دەموگرافيا توقال الۋدان كوتەرىلە مە؟

بۇل سۇراقتى كوتەرۋشىلەردىڭ باستى فاكتورى - دەموگرافيانى كوتەرۋ. ءبىراق شىنىمەن دە توقال الۋ دەموگرافياعا اسەر ەتەدى مە؟ ونى ەلىمىزدە زاڭداستىرۋ قاجەت پە؟

مەنىڭ ويىمشا ايتارلىقتاي اسەر ەتپەيدى. ءاربىر ۇلتتىڭ كوبەيۋ ستادياسى بار. مىسالى دەموگرافتاردىڭ ايتۋىنشا كەز كەلگەن ۇلتتا جويىلۋ قاۋپى تۋعاندا «ۇلتتىڭ ساقتالۋ ينستينكتى» ىسكە قوسىلادى. مىسالى Ⅱ دۇنيە جۇزىلىك سوعىستان كەيىن نەمىستەر مەن ەۆرەيلەر ءدال سولاي كوبەيىپتى، ياعني كوپبالالى وتباسىلار سانى باسىم بولعان. ال 50 جىل بويى ءتۇرلى ناۋبەتتەن كوز اشپاعان قازاق، 1960-جىلدارى «بەبي بۋمەر» پروتسەسىن جاسادى. ءبىر وتباسىندا توقالسىز-اق 7-8 بالا دۇنيەگە كەلىپ وتىردى. بەبي-بۋمەر پروتسەسى ءار 30 جىل سايىن بولادى ەكەن. 1980-جىلداردىڭ سوڭىندا بولسا، 2016 -جىلى 400 مىڭ بالا ومىرگە كەلىپ تاعى دا بەبي-بۋمەر جۇزەگە استى. اللاعا شۇكىر. توقالسىز!

مارقۇم ماقاش ءتاتىموۆتىڭ ايتۋىنشا الداعى ونجىلدىقتا قازاق جىلىنا 350-400 مىڭعا كوبەيىپ وتىرماق. ال ەندى مىنا پارادوكستى قاراڭىز، كوپ ايەلدىكتى قولدايتىن اراب مەملەكەتتەرى، اتاپ ايتساق ب ا ءا، ساۋد ارابياسى مەن كاتار، باحرەيندە بالا تۋۋ كورسەتكىشى تومەن. دەمەك توقال الۋ پروتسەسى حالىق دەموگرافياسىنا ايتارلىقتاي اسەر ەتپەيدى.

توقال الۋدى قولداپ، شۋلايتىنداردىڭ كوپتىگى اباي مەن شوقان دا توقالدان تۋعان دەيدى. كەلىسەمىن، ءبىراق ولار نەگە توقالدان تۋعان ۇلىلارعا قاراعاندا بايبىشەدەن تۋعان ۇلىلاردىڭ كوپتىگىن ەسەپكە المايدى. كەز كەلگەن ەۋروپا ەلىن الىپ قاراساڭىز، الەمدى ءدۇر سىلكىندىرگەن باسشىلار توقالسىز ومىرگە كەلگەن عوي. ال حاكىم اباي مەن مەن اققان جۇلدىز شوقاندى ومىرگە اكەلگەن توقاليزاتسيا پروتسەسى ەمەس، سول زاماننىڭ اعىمى عانا ەدى. بالكىم ەڭ الدىمەن اللانىڭ قازاقتىڭ كوزىن اشسىن، جول سىلتەسىن دەپ جىبەرگەن بۇيرىعى شىعار.

سوندىقتان اتالمىش قايراتكەرلەردىڭ توقالدان تۋۋ جاي عانا سايكەستىك دەپ ويلايمىن. كوپشىلىكتى توقال الۋعا جەتەلەيتىن تاعى ءبىر فاكتور 1 جىگىتكە 7 قىزدان كەلەدى دەگەن ناعىز جالعان ستاتيستيكا. ال شىن مانىندە ەلىمىزدە 1 جىگىتكە 1,1 قىزدان كەلەدى. ستاتيستيكانى 7 ەسە اسىرىپ كورسەتۋ كەڭەس كەزەڭىنەن قالعان جالعان اقپارات قانا. كۇندەردىڭ ءبىر كۇنىندە راسىمەن 1 جىگىتكە 7 قىزدان كەلسە، وندا شىنىمەن توقال الۋدى زاڭداستىراتىن شىعار. ءبىراق ول كۇننىڭ تۋىنداۋى ەكىتالاي. سوندىقتان بۇل ماسەلەدە ەڭ الدىمەن ازدا بولسا سوتسيولوگيانى ءبىر وقىپ العان ءجون شىعار.

ەڭ سوڭعى ءۋاج. قازاق قىزدارى وزگە ۇلتقا تۇرمىسقا شىققانشا، قازاق جىگىتىنە شىقسىن دەيدى. كەلىسەمىن. ءبىراق بۇل توقال الۋمەن ەمەس، ۇيدەگى دۇرىس تاربيەمەن شەشىلەتىن ماسەلە.

قورىتا ايتقاندا دەموگرافيانى كوتەرۋ ءۇشىن توقال الۋدىڭ قاجەتى جوق. دەموگرافيانى كوتەرۋ ءۇشىن ەلدەگى ءولىم كورسەتكىشىن ازايتۋ كەرەك. جول اپاتى سيرياداعى سوعىس سياقتى، سۋيتسيد پەن وبىردان ولۋدەن كوش باستايمىز. اتالمىش فاكتورلەردى جاقسارتىپ، الەۋمەتتىك جاعدايدى كوتەرگەندە عانا، ەڭ الدىمەن باسپانالى بولۋ ماسەلەسىن رەتتەگەندە -  دەموگرافيا كوتەرىلمەك. سوندىقتان توقال دەپ شۋلاماي، شىنايى دەموگرافياعا كەرى اسەر ەتەتىن فاكتورلارمەن كۇرەسۋ كەرەك شىعار.