سيريادان ورالعان ايەلدىڭ اڭگىمەسى

 وسى باعدارلاما اياسىندا رەسپۋبليكامىزدا اقپاراتتىق- ءتۇسىندىرۋ توبى مەملەكەتتە ءدىني ەكسترەميزمدى بولدىرماۋعا جانە حالىقتىڭ ءدىني ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا حالىقپەن جۇمىس جاساپ جاتىر.

مەن الماتى قالالىق قوعامدىق دامۋ باسقارماسىنىڭ «مونيتورينگ جانە تالداۋ» ورتالىعىنىڭ اقپاراتتىق- ءتۇسىندىرۋ توبىنىڭ مۇشەسى رەتىندە، حالىقپەن جۇمىس جاساۋ بارىسىندا بايقاعانىم سوڭعى 2-3 جىلدا دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمداردىڭ جەتەگىنە كەتكەن ازاماتتارىمىزدىڭ سانى ازايعان.

الايدا، قاقتىعىس ايماعىنان ورالعان جەرلەستەرىمىزبەن وڭالتۋ جۇمىسىن مىندەتتى تۇردە جۇرگىزۋ قاجەت. ولار ول جاقتا سۇمدىق كورىنىستەردىڭ كۋاسى بولدى. بۇل كەز كەلگەن ادامنىڭ پسيحولوگياسىنا اسەر ەتەتىنى انىق. اسىرەسە، قىز- كەلىنشەكتەر مامانداردىڭ كومەگىنە ءزارۋ. سيريادان قايتىپ كەلگەن ايەلدەردىڭ تاعدىرى ءارتۇرلى.

الماتىلىق 24 جاستاعى دۇنگەن قىزى 2-3 جاسىندا اتا- اناسى اجىراسىپ، ول اناسىنىڭ تاربيەسىندە وسكەن، وتە ءبىلىمدى. اناسى ەۋروپالىق مۇسىلمان ازاماتىنا تۇرمىسقا شىعىپ، ول جوعارى سىنىپتى ەۋروپانىڭ دامىعان ەلدەرىندەگى كوللەدجدەردە جالعاستىرۋىنا تۋرا كەلگەن. بىرنەشە ءتىل مەڭگەرىپ تە ۇلگەرەدى. الايدا ەۋروپالىق ءومىر سالتىنان ول قوعامعا ەتەنە ارالاسا الماي، عالامتورعا ءجيى تەلمىرگەن. جاستار ءجيى وتىراتىن الەۋمەتتىك جەلىلەردەن ءبىر ءدىني توپقا كىرىپ، ايات- حاديستەر وقىپ، سول توپتا داعىستاندىق شەشەن جىگىتىمەن تانىسىپ، جاقىن سويلەسە باستايدى. جەرگىلىكتى مەشىتكە بارىپ، ناماز ۇيرەنىپ، حيدجاپ كيىپ، باس- اياعى 2 ايدا «ۆيرتۋالدى عاشىعى» وعان تۇرمىسقا شىعۋعا ۇسىنىس جاساعان.

 جىلى ءسوزدى ءۇيىپ- توككەن شەشەن جىگىتىنە ەس- ءتۇسسىز عاشىق بولعان تالدىرماش كەلگەن دۇنگەن قىز ەشكىمگە ايتپاستان ۇشاققا بيلەت الىپ، سيريادان ءبىراق شىعادى. نەكەلەسىپ، «باقىتتى» وتباسىلىق عۇمىر سۇرە باستاعان ول شام ولكەسىندەگى جويقىن سوعىسقا، ەش نارسەگە اسا ءمان دە بەرمەگەن. ول كۇيەۋىنىڭ جانىندا بولعانىن قالاعانى سونشا، «عاشىعىنىڭ» كەزەكتى جارىلىستا اياعىنان ايرىلعانىنا قۋانعانىن جاسىرمادى. «قانشا رەت «ەلگە ورالايىق» دەسەم دە، ول جاي فانتاستيكالىق اڭگىمە بولىپ قالا بەردى. سەبەبى كۇيەۋىم رەسەي ازاماتى بولعاندىقتان، ونىڭ الدىندا نە كۇتىپ تۇرعانىن ويلاۋدىڭ ءوزى قورقىنىشتى ەدى. سوندىقتان حاليفات بەرگەن ازىن- اۋلاق اقشامەن كۇن كورە بەردىك» دەگەن ول، وسى جىل باسىندا كەزەكتى جارىلىس كەزىندە كوز جۇمعان كۇيەۋىن ەسىنە الىپ ەگىلە بەردى. «قازاقستان ازاماتتارىن الىپ كەتەدى» دەگەندى ەستىگەندە ءۇش بالامدى جەتەكتەپ، ويلانباستان العا ۇمتىلدىم» دەيدى ول كوز جاسىن ءسۇرتىپ.

ەگەر سول 5 جىل بۇرىنعى عۇمىرىڭىزدى قايتا سۇرۋگە مۇمكىندىك بولسا، ءسىز سيرياعا بارار ما ەدىڭىز؟ - دەگەن ساۋالىما دۇنگەن قىزى توسىلىپ، جاۋاپ بەرە الماي قالدى. سەبەبى ول 5 جىل وتاسقان رەسەيلىك شەشەن ازاماتىنىڭ ادامگەرشىلىگىن ءجيى اۋىزعا الىپ، ءبىراق ونىڭ ءدىني ساۋاتسىزدىقتان ارانداپ قالعانىن ايتا بەردى.

جالپى، بۇگىندە ەلىمىزدەگى ءدىني احۋال تۇراقتى ەكەنىن جانە ازاماتتاردىڭ ءدىني سالاداعى قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋى ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان قاجەتتى جاعدايلاردىڭ جاسالىپ جاتقانىن ايتۋىمىز كەرەك. بۇگىن بىزگە اتا ءدىنىمىزدى، ۇلتتىق قاسيەتىمىزدى، ادەت- عۇرىپىمىز بەن سالت- ءداستۇرىمىزدى قايتا تۇلەتىپ، ءبارىن تولىق قالپىنا كەلتىرۋگە تاماشا مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر. قازاقستاننىڭ ومىرىندە ءدىننىڭ الاتىن ورنى مەن ءرولى ماڭىزدى ءارى ەرەكشە.

ايشا كەڭەسباي، ءدىنتانۋشى- جۋرناليست