ەلىمىزدە اۋە بيلەتتەرىنىڭ باعاسى ارزاندايتىن بولدى

ەلىمىزدە بىلتىرعى جىلدىڭ ءدال وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا بيىل اۋە بيلەتتەرىنىڭ قۇنى 8,5 پايىزعا وسكەن! باعانىڭ قىمباتتىعى جونىنەن اسەرەسە ءۇش ءوڭىر كوش باستاپ تۇر! ول ماڭعىستاۋ، مۇندا اۋە تاسىمالىنىڭ قۇنى %25 عا ارتسا، جامبىل مەن اتىراۋدا %19 عا قىمباتتاعان. ماڭعىستاۋ - %25، جامبىل-%19، اتىراۋ - %19. بۇعان نە سەبەپ؟ دايەك دالەلدەر قانداي؟ تاسىمالداۋشىلار جانار- جاعارماي تاپشىلىعىن الدىعا تارتادى. كەروسين جەتىسپەيدى دەيدى. مۇناي زاۋىتتارى ىشكى سۇرانىستى وتەي الماعاندىقتان جەتپەگەن كولەمدى سىرتتان اكەلۋگە ءماجبۇر. ال ونىڭ باعاسى قىمبات. نەگىزى بۇنداي ماسەلە بولعان. ءبىراق ءدال قازىرگى احۋالعا سەبەپ بولا المايدى دەيدى مۇناي سالاسىنىڭ ماماندارى. ولاردىڭ پايىمىنشا اۆيا الپاۋىتتارى بار- جوعى مونوپوليستىك ادەتىنە باسىپ وتىر.

قازاقستانداعى وتاندىق اۆياتسيا ءوزى شاعىن عانا الاڭ! بار- جوعى سەگىز ويىنشىسى بار! الايدا ونىڭ ەكى- ۇشەۋى عانا ءىرى ەكەنىن ەسكەرسەك، وندا ناعىز باسەكەلەستىك وسىلاردىڭ اراسىندا. سايكەسىنشە اۋە تاسىمالىنىڭ قۇنىنا دا وسىلار ايتارلىقتاي اسەر ەتەدى دەگەن ءسوز!

«سكات» پەن «ەير استانا». اۋەلگىسى نارىقتىڭ 30, ەكىنشىسى 50 پايىزعا جۋىعىنا قىزمەت كورسەتىپ وتىرعان اۋە تاسىمالى سالاسىنىڭ الىپتارى.

«ەير- استانانىڭ بيزنەس كلاسسى تىم قىمبات دەپ ەسەپتەيمىن. باياعىدا بيزنەس كلاستىڭ ورىندىقتارى كەڭ بولاتىن. قازىر ولاردى الىپ تاستاپ ەكونوم كلاسستاعىداي قويىپ قويدى. ال باعاسىن ءتۇسىرۋدى ۇمىتىپ كەتىپتى. شەتەلدە كوپ جۇرگەندىكتەن ا ق ش- تا بولدىم، قىتايدا دا ىشكى رەيستارمەن ۇشتىم! ءۇندىستان. ەۋروپادا دا ۇشتىم، شىنى كەرەك ولاردىڭ باعالارى ارزان بىزدەن»، - دەيدى ءانشى ايقىن.

«ەلىمىزدە ازىق- تۇلىك پەن كيىم- كەشەكتەن باستاپ، ءتۇرلى قىزمەتتەرگە دەيىن باعانىڭ جوعارى ەكەنى جاسىرىن ەمەس. مىسالى، سۇرانىسى جوعارى باعدارلار بويىنشا نەگىزگى اۋە تاسىمالداۋشى بەلگىلەيتىن بيلەتتەردىڭ قۇنى نەگە سونشا قىمبات؟! ونىڭ باعاسى ەۋروپاعا قاراعاندا 30 پايىزعا ارتىق. ءبىزدىڭ اۋەجايدا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر قۇنىنىڭ سالىستىرمالى تۇردە جوعارى بولۋىن قالاي تۇسىندىرۋگە بولادى؟»، - دەيدى مەملەكەت باسشىسى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەسكەرتۋىنەن كەيىن اۋە تاسىمالىنا جاۋاپتى كوميتەت قوزعالا باستادى. ارنايى توپ قۇرىپ، اسپانداعان باعالاردىڭ سەبەبىن ىزدەدى اۋەلى! اۋە كومپانيالارىن تىڭداساق ماسەلە وتىندا كورىنەدى. 60 پايىزىن عانا وتاندىق زاۋىتتار بەرىپ وتىر.

 «ءبىز كەروسيننىڭ 30-40 پايىزىن جەكە كاسىپكەرلەردەن الامىز! ولاردىڭ باعاسى رەسەي نارىعىنا ىڭعايلانعان. ال، كەيدە ءبىزدىڭ مۇناي زاۋىتتارى ءبىزدىڭ قاجەتتىلىگىنىمىزدى وتەمەيدى. سول كەزدەردە ءبىز ءتىپتى رەسەيدەن يمپورتتايمىز!»، - دەدى «SCAT» اۋەكومپانياسىنىڭ ۆيتسە- پرەزيدەنتى داۋلەت حامزين.

الايدا، مۇناي سالاسىنىڭ تىنىس- تىرشىلىگىمەن ەتەنە تانىس مامانداردىڭ ايتۋىنشا بۇل اقپار شىندىققا جاناسپايدى. ءبىز ءوزىمىزدى ءوزىمىز اۋە وتىنىمەن قامتۋعا قاۋقارلىمىز. ءارى بۇل مەجەنى باياعىدا- اق ەڭسەرىپ تاستاپپىز.

«بۇل جاعداي كەزىندە ءبىز ءوز ىشكى نارىعىمىزدى قامتاماسىز ەتە الماي جاتقان كەزدە بولعان. ەندى 20 جىل ىشىندە ايتىلىپ وتىرعان دەرت، مەن مۇنى سىلتاۋ رەتىندە قابىلدايمىن. سەبەبى قازىر ءبىزدىڭ وزىمىزدە شىعادى ول، وزىمىزدە ونەدى. ءتىپتى، تولىق قامتاماسىز ەتپەسە قازاقستان وندا قانشا پايىزى رەسەيدەن كەلىپ جاتىر اشىپ ايتسىن!؟»، - دەيدى مۇناي سالاسىنىڭ ساراپشىسى، قوعام بەلسەندىسى راشيد جاقسىلىقوۆ.

 نەدە بولسا، ماسەلەنىڭ انىق قانىعى ەندى تەرگەۋ اياقتالعاسىن بەلگىلى بولماق! قازىر، كوميتەت بيلەتتىڭ باعاسىن قالاي تومەندەتەمىز دەپ باس قاتىرۋدا. ارنايى توپتىڭ وتىرىسىندا بىرنەشە ۇسىنىس تاستالدى. سونىڭ ءبىرى «قازاق ەير» مەن «ەير استانا» كومپانياسىنىڭ ەنشىلەسى «FlyArystan» عا بىرنەشە ۇشاق الىپ بەرۋ.

«قوسىمشا تاعى اۋە پاركى تولادى فلاي ارىستاننىڭ! 2023 -جىلعا دەيىن 15 اۋە كەمەسى بولادى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز! قازاق ەيرعا كەلەسى جىلدان باستاپ تاعى ەكى اۋە كەمەسى الۋدى جوسپارلاپ وتىر. ول قازىر وڭىرلىك اۋە كومپانياسى بولىپ سانالادى. كەلەسى جىلدان باستاپ رەيستەر نۇر- سۇلتان قالاسىنان اشىلادى»، - دەدى ازاماتتىق اۆاتسيا كوميتەتىنىڭ باس ساراپشىسى ءتيمىر تىلەگەنوۆ.

دەسە دە، بۇل قولداۋ بارىنە بىردەي جاسالماعاسىن بيلەت باعاسىنا ايتارلىقتاي اسەر ەتەدى دەۋ قيىن دەيدى ماماندار! ولار بۇل تۇرعىدا ۇيرەنشىكتى پراكتيكاعا سۇيەنۋدى ۇسىنىپ وتىر. نارىققا باسقا دا ويىنشىلاردى تارتۋ!

«مىسالى ول بەس ۇشاعىمەن» قازاق ەير  مەن ەير استاناعا  قانداي باسەكەلەستىك اكەلەدى؟ نەمەسە تۋرا سونداي جاعدايمەن «بەك ەير»  قانداي باسەكەلەستىك اكەلەدى؟ ۇشىپ جۇرگەن فلاي ارىستان قاي تەسىگىمىزدى جامايدى. مىسالى ەير- استانانىڭ ءوزى 1 جىلدىڭ ىشىندە 5 ميلليون ادام تاسيدى. سول 5 ميلليون ادامدى تاسي الاتىن تاعى ءبىر كومپانيا كىرەتىن بولسا، رۇقسات بەرۋ كەرەك. وندا ناقتى باسەكەلەستىك الاڭ پايدا بولادى. بۇنداي جاعداي گرۋزيادا دا بولدى عوي؟ گرۋزيا مەملەكەتى بۇتكىل گرۋزيامەن جۇمىس ىستەيمىز، حالقىن تاسيمىز دەگەن اۆياكومپانيالاردىڭ بارىنە ەسىگىن اشىپ تاستادى. بىردەن بيلەت قۇلاپ قالدى»،- دەدى مۇناي سالاسىنىڭ ساراپشىسى، قوعام بەلسەندىسى راشيد جاقسىلىقوۆ.

الايدا، مونوپوليست كومپانيالار بۇل پىكىردى قولداي قويمادى.

 «ءيا، بالكىم ولار باستاپقىدا باسەكەلەستىك تۋدىراتىن شىعار! ءبىراق، سوسىن وتاندىق اۆياكومپانيالاردى نارىقتان ىعىستىرىپ تاستايدى. اينالىپ ءبارىبىر وسى جاعدايعا قايتا كەلەمىز»، - دەيدى داۋلەت حامزين.

ەسەسىنە وكپە رەنىشتەرى بار ەكەن. ونى دا بۇكپەدى.

 «اقىرى تەرگەۋ باستالعان ەكەن، وندا باسقا كومپانيالارعا دا قاتىستى بولۋ كەرەك قوي بۇل! نەگە ەكى كومپانيا عانا. سكات پەن «ەير استانا»! بۇل سىرتتان مەملەكەتتىڭ باسەكەلەستىككە جاساپ جاتقان كەرى ىقپالى سياقتى كورىنەدى»، - دەدى «ەير استانا» اۋە كومپانيسىنىڭ ۆيتسە- پرەزيدەنتى ايدار قوشقاربايەۆ.

 ۇزىن ءسوزدىڭ قىسقاسى ءبىرلى- ەكەۋىن تۇرتپەكتەمەي ءبارىن بىردەي جاۋاپقا تارتۋدى سۇراپ وتىر كومپانيا وكىلدەرى! ويتكەنى زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالىپ جاتسا قوس كومپانياعا مىڭداعان ايىپپۇل يا كليەنتتەردىڭ اقشاسىن قايتارۋ جازاسى مىندەتتەلۋى ابدەن مۇمكىن دەيدى شەنەۋنىكتەر. الايدا، ونىڭ قالاي جۇزەگە اساتىنى ازىرگە بەلگىسىز.