مۇرات الماسبەك. تاكسيست - اڭگىمە

ايتەۋىر، «اتىڭ باردا جەر تانى، جەلىپ ءجۇرىپ.. .» دەگەن دالالىق داڭعايىر كەۋدەمەن تارتىپ كەلەدى. سالدەن كەيىن، ايالدامانىڭ قاسىندا قول كوتەرىپ تۇرعان قىز كورىندى. «جولدى بىلمەسەم، وتىرعاندار وزدەرى نۇسقاپ جىبەرەر» دەگەن سەنىمى بار- تىن. ءبىراق، مىنا قىزدى الارعا كەلگەندە تارتىنشاقتاپ قالدى. العاشقى جولاۋشىنىڭ ۇلكەنىرەك كىسى بولعانىن قالاپ، توسىرقاپ كەلە جاتىر ەدى. ءدال سول كەزدە جانىنان ءبىر قارا «نەكسيا» «زۋ» ەتىپ وتە شىقتى. وتە شىقتى دا بۇنىڭ الدىن وراي قيىستاپ، تۇپ- تۋرا قىزدىڭ سانىن سۇيكەي بارىپ توقتادى. مىناداي ابجىلدىككە اڭىرىپ قالعان ءاشىم، كوزىن ءبىر اشىپ- جۇمعاندا، الگى بويجەتكەن ىنگە كىرگەن تۇلكىدەي بۇلاڭ قاعىپ «نەكسياعا» وتىرىپ ۇلگەرىپتى. يەگىنىڭ استىنداعى نەسىبەدەن قاعىلعانىنا قاراداي ىزاسى كەلگەن ول، جاڭاعى ماشينا تاپ ءبىر ايتتىرىپ قويعان قالىڭدىعىن الىپ قاشىپ كەتكەندەي قىزىنىپ قالعان. سوسىن، بۇرىنعىداي ەمەس، كولىگىن شيراق ايداپ، بويىن جيناي باستادى. سونىسىنا جاراي، كەلەسى باعدارشامنان وتە بەرە تاعى ءبىر ادامنىڭ سۇلباسى كورىنگەن. ونىڭ قول كوتەرىپ تۇرعانىن بايقاي سالا، گازدى ىشقىنتا باسقان ەدى. «جاڭاعىداي سۋماڭداعاننىڭ تاعى ءبىرى كەلىپ قالماسىن» دەگەن قاۋىپپەن، سول جاعىنا الاقتاي قاراپ ەدى، ەنتەلەپ كەلە جاتقان ەشكىم جوق ەكەن. الگى ادام ءوزى كۇتكەندەي «ۇلكەنىرەك كىسى» ەكەن. مۇزداي بولىپ، كوستيۋم- شالبار كيىپ، سالاۋاتتى بەينە تانىتقان جىگىت اعاسى. ەكپىندەي كەلىپ توقتاعان بۇنىڭ تەرەزەسىنەن تاسىرايا قاراپ، «كەرۋەن» دەدى. ءاشىم ەكى سوزگە كەلمەي وتىرعىزىپ الدى.

ادامى ارت جاققا جايعاسقان سوڭ، ءاشىمنىڭ قىزۋى باسىلىپ، تەبىنى قايتا بەردى. باعاناعى «قىز الىپ كەتكەننىڭ» قىساسىمەن وتىرعىزىپ السا دا، مىنا ادامنىڭ باراتىن جەرىن شامالاپ بولسا دا بىلمەيتىنىن ويلاپ، قىسىلدى. كولىگىن ورنىنان اۋىر قوزعاعان ول، ايتپاسقا لاج قالماعان سوڭ، «وعان قالاي بارۋشى ەدى، اعاسى» دەدى ەلەۋسىزدەۋ عانا سۇراي سالعانسىپ. «نە دەيسىڭ ەي، جولدى مەنەن سۇراپ تۇرسىڭ با سەن؟ » دەدى الگى سالاۋاتتى «دۇڭك» ەتىپ. «ايىپ ەتپەڭىز اعاسى، بۇگىن تاكسي بولىپ ءبىرىنشى رەت شىعىپ ەدىم، قالانى تولىق بىلمەگەن سوڭ.. .» دەپ كىبىرتىكتەي بەرىپ ەدى، انانىڭ اسا تاياعى ءتىپتى اسا ءتيدى. «ەي، توقتا، وسى جەردەن! قالانى بىلمەسەڭ اتاڭنىڭ باسىنا تاكسي بولاسىڭ با؟ مەن ساعان ءتىرى كارتامىن با نە، داۆاي، توقتا!» دەدى بۇنى جەپ قويارداي جىرتقىشتانا قاراپ. ماڭدايىنان تەر ساۋلاپ كەتكەن ءاشىم، ءوزى كۇتكەن قاۋىپكە بىردەن دۋشار بولعانىنا قايران قالدى. ەسىك «تارس» ەتكەندە، ول بۇققان باسىن كوتەرۋدەن دە قورقىپ، قۇنىسىپ قالعان. «اپىراي، - دەدى ازدان كەيىن وزىنە- ءوزى سويلەپ، - اپىراي، ايتا سالسا اۋزى قيسايىپ قالا ما ەكەن، ءا! اۋىلدا جول سۇراعان ادامعا، جاي عانا ايتا سالۋ بىلاي تۇرسىن، ىزدەگەن ۇيىنە دەيىن ەرتىپ اپارىپ، ونىمەن بىرگە شاي ءىشىپ، اڭگىمەلەسىپ، جايى كەلسە ەت جەپ، قوناق بولىپ كەتپەۋشى مە ەدىك. الگىنىڭ سونشا بۇلىنگەنى نەسى، سىرتى جىلتىراپ سىپايىسىعانىمەن، ءسوزى تۇيەدەن تۇسكەندەي، مىنەزى قۇتىرعان يتتەن دە جامان عوي» . كوڭىلى جاسىپ، مەسەلى قايتقان ونىڭ، تاكسي بولۋعا دا قۇلقى شاپپاي قالعانداي. ءبىراق، جۇمىستى باستاماي جاتىپ، «جالت» بۇرىلۋعا جانە كەلمەيدى.. .

 جۇرەگىنە ماي تيگەن اشقاراقتاي بولعان ول ەندى، ەكى شوقىپ، ءبىر قاراپ، قول كوتەرىپ تۇرعانداردىڭ سىرتقى ءتۇر- تۇسىنە ءۇڭىلىپ، ءوڭى جىلى دەگەندەرگە عانا توقتاۋدى ويلادى. الايدا، «يمان ءجۇزدى» كليەنت ىزدەۋ دەگەنىڭىز، تەڭىزدىڭ تۇبىنەن جاقۇت سۇزگەنمەي بىردەي ماشاقاتتى شاۋرا ەكەن. قول كوتەرگەندەردىڭ كوبى سۋىق ءجۇزىن سىرتىنا سالعان، شەكە- باسى تىرتىسىپ، سىركەسى سۋ كوتەرمەي تۇرعان جاندارداي ەلەستەدى ونىڭ كوزىنە. «جولدى بىلمەۋشى ەدىم» دەسە بولدى، جونىنان تاسپا ءتىلىپ، «بۇگىن عانا تاكسي بولىپ شىعىپ ەدىم» دەسە، توبەسىنە سۋ قايناتارداي سەزىندى. اقىرى، ۇزىن كۇن بويى قورقا- قورقا سالىپ العان ءۇش- ءتورت كليەنتى عانا وعان جاقسى مامىلە جاساپ، جاعدايىن تۇسىنگەندەي بەينە تانىتتى. سوندا دا، ونىڭ قالانى بىلمەيتىن «اڭقاۋلىعىن» پايدالانىپ قالۋدى ۇمىتپاعان ءبىر- ەكەۋى ءۇي- ءۇيدى ارالاتىپ، ماشيناسىنىڭ تۇمسىعىن تۋرا پودەزدەرىنىڭ الدىنا دەيىن تىرەتىپ، ءتىپتى سومكە- پاكەتتەرىنە دەيىن ليفتىگە جەتكىزدىرىپ الدى. وكىنىشتىسى، ماشينا پاتەردىڭ ىشىنە كىرە المادى، ايتپەگەندە ولار «جاتىن بولمەدەگى توسەگىمنىڭ الدىنان ءبىر- اق ءتۇسىرشى» دەر مە ەدى، قايتەر ەدى؟ .. سونىمەن، تاڭەرتەڭ تولتىرا قۇيعان جانارمايدى تۇبىنە جەتكىزىپ، تۇنگە قاراي ءۇيىن تاۋىپ العان ءاشىم، نان- سۇتكە جەتەتىن تيىن- تەبەن تاپقانىنا دا شۇكىرلىك ەتتى. «ەسەسىنە قالانىڭ ءبىراز جولىن ءبىلىپ الدىم» دەپ ءوزىن جۇباتقان. ءبىراق، كۇيەۋىنىڭ بۇگىنگى ءحالىن اڭداعان ايەلىنىڭ ۋايىمعا تولى ءجۇزى ونى ۇرەيلەندىرىپ جىبەردى. قۋانىشتى، ءۇمىتتى كوڭىلى ءپاس تارتىپ، ەڭسەسى ءتۇسىپ كەتتى.

اۋىلدا ءوز شارۋاسىن كۇيىتتەپ جۇرگەندە، الدەبىر اعايىنىنىڭ «ويباي، استانادا اقشا دەگەنىڭ اعىپ جاتىر، بايلار كوپ، تاكسي بولىپ پايدانى كۇرەپ جاتقاندار جەتەدى» دەگەن دۇڭكىلدەك حابارى، ونىڭ دەلەبەسىن قوزدىرىپ بولمادى. اقىرى، سول جەلىكتىرگىش سوزدەر اشەڭدى جەلپىلدەتىپ اكەلىپ، بانكتەگى جىلپىلداق مەنەدجەردىڭ الدىنان ءبىر- اق شىعارعان. ەلگە ونسىز دا «ءيسىنىپ» تۇرعان بانكتەرگە اڭگىمە بار ما، ءاشىمنىڭ العاشقى تولەم ءۇشىن جيناپ- تەرىپ اكەلگەن اقشاسىن قاعىپ الدى دا، قالعانىن ارقاسىنا قارىز قىپ ارقالاتىپ، «ورىستىڭ تازيگىنىڭ» بىرەۋىنە وتىرعىزىپ جىبەرگەن. جاڭا كولىكتىڭ بۋى جامان بولادى ەكەن، ەلىرىپ العان اشەڭ ايەلى مەن ەكى بالاسىن سالىپ الىپ، استاناعا قاراي تارتىپ كەتكەن. استاناعا جەتكەنشە شارىقتاعان ارمان- قيال دەگەنىڭىز تىلمەن ايتىپ تۇسىندىرۋگە، حاتپەن جازىپ ۇعىندىرۋعا كەلمەيتىن عاجايىپ ەدى.. .

ءبىر قۋانارلىعى، ءاشىم اينالاسى بەس- التى كۇننىڭ ىشىندە، قالاعا ءتاپ- ءتاۋىر توسەلىپ قالدى. ويتەتىنى، اتاعى دابىرايعانىمەن، استاناڭىز سونشالىقتى الىپ شاھار ەمەس ەكەن. ادامدارىنا دا بوي ۇيرەتتى. سازارىپ- تۇنەرىپ وتىراتىندارى دا، بىرجيىپ- تىرجيىپ تۇراتىندارى دا ايتقان جەرىنە اينىتپاي جەتكىزگەن سوڭ، اقشاسىن تولەپ، جايىنا كەتەدى. الايدا، ءبىر بايقاعانى، ءوزى سەكىلدى ساۋسىلداعان تاكسيستەر كوپ كورىندى. العاشقى كۇنگى قارا نەكسيادان كەيىن ساقتانا جۇرەتىن ول، الدىنا ۇساق- تۇسەك ماشينا تۇسىرمەۋگە تىرىساتىن بولدى. «باسەكەلەستەرىن» بىردەن تانيتىن دارەجەگە جەتكەن ءاشىم، جولدىڭ وڭ جاعىنا جامباستاي جابىسىپ، جالبىزبالاپ بارا جاتقان ءوزىنىڭ «تازيگى» تاقىلەتتەس ماشينالاردى كورە قالسا، وزىپ الۋعا ۇمتىلادى. كەيدە «مىناۋ تاكسي ەمەس شىعار» دەپ كەلە جاتقان كوپ- كورىم ماشينالار قول كوتەرگەندەرگە بۇرىلىپ، اۋەلى ونىڭ ارتىنان تاعى ءبىر- ەكەۋى تىركەسە قالىپ، مىستى قۇرتاتىنى بار. ول، ول ما، «ءاي، انا ادامدى مەن الماعاندا كىم السىن» دەپ، قۇلشىنىپ كەلە جاتقاندا، ءدال الدىنداعى ءداۋ ءدجيپتىڭ، الگى كليەنتكە دوڭكيىپ توقتاي قالاتىنىن قايتەرسىڭ. وندايدا كۇيىپ كەتكەن ءاشىم، «وي، بەيباق- اي، بەنزينىن تاۋىپ بەرە المايتىنىڭ بار، قاڭعىرلاتىپ دجيپ مىنگەن قاي تەڭىڭ!» دەپ تەپكىلەنەدى.

ءاشىم ءوزى «تاي- تايىنشا» دەپ ات قويىپ، ايدار تاعىپ العان ەسكى ينوماركالار دا كوپ. وندايلار تىزبەكتەلىپ، كەيدە كليەنت قالدىرماي سىپىرىپ كەتكەندە شىداماي قالاتىن اشەڭ، «مىنا جىرتىقتارعا نە جورىق، تۇرىنە قاراماي تاكسي بولىپ» دەپ وزىنشە كەكەتىپ، كوزگە ىلمەيدى. ءبىراق، «ءاشىمنىڭ جاڭا كولىگى عانا ءجۇرسىن» دەپ ولار قاراپ جاتا ما، جان باعۋ كەرەك بولعان سوڭ جالباڭ قاعىپ، جانتالاسادى كەلىپ. قايتا، تولەپ جاتقان نەسيەسى جوق، سولاردىڭ ءومىرى ءومىر سەكىلدى. بىرەر كۇننىڭ الدىندا جاڭا كولىگىمەن تاكسيشىلەپ جۇرگەن ءبىر- ەكى جىگىتتەن سىر تارتىپ كورىپ ەدى، ولار دا ءوزى سەكىلدى بانككە بايلانعان «باسىبايلىلار» ەكەن. سوسىن، جاڭا ماشينا مىنگەندەردىڭ كوبىنە ول مۇسىركەي قارايتىن بولدى. جاڭا كولىك ايداپ جۇرسە دە، جارقىلداپ قۋانا المايتىن تاعدىرلاستارىنا جانى اشيدى. نە كەرەك، اشەڭ ون كۇننىڭ ىشىندە قالانىڭ قۋ تاقىم تاكسيسىنە اينالدى. تاكسيشىلىكتىڭ وزىنە ءتان قىر- سىرلارىنا دا قانىعىپ كەلەدى. بۇرىن قول كوتەرىپ تۇعانداردى اڭعارماي ءوتىپ كەتەتىن ەدى، قازىر ادامدار جولدىڭ شەتىنە شىعا بەرە، قولىن قوزعالتۋعا دا ۇلگەرتپەي جانىنا تىرەلە توقتايدى. اۋەلى، الىستان كەلە جاتقاندارىن قاراۋىلداپ، الدىن كەس- كەستەپ، كولىگىن كولدەنەڭدەتىپ كۇتىپ الادى. جاياۋلار جولىنان ءوتىپ بارا جاتقان جۇرگىنشىلەردىڭ ءبىرىن قالدىرماي وتكىزىپ، الا سىزىققا ءالى اياق باسپاعان الىستاعىلارىنا دەيىن ءىلتياپت تانىتادى. ونداعىسى، قاعيداعا قايشى كەلمەي، زاڭ- ءتارتىپتى ساقتايىن دەگەننەن گورى، جولدىڭ قارسى بەتىنە ءوتىپ، تاكسي ۇستايتىندار بولسا ىلە جونەلۋ ەدى. وسىنداي تاسىلدەردى يگەرگەنىمەن ول، ماشيناسىن توقتاتىپ قويىپ، ادام كوپ جەرلەردە «تاكسي، تاكسي، تاكسي ما؟ » دەپ قولىنا كىلتىن اينالدىرىپ، اركىمگە ءبىر تەلمەڭدەپ جۇرۋگە ارلاناتىن. كوبىنە، كولىگىنەن شىقپاي، ءوزى كەلگەندەردى عانا الىپ كەتەدى. استانادا تاكسيستەردىڭ كوپ تورۋىلداپ، تاتتىگە ۇيمەلەگەن شىبىنداي توپىرلاپ جاتاتىن جەرى ۆوكزال مەن بازار ماڭى سوسىن «حان شاتىر» ، «مەگا» ، «كەرۋەن» سەكىلدى ساۋدا، ويىن- ساۋىق ورتالىقتارى. دەمالىس كۇندەرى ادام قۇجىناپ جاتاتىن سول ساۋدا ورتالىقتارىن ءاشىم ارالاپ كورمەپتى. ايتەۋىر، قاجەتىن وتەۋ ءۇشىن اجەتحاناسىنا كىرىپ شىعادى. تەگىن ەكەنىن ءبىلىپ العان. «وعان دا راحمەت» دەيدى ىشىنەن. كەيدە ءوزىنىڭ جۇپىنى كيىمىنەن ۇيالىپ ءوتىپ بارا جاتىپ، اينالاسىنا ۇرلانا قارايتىنى بار.

ءسان- سالتاناتتى، قىزىق- دۋماندى، كوڭىلدى، باردام، قامسىز، ۋايىمسىز ادامدار سەكىلدى ءبارى. انە، ءبىر كەلىنشەك ماما قازشا مايپاڭداي بارىپ، بانكوماتتان ءبىر بۋدا كوگالا اقشانى الا سالدى. مىنا جاقتا ەرلى- زايىپتىلار «سۋپەر ماركەتتەن» شارباق اربانى ازىق- تۇلىككە تىرسيتا تولتىرىپ شىقتى. جايراڭداي كۇلگەن قىز- جىگىتتەر ۇستىلەرىنەن ءاتىر ءيىسى بۇرقىراپ، «پوپكورندەرىن» كوتەرىپ، كينوزالعا كىرىپ بارادى. ەندى بىرەۋلەر كيىم تاڭداپ، تاعى بىرەۋلەر تاماقتانىپ وتىر. نەشە ءتۇرلى ويىن اپپاراتتارىن تارسىلداتىپ، جارقىلداتىپ جاتقان مۇنتازداي تازا بۇلدىرشىندەر ءماز- مەيرام. ءاشىم دە بالالارىن ەرتىپ، وتباسىمەن بىرگە قىدىرعىسى، ءدامدى تاماق جەپ، ايەلىنە ادەمى كويلەك اپەرىپ قۋانتقىسى كەلەدى. ءبىراق وعان.. . ازىرگە تەك اجەتحانادان عانا قايتىپ ءجۇر. ءاشىم وزىنە «ۇلكەن قالادا تابىس تابۋ ءۇشىن ولەرمەن بولۋ كەرەك» دەگەن جاساندى قالىپ جاساپ العانىمەن، كليەنتتەرىنە قىمبات باعا ايتىپ ساۋدالاسۋدى قالامايدى ەكەن. بىرەۋلەردىڭ ۇساق اقشاسى بولماي قالسا، ونى مايدالاۋ ءۇشىن جۇگىرگەن ەمەس. بەرگەن تيىن- تەبەنىن قاناعات تۇتىپ، راحمەت ايتسا سوعان مارقايىپ قالادى.

بىردە «ايتقان باعاعا شاپقىلاي جونەلمەي، مەن دە ەل قۇساپ قىمبات سۇراپ، شىرەنىپ كورەيىنشى، «كوڭىلشەك جىگىتتىڭ اتىنىڭ سورى.. .» دەگەن دەپ، وزىنشە «بۇزىلدى» . قول كوتەرگەن ادامداردىڭ ايتقانىن ارزانسىنىپ، الماي قويدى. ءبىر عاجابى، سول كۇنى كوپ ەشكىم كەزىكپەي، قالانى قۇر شارلاپ ءجۇرىپ قالدى. سوندا تاۋبەسىنە كەلگەن ول قايتا ويلانىپ، «ويپىراي، مەن نەگە پەندەشىلىك ءناپسىنى بولمىسىما بي قىلىپ قويدىم، قالانىڭ ءىشى دەمەسەڭىز ولار دا جولاۋشى عوي، جولاۋشىنىڭ ريزالىعىن الىپ، ىقىلاسىنا بولەنگەننىڭ ءوزى تابىس ەمەس پە.. » دەپ رايىنان قايتقان. قىزىعى، سودان كەيىن- اق، ارت- ارتىنان ادام كەزىگىپ، ءبىرىن تۇسىرگەن جەردەن ەكىنشىسىن الىپ، جۇمىسىنا جان كىردى. كۇنى بويى قۇر جۇرگەن ۋاقىتىنىڭ ەسەسىن قايتارىپ الدى. دەگەنمەن، ءاشىم ءىش جيماسام دەيتىن تيىن- تەبەنگە بولا ۇرىس شىعاراتىن ادامدار دا كەزىكتى. ادام بولعاندا دا «ءاي، مىنا كىسى ەشتەڭەگە مۇقتاج ەمەس شىعار» دەيتىندەي- اق، باردام كىسىلەردىڭ ۇساق اقشا قايتارعاندا ون- جيىرما تەڭگە جەتپەي قالسا قاباعىنان قار جاۋىپ، كوگەرەكتەپ جاتقانىن كورگەندە ءتۇڭىلىپ كەتەتىن. جاسىراتىنى جوق، ورىستاردىڭ قولى اشىق ەكەنىن بىرنەشە رەت بايقادى. ولاردىڭ «جاقىن جەر عوي، نە بولدى سونشا» دەپ تومەن باعا ايتىپ، ساۋدالاسىپ، ءتىپتى سالعىلاسىپ جاتاتىندارى جوقتىڭ قاسى. ءبىر- ەكى كۆارتالدىڭ وزىنە ءبولىپ- جارماي ماندىمدى تەڭگە ۇستاتىپ، راحمەتىن، وعان قوسا «جولىڭىز بولسىن» قوسا ايتىپ ءتۇسىپ قالادى. «قالاعا كەلگەن ادامنىڭ پەيىلى تارىلىپ كەتە مە، الدە تاس ۇيگە قامالعان، تار جەردە ماتالعان ادامدار «كەڭدىك» دەگەن قاسيەتتى ۇعىمنىڭ بار ەكەنىن بىلمەي مە» دەپ ويلايدى ول كەيدە، تاكسيىن «رامستوردىڭ» الدىنا قاڭتارىپ قويىپ، كليەنت كۇتىپ وتىرعاندا، وزىنشە شولاق ميىمەن شولۋ جاساپ. ويتكەنى، كوپ جاعدايلار ونىڭ ادامگەرشىلىك نيەت- پيعىلعا دەگەن ويىن سىلكىنتە بەردى.

 كەشە تۇستەن كەيىن، ەكى سومكە كوتەرگەن جىگىت بۇعان اپىل- عۇپىل وتىرىپ، ۆوكزالعا تەز جەتكىزۋىن، پويىزدان كەشىگىپ بارا جاتقانىن ايتقان. اشەڭ تاپ ءبىر ءوزى جولدان قالاتىنداي جانىعىپ، قۇيىن- پەرەن باستى- اي كەلىپ. «قايىرشىعا جەل قارسى» دەمەكشى، «سامالعا» جەتكەندە سىرەسكەن كەپتەلىسكە كىرسىن دە كەتسىن. سىعىلىسقان كولىكتەر، ءبىرىنىڭ ۇستىنە ءبىرى مىنەردەي كيمەلەگەنىمەن، اندا- ساندا ءبىر جىلجيدى. ۇشىپ كەتپەسەڭ، باسقا مۇمكىندىك جوق. جولاۋشى جىگىت قازانعا قۋىرىلعان تارىداي تىپىرلايدى. ول تىپىرلاعان سايىن، ءاشىم قارا تەرگە مالىنادى. سويتسە، الدا ەكى ماشينا سوعىلىسىپتى دا، جولدىڭ بۇلار جۇرەتىن باعىتىن جارتىلاي جاۋىپ تاستاپتى. سوعىلىپتى دەگەندە، قيراپ جاتقان تۇك تە جوق ەكەن. ءاشىم كەپتەلىس ءبىر جىلجىعاندا تۋرا سولاردىڭ قاسىنا بارىپ توقتادى. ەكەۋى دە قىمبات ماركالى شەتەلدىك كولىكتەر. يەلەرى دە شىرتتاي كيىنگەن، ساليحالى- اق جىگىتتەر سەكىلدى. بۇل ماشينالاردىڭ قاي جەرى وپىرىلىپ قالعانىنا ميى دا، كوزى دە جەتپەي تۇرعان ءاشىم، قىزىل كەڭىردەك بولىپ جاتقان جىگىتتەردىڭ توڭقاڭداپ، بىرنەشە رەت سيپالاقتاپ وتكەن جەرىنە قاراپ ەدى، بولار- بولماس سۇرىلگەن، اۋەلى سىرتىنداعى شاڭىن عانا جاناپ كەتتى دەيتىندەي بىردەڭە ەكەن. ال كەپ تاڭقالسىن. باسقا دۇنيەنى ۇمىتقان ول، ءبىرىن- ءبىرى جاعادان الىپ جاتقان ەكى مىرزاعا كوز الماي قاراپ قالىپتى. بەينە باسقا عالامشاردان كەلگەن وزگەشە جان يەلەرىن كورگەندەي قادالىپ تۇرا بەرەر مە ەدى، باعدارشامنىڭ جاسىلى جانىپ، امالسىز ءجۇرىپ كەتتى. ءبىراق، سولاردىڭ كەسىرىنەن الگى جىگىت پويىزدان قالدى. ءاشىم ادەيى كەشىكتىرگەندەي جىندانعان جايباسار نەمەنى ۇيىنە قايتادان تەگىن اپارىپ تاستاپ، ارەڭ قۇتىلعان. ءاشىمنىڭ ءبىرىنشى ايدا تاكسي بولىپ تاپقان تابىسى كولىكتىڭ كرەديتىن تولەۋگە جەتتى.

 بازاردىڭ ارتىنداعى جەر ۇيدەن جالداعان ءبىر بولمەنىڭ اقىسىن بەرۋ ءۇشىن، قارىز الا تۇرۋعا تۋرا كەلگەن. ەكىنشى ايدا سونىڭ بارىنە جەتكىزەر ەدى، الايدا مىنا وقيعادان كەيىن تيىننان قۇراپ جۇرگەن اقشاسىنا اپات كەلگەندەي بولدى. ءبىر كۇنى، ۇلكەن كوشەمەن سولعا قاراي، كەلەسى داڭعىلعا بۇرىلىپ قالعان ەدى، الدىنان ءيتتىڭ تىلىندەي جالاڭداعان قىزىل تاياعىن «تىكىرەڭ» ەتكىزىپ، جول پوليتسياسى شىعا كەلگەنى. نە بولعانىن ايتپاستان قۇجاتتارىن سۇراپ الدى دا:

- نەگە جول بەلگىسىنە قاراپ جۇرمەيسىڭ؟ - دەدى بۇعان سىزدانا سويلەپ.

- نە بولىپ قالدى؟ ءاشىم تۇك تۇسىنبەي، اينالاسىنا جالتاقتاي قاراعان.

- نە بولعانىن ايتايىن، بۇل جەردەن سولعا بۇرىلۋعا بولمايدى، تەك تۋرا ءوتىپ كەتۋ كەرەك، جول ەرەجەسىن بۇزعانىڭ ءۇشىن حاتتاما تولتىرىلادى.

 - ۇيباي- اۋ، كەشە عانا بۇرىلاتىن بەلگى تۇر ەدى عوي. ءبىر ءتۇننىڭ ىشىندە قايتىپ، نە ءۇشىن وزگەرە قالدى؟ - دەدى بىجالاق قاققان ءاشىم.

 ونى تىڭدايتىن جول ساقشىسى جوق، ءاي- شايعا قاراماي قاعازىن تولتىرا باستادى. باقانداي ون مىڭ تەڭگە قالتادان سۋسىپ كەتكەلى تۇر. - اعاسى، ءبىر جولعا تولتىرماي- اق، ءتۇسىندىرىپ، ەسكەرتسەڭدەر بولادى عوي، ءبىز ونى قايدان بىلەيىك، - دەپ جۇمساقتاپ كورىپ ەدى، وعان دا بولمادى.

- كوزىڭدى اشىپ، جان- جاعىڭا قارامايسىڭ با، دالادا ەمەس، قالادا ءجۇرسىڭ عوي، - دەيدى زارلەنىپ. مىنا سوزگە قانى قايناپ كەتكەن ءاشىم، دۇرسە قويا بەرگەنىن بايقاماي قالدى.

 - ەي، سەن اداممەن ادامشا سويلەس اۋەلى. بەلگىنى قالاعاندارىڭشا وزگەرتە بەرمەي، الدىمەن ەسكەرتۋ كەرەك قوي. «ارتەمنىڭ» جانىنداعى بەلگىنى ءتىپتى، ەرىككەن گاي- دىڭ ءبارى وزگەرتىپ وينايدى. سوسىن، تۇرا قالىپ، شتراف دەيسىڭدەر شىتىناپ. ءبىز دە ويناعاننان، جەتىسكەننەن جۇرگەمىز جوق، سەندەردىڭ ەرىككەندەرىڭدى كوتەرەتىن جاي جوق، - دەدى تۇتىگىپ. وتكەندە ءبىر رەت «ارتەم» ساۋدا بازارىنىڭ قاسىندا ۇستالىپ، وندا توقتاتقان كاپيتاننىڭ وزىنە «ايىپپۇل» تولەگەن. ەندى مىنە، تاعى دا الجاستىرعان بەلگىنىڭ تۇزاعىنا ءتۇسىپ تۇر. ءاشىمنىڭ مىنا سوزىنە ەدىرەيە قالعان جول ساقشىسى:

- سىزىقپەن ءجۇرۋ كەرەك، سىزىقپەن. بەلگى نە ءۇشىن كەرەك، جول قاعيداسىن بىلمەيسىڭ بە، وندا ماشينا جۇرگىزبەي- اق قوي، - دەدى. تەرىسىنە سيماي تۇرعان ءاشىم:

 - ءوزىڭ قۇدايدىڭ سىزىعىن سىزىپ قويعانداي قۇدىرەتسيسىڭ عوي، جولدىڭ بەلگىسىن ساعات سايىن وزگەرت دەگەن كىم ساعان! سەندەر جولدىڭ قاعيداسىن تۇزەۋدى ەمەس، قاراپايىم شوپىرلاردىڭ قالتاسىن قاققاننان باسقا تۇك بىتىرمەيسىڭدەر، - دەدى ورشەلەنىپ.

 ونىڭ ۋىتتى سوزدەرى شابىنا شوق تۇسىرگەندەي شىجعىرعان پوليتسەي دە كارىنە ءمىندى. دەگىرەيگەن قالپاقتىڭ استىنداعى بىلشيعان بەت سۇرلانىپ، جىرتيعان كوز بەزەرىپ سالا بەرگەن. - مىنا جولدىڭ قۇدايى دەگەن ءبىز، ۇقتىڭ با! قالاساڭ دا، قالاماساڭ دا، ءبىز نە وزگەرتەمىز، سونىمەن جۇرەسىڭ. جۇرمەيسىڭ بە، وندا ماشينا ايداپ، تىراشتانباي- اق قوي، قازىر مۇلدە جاياۋ قالاسىڭ، - دەدى قولىنداعى قالامساپپەن ءاشىمدى كوزىنە شۇقىپ تۇرىپ.

ونىمەن توقتاسا جاقسى ەدى عوي، راتسيامەن حابارلاسىپ، بازادان تەكسەرتىپ ەدى، ءاشىمنىڭ جىلدامدىقتى الپىستان اسىرىپ، ەكى جەردە فوتواپپاراتقا ءتۇسىپ قالعانى بار ەكەن. العاش قالانى بىلمەي قاڭعالاقتاپ جۇرگەندە «اۋساي باسىپ» السا كەرەك. ءبىتتى، وسىدان كەيىن اشەڭنىڭ ءجۇنى بىردەن جىعىلدى. وتىز مىڭعا تاياۋ ايىپپۇل جازىلعان موينى ءبىر- اق سالبىراپ، جاۋىرىنى قۋشيدى دا قالدى. اۋەلى، «جول ينسپەكتورىنا قارسى شىققانىڭ ءۇشىن اكىمشىلىك قاماق جازاسىن بەرىپ، كولىگىڭدى ايىپ تۇراعىنا قويامىز» دەپ قوقاڭداعان بالشىق بەت ساقشىنى جالىنىپ ءجۇرىپ، ارەڭ يلىكتىردى.

«مەگانىڭ» ەسىگىنە كوز ءسۇزىپ، كليەنت كۇتكەن ءاشىم وتىر. جاڭا عانا جاۋىپ وتكەن جاڭبىردان اسفالت بەتى جارقىراپ جاتىر. تۇنگى قالانىڭ ءتۇرلى شىراقتارى ايناداي اسفالتتىڭ بەتىندە مىڭ قۇبىلىپ، كوزدى اربايدى، ءبىراق كوڭىلگە بەرەر جىلۋى جوق. ول شارشاعانىن سەزدى. تاكسي بولعالى ءبىر كۇن ۇيدە جايلانىپ وتىرماپتى. تاڭ بوزىنان كەتەدى، ەكى سانى تالىپ، بەلى سىرقىراپ، جوتاسى اشىپ، باسى شىڭىلداپ ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىندا زورعا جەتەدى. كوبىنە ىستىق تاماق ىشۋگە دە ۋاقىتى جوق. جول بويىنا كوز ساتىپ جۇرگەنى جۇرگەن. تاكسيستى قۇلىنداي كورىپ زىركىلدەيتىندەر مەن ءسال اعات كەتسەڭ ايقايلاپ شىعاتىن ادامدار، سارىلتقان كولىك كەپتەلىسى ءبارى ونىڭ جۇيكەسىن جۇقارتىپ- اق تاستاپتى. ونىڭ ۇستىنە، كولىگىنىڭ دە ءبىر- ەكى جەرى تاقىلداپ، شيقىلداپ بەلگى بەرە باستاعان. ءتۇن ورتاسىندا ۇيىنە ورالعان ول، ەرتەڭىندە تۇسكە دەيىن ورنىنان تۇرعان جوق.

 كوك ءيسى مۇڭكىگەن ءبىر اۋىزدى بولمەدە يلەنىپ جاتقان اكەسىنە، بالالارى جاۋتاڭداي قارايدى. «استاناعا بارامىز، قالادا وقيمىز، قىدىرامىز» دەپ قۋانىپ ەدى. جۇدەپ كەتكەن ايەلى دە ىشتەن تىنىپ وتىر. ول دا اندا- ساندا ەدەن جۋىپ، تىرشىلىك قىلعان بولادى. ءبىراق، ەكى بالاعا قارايلاپ ۇيدەن شىعا المايدى. كوكىرەگىن وكسىك كەرنەگەن ءاشىم العاش رەت جىلاعىسى كەلدى. كىمگە ەكەنى بەلگىسىز نالا ايتقىسى، اشۋلانعىسى، الدەنەنى قيراتقىسى، قوپارىپ تاستاعىسى كەلدى. سوندا عانا جولى اشىلىپ، شەرى تارقايتىنداي.. .

 مۇرات الماسبەك 2015 -جىل