عالىمدار نە دەيدى؟

القالى جيىندى ق ر ب ع م ع ك «فيلوسوفيا، ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتى» ر م ق ك ديرەكتورى، ساياسي عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور اقان قۇسايىن ۇلى اشىپ بەردى. «قازاق جازۋىنىڭ لاتىن قارپىنە ءوتۋى جاڭا قازاقستاندىق پاتريوتيزمدى، «رۋحاني جاڭعىرۋ» مەن «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلتتىق يدەياسى نەگىزىندە ازاماتتىق قوعامدى قالىپتاستىرۋعا رۋحاني ىنتالاندىرۋ بولىپ سانالادى» دەپ اتاپ ءوتتى ينستيتۋت ديرەكتورى.

دوڭگەلەك ۇستەلگە جينالعان عالىمدار كۇن تارتىبىندەگى قوردالانعان ءبىرقاتار ماسەلەلەردىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. وسى ينستيتۋت ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى، پروفەسسور سەرىك ەسەنتاي ۇلى «قازاق گرافيكاسىن لاتىن قارپىنە كوشىرۋدىڭ دۇنيەتانىمدىق ماسەلەلەرىنە» توقتالدى.

- ادامزاتتىڭ تاريحىندا ءالىپبيدىڭ ءارتۇرلى نۇسقالارى بولعانى بەلگىلى. سوناۋ رۋنا جازۋلارىنان باستاپ، يەروگليف، پەتروگليف، ارابتىق نۇسقاداعى جازۋ تۇرلەرىمەن قاتار، لاتىن جانە كيريلل الىپبيلەرىنىڭ ادامزات تاريحىندا ورىن الۋىنىڭ ءوزى كەزدەيسوقتىق ەمەس. ويتكەنى تانىم سالاسىنداعى فيلوسوفيالىق ءارقيلى تولعانىستاردىڭ سيپاتى بولعانى ىسپەتتى، مادەنيەتتىڭ دامۋ ۇدەرىسىندەگى ارتۇرلىلىك تە - زاڭدى قۇبىلىس. شىن مانىندە، قۇبىلىستاعى كوپتۇرلىلىك بىرلىككە قىزمەت ەتكەندە عانا ادامنىڭ قىزمەتى ارقىلى الەمدى ۇيلەسىمدەندىرۋگە، گۇلدەندىرۋگە ءوزىنىڭ قوماقتى ۇلەسىن قوسا الادى. لاتىن قارپىن تاڭداعان ەلدەردىڭ مادەنيەتىن كوبىنەسە وركەنيەتتىلىكتىڭ كورىنىسى، دامىعاندىقتىڭ بەلگىسى رەتىندە قاراستىرۋ زاماناۋي دۇنيەتانىمدىق جۇيەلەردە ءداستۇرلى ۇستانىمعا اينالعانى انىق، - دەيدى فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى سەرىك نۇرمۇراتوۆ.

ينستيتۋتتىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى، فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، دوتسەنت عاليا قۇرمانعالي قىزى قازاقستاندىق قوعامنىڭ تاريحي ساناسىنىڭ قالىپتاسۋ اياسىنداعى قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ماسەلەلەرىنە توقتالسا، ر. سۇلەيمەنوۆ اتىنداعى شىعىستانۋ ينستيتۋتىنىڭ عالىم حاتشىسى، PhD دوكتورى بولاتبەك شادەن ۇلى لاتىن الىپبيىنە كوشۋ - زامان تالابى ەكەنىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى.

دوڭگەلەك ۇستەلگە جينالعان عالىمدار قازاق ءالىپبيىنىڭ لاتىن قارپىنە كوشۋى اياسىنداعى ەتنو- لينگۆيستيكانىڭ مادەني- فيلوسوفيالىق ماسەلەلەرى، لاتىن الىپبيىنە ءوتۋدىڭ مادەنيەتتانۋلىق قىرلارى، مادەني- وركەنيەتتىك ماڭىزى، ۇلتتىق بىرەگەيلىگى، ەلىمىزدىڭ رۋحاني جاڭعىرۋ جاعدايىنداعى جاڭا ءالىپبيدىڭ بولاشاعى، ءتىل ساياساتى اۋقىمىنداعى لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋدىڭ تولەرانتتىق تۇتاستىقتىڭ قالىپتاسۋىنا اسەرى تۋراسىندا باياندامالار وقىدى.

سونىمەن قاتار «لاتىن الىپبيىنە كوشۋدىڭ مادەنيەتتانۋلىق جانە ءبىلىم بەرۋدەگى ماسەلەلەرى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ عىلىمي- پراكتيكالىق ۇسىنىستارى جيىلعان مامانداردىڭ نازارىنا ۇسىنىلدى.

ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى عىلىم كوميتەتى فيلوسوفيا، ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ، وسى كوميتەتكە قاراستى گۋمانيتارلىق سالاداعى باسقا دا ينستيتۋتتاردىڭ جانە الماتىداعى جوعارى وقۋ ورىندارى عالىمدارىنىڭ بىرلەسىپ وتكىزگەن دوڭگەلەك ۇستەل ناتيجەلەرىنىڭ نەگىزىندە ءبىرقاتار عىلىمي- پراكتيكالىق ۇسىنىستار تۇجىرىمدالعان. اتاپ ايتساق، بولاشاقتا قوعامتانۋشىلاردىڭ كۇشىمەن گۋمانيتارلىق عىلىم بويىنشا ەلىمىزدىڭ ج و و- دا گۋمانيتارلىق سالامەن قاتار، جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى مەن تەحنيكالىق سالادا دا قولدانۋعا بولاتىن لاتىن الىپبيىنە كوشۋ بويىنشا وقۋ قۇرالدارىن دايىنداۋ ماسەلەسى. مۇندا عىلىمي زەرتتەۋدىڭ باستى يدەيالارى مەن پرينتسيپتەرى ايقىندالعان. بۇل - ءبىر.

ەكىنشىدەن، ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ ساياساتىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە قازاق جازۋىن لاتىن الىپبيىنە اۋىستىرۋدىڭ ءتۇرلى قىرلارىنا ارنالعان كوپ بوياۋلى عىلىمي- كوپشىلىك باسىلىمدار جيناعىن دايىنداۋ ماسەلەسى. مۇندا بالالاردىڭ مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەرى: مەكتەپ - كوللەدج

- ج و و- دا قازىرگى اقپاراتتىق- كوممۋنيكاتيۆتىك تەحنولوگيانى پايدالانا وتىرىپ، لاتىن الىپبيىنە كەزەڭدەپ ءوتۋدىڭ بۇگىنگى ادىستەرىن دايارلاۋ كەرەكتىگى ناقتى ايتىلعان.

سونىمەن قاتار تەليەۆيزيا مەن راديودا ەلىمىزدىڭ قوعامتانۋشى عالىمدارىنىڭ قاتىسۋىمەن لاتىن الىپبيىنە كوشۋگە ارنالعان ينتەراكتيۆتى باعدارلامالار ۇيىمداستىرۋدىڭ ماڭىزى مەن رەسپۋبليكالىق باسىلىمداردا زەرتتەۋدىڭ ناتيجەلەرى مەن ماڭىزدى ۇسىنىستارى ناسيحاتتالاتىن «لاتىن الىپبيىنە كوشۋ: جولدارى مەن تەتىكتەرى» تاقىرىبىندا عىلىمي- كوپشىلىك نەمەسە مادەني- اعارتۋشىلىق ايدار اشۋ ماسەلەسى دە قامتىلعان.

قازاق جازۋىن لاتىن الىپبيىنە اۋىستىرۋ مەن قازاق حالقىنىڭ رۋحاني مۇراسىن، ونىڭ دۇنيەتانىمى مەن ۇلتتىق وزىندىك ساناسىن دارىپتەۋ ماقساتىندا ءبىلىم جانە عىلىم مەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىكتەرى قازاق ءتىلىن دامىتۋ مەن ناسيحاتتاۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان عىلىم مەن مادەنيەت وكىلدەرىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىق جولى جايىندا كوركەم جانە تەليەۆيزيالىق فيلمدەر ءوندىرىسى بويىنشا (قازاق تىلىندە، ورىس جانە باسقا تىلدەرگە بىرتىندەپ اۋدارۋ) ۇزاقمەرزىمدى جوباسىن دايىنداۋ ماسەلەسى دە نازاردان تىس قالماپتى.

دوڭگەلەك ۇستەل ماتەريالدارى جاريالانعاننان كەيىن، لاتىن الىپبيىنە كوشۋگە بايلانىستى دۇرىس شەشىمدى انىقتاپ، قوعام تاراپىنان تالقىلاۋعا شاقىرۋ ماقساتىندا عىلىم كوميتەتىنە قاراستى گۋمانيتارلىق سالاداعى ينستيتۋتتاردىڭ سايتىنا ءماتىندى سالۋ جايى دا ايتىلدى.

جيىن سوڭىندا اقان قۇسايىن ۇلى عالىمداردىڭ عىلىمي- پراكتيكالىق ۇسىنىستارعا قاتىستى ايتقان وي- پىكىرلەرى نازارعا الىناتىنىن ايتتى. سونداي- اق باياندامالاردىڭ بارلىعى دەرلىك عىلىمي جيناققا ەنەتىنى ءسوز ەتىلدى.

«ايقىن»