اسپانتاۋ اسقان ۇركىن كوش: گودفري لاياستىڭ كىتابى قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە شىقتى

كىتاپتىڭ تەڭ اۆتورى باقىتجان بۇقارباي ايتۋىنشا، وندا 70 جىل بۇرىنعى قىتاي جەرىندەگى قازاقتاردىڭ تاعدىرى اتاپ ايتقاندا، 20 مىڭ قازاق وتباسىنىڭ شىنجاڭ اۋماعىنان كاشمير ارقىلى تۇركياعا كوشكەنى تۋرالى ايتىلعان.

«مەن ينتەرنەتتەن اعىلشىن اۆتورى گودفري لاياستىڭ 1956 -جىلى جازىلعان كىتابىن تاۋىپ الدىم. كىتاپتا شىنجاڭ قازاقتارىنىڭ اتا جۇرتىنان  قالاي قونىس اۋدارعانى تۋرالى باياندالعان. كىتاپتىڭ اتاۋى «Kazak Exodus» ، ياعني قازاقتاردىڭ ۇدەرە كوشۋى دەگەندى بىلدىرەدى. كىتاپتى وقىعان سوڭ، ءالى دە كوپ نارسەدەن بەيحابار ەكەندىگىمىزدى، بۇل كىتاپتى قازاقتار وقۋى كەرەك ەكەنىن ءتۇسىندىم. كىتاپ اۆتورى ىستانبۇلداعى قازاقتارعا ءوزى بارىپ، كەزدەسكەن. ولاردىڭ ەستەلىكتەرىن جازىپ العان. ءبىر جىلدان سوڭ كىتاپ بولىپ شىققان. جارتى عاسىردان استام ۋاقىت وتكەندە بۇل كىتاپ قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە بىزدە جارىق كوردى»، - دەدى ول.

كىتاپ ورىس تىلىنە 10 كۇندە اۋدارىلعان. قازاق تىلىنە اۋدارۋعا 12 كۇن كەتكەن. تاعى ەكى ايداي ۋاقىتتا كوركەم رەداكتورلاۋ جۇمىسى ىستەلگەن.

باقىتجان بۇقاربايدىڭ ايتۋىنشا، اۆتورلىق قۇقىققا رۇقسات الۋ مۇمكىن بولماعان. سەبەبى، اۆتوردىڭ تۋىسقاندارى تابىلماپتى.

«اۆتوردىڭ تۋىستارىن تاپپادىق. وتكەن عاسىردىڭ ورتاسىندا شىعارعان باسپا ارقىلى دا ىزدەپ كوردىك. ءبىراق بۇل باسپا زاڭدى تۇردە تاراپ كەتكەن بولىپ شىقتى. كىتاپتا كوشىرىپ باسىلدى دەگەن بەلگى بار. حالىقارالىق نورما بويىنشا دا قۇقىقتىق مەنشىك مەرزىمى ءوتىپ كەتكەن. سوندىقتان بۇل ادامزاتتىڭ مۇراسى دەسەك بولادى»، - دەدى باسپاگەر.

ساياسات تانۋشى ايدوس سارىم اعىلشىن تاريحشىسى بريتان بارلاۋشىسى بولۋى مۇمكىن دەپ پايىمدادى.

«ول بريتان تىڭشىسى بولۋى دا مۇمكىن. بىزدەگى جاڭالىق اۋىلىندا (الماتىعا جاقىن اۋىل - اۆت. ) شىنجاڭنان قاشىپ كەلگەن 5 مىڭ ادام جەرلەنگەن. ولاردىڭ اراسىندا 36 مەملەكەتتىڭ ازاماتتارى بار.ايتالىق ا ق ش، برازيليا، تاعى باسقا ەلدەردىڭ. شىنجاڭدا ءۇش ەلدىڭ: كەڭەس وداعىنىڭ، قىتاي، بريتانيا ەلىنىڭ ايەرودرومى بولعان. ءبىر جاعىنان، بۇل ازامات قازاقتىڭ تاريحى مەن سالت ءداستۇرىن بارىنشا قۇرمەتپەن، ىنتامەن زەرتتەگەن. شىنجاڭدا 1949 -جىلعا دەيىن مەكتەپتەردە اعىلشىن ءتىلى وقىتىلعانىن بىلدىڭىزدەر مە؟ مەن ءۇشىن بۇل جاڭالىق بولدى. كىتاپ تەك تاريحشىلار ءۇشىن عانا ەمەس، ءبىزدىڭ جاستار ءۇشىن دە تانىمدىق دۇنيە بولماق»، - دەدى ول.

اۆتور: گۇلميرا عوسمانالي