جەتكەنشە وتاعاسى ومىردەن وزىپ كەتىپتى. شيتتەي بالا-شاعامەن جالعىز قالعان ول جەسىر ايەلدەر جينالعان ۇيلەردىڭ ءبىرىن پانالايدى.

«ءوزىم سياقتى جەسىر قالعان ايەلدەردىڭ قاسىندا ءجۇردىم. ءبىز ءبىر كۇنمەن عانا ءومىر سۇرەتىنبىز. ويتكەنى ءولىپ كەتۋىڭ مۇمكىن. ادامنىڭ جانى ءتاتتى عوي قاتتى قورقاتىنبىز. ۇرەيمەن ءومىر سۇردىك. مەن كوبىنە بالالاردى اتىس شابىستان قورعاپ، ۇيدە تىعىپ ۇستاپ وتىردىم. قولدا بار ازىق-تۇلىكپەن تىسكە باسار ازىرلەيتىنمىن. اش قالعان كۇندەرىمىزدە بولدى. تەك سوعىستى عانا كوردىك. بالالارىمنىڭ ۇلكەنى 18 دە، كىشىسى 6 دا بولدى»، - دەيدى ءاليا.

جولداسى جايىندا كەڭىرەك ايتىپ بەرۋىن سۇراپ، اڭگىمەگە تارتساق تا ول كوپ سىر اشپادى. وتكەن ءومىرى بالالارىنا زيانىن تيگىزەدى دەدى مە ەكەن، الدە لاڭكەستەردىڭ ۇرەيىن العانى سونشالىق، ارتىق اۋىز ءسوز ايتۋدان قورقىپ قالعان با، ءتىس جارمادى. تەك ول جاقتا وتە قيىن بولعانىن ايتا بەردى.

«قالاي قايتىس بولعانىن بىلمەيمىن. بومباعا ءتۇستى مە، بىرەۋ ءولتىردى مە، ونى ەشكىم ايتپايدى. سۋرەتىن دە كورسەتپەدى»، - دەيدى ول.

جولداسىنىڭ نە ءۇشىن، كىم ءۇشىن بارعانىن سۇراعانىمىزدا بىلمەيمىن دەپ ءبىر اۋىز سوزبەن قايىردى. وكىنىشتىسى سيرياعا بارىپ كەلىنشەك ءوز تاعدىرىن عانا تالاپاي قىلعان جوق. جالعىز ۇلى سول جاقتا مەرت بولدى. ال، ءبىر قىزى مۇگەدەك بوپ قالدى.

«سيريانى جەك كورەم. 13 جاسار ۇلىمنان ايىرىلدىم. وعان سنارياد ءتۇستى. سۇيەگى شاشىلىپ كەتتى. سوسىن قىزدارىمدى قايدا جاسىرارىمدى بىلمەي ابىگەرگە ءتۇستىم. شارشادىم، ءابىرجىدىم. امالىم تاۋسىلدى. باسقا تۇسكەن سوڭ كونەدى ەكەنسىڭ»، - دەپ ءاليا كوزىن تومەن ءتۇسىردى.

ءولىمدى كورە - كورە ەتى ءولىپ كەتكەنبە، الدە جىلاي-جىلاي كوز جاسى مەن ءتوزىمى تاۋسىلعان با؟ كەلىنشەك تۋعان بالاسىنىڭ قازاسىن ايتقاندا جىلامادى. ال، ءومىرىن توزاققا اينالدىرعان كۇيەۋىن ەكى دۇنيەدە دە كەشىرمەيتىنىن باسا ايتتى.

«جولداسىم ول دۇنيەلىك بولدى. الايدا مەن ونى ەشقاشان كەشىرمەيمىن. سونىڭ كەسىرىنەن ايدالادا اڭىراپ قالدىق. قالتامدا اقشا بولماعاندىقتان بارار جەرىم، باسار تاۋىم بولمادى. اينالا قيراعان، بوتەن ەل، بوتەن ءتىل، امالسىز كوندىم»، - دەيدى كوپبالالى انا.

ءاليا بۇرىنعى تىنىش ءومىرىن ءجيى ەسكە الاتىنىن ايتىپ قالدى. ول شام ەلىنە اتتانباس بۇرىن ءۇي شارۋاسىمەن وتىرعان. ال وتاعاسى بازاردا ساۋدا جاساپتى. تاپقان تابىسى وتباسىن اسىراۋعا جەتەتىن. 2012-جىلى نامازعا جىعىلىپتى. مەشىتكە بارىپ ەل قاتارلى ءمىناجات جاساپ جۇرگەن. باس اياعى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە جولداسى وزگەرىپ كەتكەن. اياق استىنان «حاليفات» قۇرامىز «جيھات» جاسايمىز دەپ سيريادان ءبىراق شىققان.

«سيريادا تەرىس اعىمنىڭ وكىلدەرىنە ىلەسىپ، الدانىپ جان-جاقتان كەلگەن ايەلدەر كوپ. قازاق، وزبەك، قىرعىز، ورىس ءتىپتى ەۋروپا ەلدەرىنەن دە كەلگەندەر بار. ءتىلى دە، ءدىنى دە بولەك بولا تۇرا ولار قالاي تەرروريستەردىڭ تۇزاعىنا ءتۇسىپ قالدى دەگەن ساۋالعا مەن جاۋاپ ىزدەپ تابا المادىم»، - دەپ قىنجىلادى ءاليا.

ءاليا باسىنان وتكەن قايعى-قاسىرەتتى تەزىرەك ۇمىتقىسى كەلەدى. قازىر ول «جۋسان» وپەراتسياسى ارقىلى ەلگە ورالدى. قىزدارىنىڭ بويىنداعى ۇرەي مەن قورقىنىش تەزىرەك جوعالسا ەكەن دەيدى. قازاقستانعا ورالعانىنا قۋانىشتى. ەندى ول بار عۇمىرىن ءتورت قىزىنا ارناماقشى.

ءاليا سياقتى راديكال كۇيەۋىنە كوزسىز سەنىپ، ارتىنان وپىق جەپ قالاعاندار بارشىلىق. ايەل ەڭ الدىمەن انا. سوندىقتان بالالارىنىڭ قاۋىپسىزدىگى سولاردىڭ قولىندا. ال، جات اعىمنىڭ جەتەگىنە كەتىپ، بەيكۇنا سابيلەرىن سوعىستىڭ قاق ورتاسىنا اپارۋ بۇل كەشىرىلمەس كۇنا. سوندىقتان جالعىز ۇلىنان ايىرىلعان، قىزىنىڭ دەنساۋلىعىن قۇرتقان بۇل بەيباق قازاق ايەلىنىڭ ارەكەتى باسقالارعا ساباق بولۋى ءتيىس.