جامبىل وبلىسىندا قىزعالداق گۇلدەدى

جىلىنعان كۇننىڭ شۇعىلاسىنان ءنار الىپ العاش بوي كوتەرگەن سيرەك كەزدەسەتىن سارى كۇلتەلى ەندەميك كولپاكوۆسكيي قىزعالداعى بولدى. ونىڭ ءىزىن الا قازاقستاننىڭ قىزىل كىتابىنا ەنگىزىلگەن اقشىل- قىزعىلت ءتۇستى گرەيگ قىزعالداعى گۇلدەدى.

جامبىل وبلىسىنىڭ اۋماعىندا قىزعالداقتىڭ نەبىر تاڭعاجايىپ تۇرلەرى كەزدەسەدى. قىزىل كىتاپقا ەنگىزىلگەن كاۋفمان جانە گرەيگ قىزعالداقتارىنان تىس، زينايدا، بورشوۆ، وستروۆسكيي، رەگەل، البەرت سياقتى وزگە دە ەندەميكتەر وسەدى.

جۋالى اۋدانىنىڭ بەرىكقارا شاتقالىنىڭ وزىندە قىزعالداقتىڭ سيرەك كەزدەسەتىن 5 ءتۇرى وسەدى. بەرىكقارا شاتقالى رەسمي تۇردە قىزعالداقتىڭ الەمدىك وتانى دەپ سانالادى. بۇگىندە كۇللى الەمگە قىزعالداق ەكسپورتتايتىن گوللاندياعا قىزعالداق ەڭ العاش ءدال وسى جەردەن بارعان دەسەدى.

بەرىكقارا شاتقالى تەك جامبىل وبلىسى عانا ەمەس، بۇكىل رەسپۋبليكاداعى بىرەگەي مەكەن. مۇندا تابيعاتتىڭ اسا سيرەك بايلىعى مەن ەجەلگى دۇنيە تاريحىنىڭ ەسكەرتكىشتەرى ساقتالىپ وتىر.

مۇنداعى شاعىن تابيعي قورىقتا الەمدە بىردەن- ءبىر بەرىكقارا تەرەگى نۋى مەن سوعدى ءداۋىرىنىڭ شاعاندى نۋى بار. شاتقالدى جويىلۋدىڭ از- اق الدىندا تۇرعان قاراتاۋ ارقارى، ءۇندى جايراسى، جۇماق شىبىنشىسى قۇسى مەكەندەيدى.

«قىزعالداق جامبىل وبلىسىنىڭ تۋريستىك برەندى بولۋى ءتيىس. قازاقستاننىڭ جابايى قىزعالداقتارى ءبىز ءالى قادىرىن بىلمەي وتىرعان ۇلتتىق بايلىعىمىز. قازاقستاندا 35 ءتۇرلى قىزعالداقتاردىڭ 18- ءى قىزىل كىتاپقا ەنگىزىلگەن، ولاردىڭ تارالۋ ايماعى دا ۇدايى قىسقارىپ بارادى. مۇنىڭ باستى سەبەبى - ادامداردىڭ تابيعاتقا دەگەن اياۋسىزدىعى. ءبىزدىڭ ەلدە قىزعالداقتىڭ سيرەك كەزدەسەتىن تۇرلەرىنىڭ ساباعىن دا، باداناسىن دا جۇلۋعا تىيىم سالىنعان، سوندا دا ادامدار ءبىر ساتتىك قىزىعى ءۇشىن گۇلدەردى جۇلىپ، قۋراپ قالعان سوڭ قوقىسقا تاستايدى. گۇلدەردىڭ جابايى تۇرلەرى نەگىزىنەن تابيعي جولمەن ۇرىقتانۋ ارقىلى كوبەيەدى. جۇلىنعان ءبىر گۇلدىڭ ورنى تولۋى ءۇشىن كوپ جىلدار قاجەت. ازاماتتار وسىنى تۇسىنۋگە ءتيىس»، - دەيدى جامبىلدىق بيولوگ يرينا پروزوروۆا.

عالىمنىڭ ايتۋىنشا، گرەيگ قىزعالداعى العاش رەت قاراتاۋدان تابىلىپ، ونىڭ سيپاتتاماسىن ا. رەگەل جازىپتى. قىزعالداقتىڭ وسى ءتۇرى ⅩⅨعاسىردان بەرى سەلەكسيا سالاسىندا كەڭىنەن پايدالانىلادى. ودان الىنعان 200-دەن استام ەليتالىق سۇرىپ بۇگىندە ەۋروپانىڭ كوپتەگەن بوتانيكالىق باقتارىنىڭ ءسانىن كىرگىزىپ تۇر.

«الايدا تابيعاتتا ولاردى تابۋ وتە قيىن. گرەيگ قىزعالداعى اقسۋ- جاباعىلى قورىعىندا، بەرىكقارا شاعىن قورىعىندا، تۇركىستان وبلىسىنداعى ارناۋلى شاعىن قورىقتا مەملەكەت قورعاۋىنا الىنعان. ال بورشوۆ قىزعالداعى بايقوڭىردان تابىلعان ءارى سول قالانىڭ سيمۆولى»، - دەيدى يرينا پروزوروۆا.

اۆتور: گالينا سكريپنيك