شاش اسەمدىگى تاماقتانۋعا تىكەلەي بايلانىستى

الايدا دەنەمىزدىڭ ءار مۇشەسى سەكىلدى شاشتىڭ ساۋلىعى ءۇشىن دە دۇرىس تاماقتانۋ ماڭىزدى ورىن الادى. شاشىمىز بىزگە ريزا بولۋى ءۇشىن جانە ادەمى بولۋى ءۇشىن ديەتادا قانداي وزگەرىستەردى ۇستانۋىمىز قاجەت؟ تومەندە كورسەتىلگەن 10 ءونىم شاشىڭىزدىڭ ساۋلىعىن قامتاماسىز ەتىپ، بەرىك، ساۋ بولۋىنا كومەكتەسەدى! ارقان بالىق بالىق كوپ مولشەردە گى اقۋىز بەن د دارۋمەنىنە باي. بۇل شاشتارىمىزدى بەرىك قىلادى جانە ونىڭ ءوسۋىن قامتاماسىز ەتەتىن ومەگا-3 مايىنان تۇرادى. ءار شاشتىڭ %3 پايىزى وسى قىشقىلداردان تۇرادى، ونى باس تەرىسىنىڭ مەمبرانا جاسۋشالارىنان كورە الامىز، ولار شاشتىڭ دۇرىس جەتۋىنە جاعداي جاسايدى. ەگەر ارقان بالىقتى ءسىز ۇناتپاساڭىز، ومەگا-3 ماي قىشقىلىن وزگە دە بالىقتاردان، ماسەلەن مايشاباق، سكۋمبريا، ساردينا، الابالىقتان (فورەل) كەزدەستىرە الاسىز. ال ەگەر بالىق ەتىن مۇلدە تۇتىنا الماساڭىز بۇل قۇنارلى دارۋمەندەردى اۆوكادودان، اسقاباق داندەرى مەن گرەك جاڭعاعىنان تاباسىز.

جاڭعاقتار گرەك جاڭعاعى ءتۇرى عانا ماي قىشقىلدارىنان تۇرادى. جاڭعاقتار دا ازداعان بيوتين، ە دارۋمەنىنىڭ مولشەرىن بەرە الادى، ناتيجەسىندە جاسۋشالارىمىز كۇننىڭ تۇسۋىنەن قورعالادى. ءبيوتيننىڭ جەتىسپەۋشىلىگى ادەتتە شاشتىڭ السىرەۋىنە، تۇسۋىنە اكەپ سوعادى. گرەك جاڭعاقتارىنىڭ قوسىمشا پايداسى ونىڭ قۇرامىندا مىرىشتىڭ، مينەرالداردىڭ بولۋىندا، سونىڭ ارقاسىندا شاشتارىمىز ءوزىنىڭ قانىق ءتۇسىن جانە جىلتىلىن جوعالتپايدى. تەڭىز ۋستريتساسى ۋستريتسالاردا شاشتىڭ بۇيرا قاباتىنا قاجەتتى مىرىش كەزدەسەدى، ونىڭ جەتىسپەۋشىلىگى باس تەرىسىنىڭ قۇرعاق بولۋىنا جانە شاشتىڭ جىلتىلىن جوعالتۋىنا سەبەپشى بولادى. مىرىش ناننىڭ قۇرامىندا دا كەزدەسەدى، ۋستريتسالار عانا اعزاعا %97 شاشتىڭ وسۋىنە قاجەتتى قۇنارلى اقۋىز مولشەرىن بەرەتىندىگىن ۇمىتپاعانىمىز ءجون. اعزاداعى مىرىشتىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن جاڭعاقتار، سيىر ەتى جانە جۇمىرتقا دا تولتىرۋعا قابىلەتتى.

 كارتوپ بۇل قۇرامىندا بەتا- كاروتينى بار انتيوكسيدانت بولىپ تابىلادى، مۇنى اعزا وڭدەپ، سينتەزدەپ ا دارۋمەنىنە اينالدىرادى. ونىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن ءسىزدىڭ شاش تەرىڭىز دۇرىس ىلعالداندىرىلمايدى، ناتيجەسىندە باسىڭىزدىڭ قىشۋىنا، ءتىپتى قايىزعاقتىڭ پايدا بولۋىنا اكەلىپ سوقتىرادى. بەتا- كاروتين سونداي- اق سابىزدە، قاۋىندا، مانگو، اسقاباق، ورىكتە كەزدەسەدى. جۇمىرتقا شاشتىڭ وسۋىنە قاجەتتى كۇكىرت، سەلەن، مىرىش، تەمىر سەكىلدى مينەرالداردان تۇرادى. بۇل وتە ماڭىزدى، سەبەبى ولار شاشتى جوعالتۋدىڭ باستى سەبەبىنە اكەلەتىن شاش جاسۋشالارىن وتتەگىمەن قورەكتەندىرەدى. سونداي- اق تەمىردى وزگە دە قۇس ەتى، بالىق، سيىر ەتى، شوشقا ەتى سەكىلدى جانۋارلاردان الىناتىن ونىمدەردەن كەزدەستىرۋگە بولادى.

 شپينات بۇل كوكونىس شاش فولليكۋلالارىن ساقتاۋعا كومەكتەسەدى. سونىمەن قاتار بروككولي، قىرىققابات سەكىلدى وزگە دە كوكونىستەردى پايدالانىڭىز. چەچيەۆيتسا كىشكەنتاي بولسا دا قۋاتتى. استىق تۇقىمداستار قۇرامى اقۋىزدان، تەمىردەن، تسينك پەن بيوتيننەن تۇرادى. بۇلار ۆەگەتاريانەتستەر مەن ۆەگاندارعا ءۇشىن كەرەمەت بالاما بولىپ تابىلادى. گرەك يوگۋرتى قۇرامىندا اقۋىزدىڭ كوپ مولشەرى بار گرەك يوگۋرتى سەكىلدى مايسىزداندىرىلعان ءسۇت ونىمدەرىنە باسىمدىق بەرىڭىز. بۇل بۇيرا شاشتاردىڭ قورەكتەنۋىنە اسەر ەتەدى. تاڭعى اسقا ىرىمشىكتى، تۇسكى استا مايلى ەمەس سىردى جانە كەشكى اسقا مايسىزداندىرىلعان ءسۇتتى ءوز تاماقتانۋ كەستەڭىزگە قوسىپ وتىرىڭىز.

 جيدەكتەر قۇرامىنا س دارۋمەنىنىڭ كوپ مولشەرىن جيناقتاعان. شابدالى، قاراقات، كيۆي، قۇلپىناي جەڭىز. قۇس ەتى ەتتە شاشتىڭ قورەكتەنۋىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىن اقۋىز مولشەرى كوپ بولادى. سونىمەن قاتار ونىڭ قۇرامىندا تسينك ميكروەلەمەنتتەرى، تەمىر جانە ۆ دارۋمەنى بار. شاشتىڭ نەگىزىنەن اقۋىزدان تۇراتىنىن ەسكە تۇسىرەمىز، سوندىقتان دا اقۋىزى بار تاعامدار تەز ارادا ولاردى جانداندىرادى. كوپ جاعدايلاردا قويۋ ءشاي نەمەسە كوفە ىشەتىن ايەلدەر تەمىردىڭ اعزادا ءسىڭىرۋىن تەجەيدى. وسى سۋسىنداردا كەزدەسەتىن كوفەين، وكسالاتتار تەمىردىڭ، كالتسي مەن تسينكتىڭ ءسىڭىرىلۋىن توقتاتادى. تەمىردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى شاشتىڭ السىزدەنۋىنە اكەلىپ سوعادى. انەميانى ەڭسەرۋ جانە شاشتىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن كۇندەلىكتى تۇتىناتىن تاعامدارىڭىزدىڭ قۇرامىندا تەمىر (جۇمىرتقا سارىسى، سيىر، بۇزاۋ ەتى، ۇيرەك) كوپ كەزدەسەتىن تاعامداردى تۇتىنىڭىز. سونداي- اق كاكاو، ورىك، بروككولي، جاسىل اسبۇرشاق، قاراقۇمىقتى پايدالانۋ كەرەك. قۋىرىلعان تاعامداردان جانە فاست- فۋدتان اۋلاق بولىڭىز. دەرەككوز: reactor.inform.kz