قازاق جىگىتىنە تۇرمىسقا شىققان ورىس قىزى نامازعا جىعىلدى - فوتو
اتا-اجەنىڭ تاربيەسىن العان ول قازاق ءتىلدى بالاباقشاعا بارىپتى. مەكتەپتى دە قازاق تىلىندە ءتامامداپ، كەيىنىرەك كوللەدجگە وقۋعا تۇسەدى.
ستۋدەنت اتانعان بويجەتكەن جولداسى اسقارمەن شىمكەنتتەگى ساياباقتاردىڭ بىرىندە تانىسقان.
بەس جىلداي قىز بەن جىگىت بولىپ كەزدەسىپ جۇرگەن ولار اقىرى شاڭىراق كوتەرۋگە شەشىم قابىلدايدى. ول كەزدە ورىس قىزىنىڭ جاسى نەبارى 19 دا. اناسى قىزىنىڭ قازاق جىگىتىنە تۇرمىسقا شىعۋىنا ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسىلىق تانىتىپتى. ۆيكانىڭ اجەسى ءبىر-ءبىرىن قالاپ تۇرعان جاستارعا باتاسىن بەرەدى.
ال، اسقاردىڭ اتا-اناسى ورىس قىزىن كەلىندىككە الۋعا ەشبىر قارسى بولماعان.
«بالام، ءومىر سەنىكى. بولاشاق جارىڭمەن بىرگە تۇراتىن ءبىز ەمەس، ءوزىڭ. كەز كەلگەن تاڭداۋىڭدى قولدايمىز» دەپ انام ايتتى. ءبىر-ءبىرىمىزدى قالاپ تۇرعان سوڭ شاڭىراق كوتەردىك»، - دەدى ۆيكتوريانىڭ جولداسى اسقار.
كەلىن بوپ تۇسكەن ۆيكا العاشىندا ءبىراز قيىنشىلىقتى باسىنان وتكەرىپتى. سونىڭ ىشىندە قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامىن دايىنداۋ ورىس قىزى ءۇشىن تاڭسىق بولادى. دەگەنمەن كوپ ۇزاماي ونى دا ۇيرەنىپ العان.
«مەن كەلىن بوپ ءتۇسىپ، كوپ ۋاقىت وتپەي ەنشىمىزدى الىپ شىقتىق. سەبەبى جولداسىمنىڭ جۇمىسىنا بايلانىستى الماتىدا تۇرۋىمىز قاجەت بولدى. دەمالىس كۇندەرى ۇيگە كەلىپ تۇردىق. سوندا مارقۇم ەنەم ۇنەمى بىلگەنىن ۇيرەتىپ، اقىلىن ايتۋدان شارشامايتىن. مەنى كەلىنى ەمەس، قىزىنداي كورۋشى ەدى»، - دەپ اڭگىمەسىن باستاعان ۆيكا ەنەسى نەمەرەسىن كورە الماي كەتتى دەپ قىنجىلدى.
20 جاسىندا ۇلدى بولعان ۆيكتوريا بالا قاراۋدا قايىن اپكەلەرى مەن ابىسىندارىنىڭ اقىلىنا جۇگىنگەنىن ايتتى.
«تۋىستارىمىز تەك دەمالىس كۇندەرى كەلىپ ءجۇردى ۇيگە. ويتكەنى ولاردىڭ دا بالا- شاعاسى بار عوي... جولداسىم ۇنەمى قاسىمنان تابىلدى. شۇكىر، اللانىڭ بەرگەن ءۇش ۇلىن دۇنيەگە الىپ كەلدىم. بالالارىمنىڭ اپايلارى ماعان ءوزىڭىز سياقتى ساپ-سارى قىز بوسانىپ المايسىز با دەپ قالجىڭداپ جاتادى.
ارينە، بارلىعى اللانىڭ قالاۋىمەن عوي. جاسپىن، بالا تۋۋدان قاشپايمىن. ءوزىم كوپبالالى وتباسىعا كەلىن بوپ تۇسكەنمىن. قانداي دا ءبىر جيىن وتكىزەتىن بولساق، بارلىعىمىز جابىلىپ ءبىتىرىپ تاستايمىز. ابىسىن-كەلىندەرىممەن تاتۋمىز»، - دەگەن ۆيكتوريانىڭ سوزىنەن ەنەسى سەكىلدى التىن قۇرساقتى انا اتانۋعا ىنتاسى بارىن بايقاپ قالدىق.
32 جاستاعى كەلىنشەكتىڭ قازاقي بولمىسىنا كورشىلەرى دە ۇيرەنىپ قالعان. قازاقشالاپ قۇران وقىتىپ، شەلپەك تاراتۋدى ادەتكە اينالدىرعان ۆيكا كەيدە تاڭ اتپاي سيىر ساۋىپ، ونى پاداعا جىبەرۋدىڭ قامىنا كىرىسكەن ساتتە ونى كورگەن كورشىنىڭ قاريالارى كەلىندەرىنە «ۆيكا ۇيقىدان تۇرىپ، جۇمىسىنا كىرىستى. سەندەر ءالى جاتىرسىڭدار»، - دەپ ۇرىسىپ تا الاتىن كورىنەدى.
ۆيكتوريا سيىر ساۋىپ، ودان ايران، قايماق، ماي الىپ قانا قويماي، قۇرت تا جاساي بەرەدى. ودان بولەك تاۋىق باعادى. اۋلاسىندا كوكونىستىڭ ءتۇر-ءتۇرىن ەگىپ تاستاعان. جاقىندا عانا اۋلاسىنداعى شيەدەن توساپ تا ازىرلەپ ۇلگەرىپتى. اڭگىمە بارىسىندا كەيىپكەرىمىزگە «اۋىلدىڭ ومىرىنەن شارشاعان جوقسىز با؟ » دەپ سۇراقتى توتەسىنەن قويىپ كوردىك.
«بۇرىن مەكتەپتە جوعارى سىنىپ وقىپ جۇرگەن كەزىمدە «اۋىلدىڭ ومىرىنەن شارشادىم» دەپ قالادا تۇرعىم كەلەتىن. ستۋدەنت بولدىم. قالا ءومىرىن دە كوردىم. ال قازىر اۋىلدان ەشقايدا كەتپەس ەدىم. اۋىل دەگەن راحات قوي. ءسۇت پەن ايرانىڭ، قىزاناق پەن قيارىڭ، تاۋىق جۇمىرتقاسى، ءبارى-ءبارى دايىن تۇر، تابيعي. بارلىعى بالالارىم ءۇشىن عوي. پەرزەنتتەرىم وسكەن سوڭ دا قالاعا كوشۋ تۋرالى ويلانباس ەدىم»، - دەدى ۆيكتوريا تۇرىسبەكوۆا.
تاعى ءبىر ەرەكشە اتاپ وتەرلىگى، ۆيكتوريا قازاقتىڭ بۇكىل سالت-ءداستۇرىن جەتىك مەڭگەرگەن.
«جولداسىم، بالالارىم قازاق. ءوزىم دە قازاق بوپ كەتكەنمىن»، - دەگەن ول ءداستۇر مەن ىرىمداردى كۇندەلىكتى قولدانىستا ۇنەمى قولدانىپ تا جۇرەدى ەكەن. قايىن اتاسى ۆيكتوريانى «جەڭىسگۇل» دەپ اتايدى. ال ءوزى قايىن ىنىلەرى مەن قايىن سىڭلىلەرىنە ەركەلەتىپ ەسىم دە بەرىپ قويعان.
«التى ۇل، ءبىر قىزبىز عوي وتباسىمىزدا. ەڭ كەنجەمىز - قارىنداسىمىز. وسىدان ءبىراز ۋاقىت بۇرىن كۇيەۋ بالام تاڭ اتپاي حابارلاسىپ، ەكىنشى جيەنىمىز ومىرگە كەلگەنىن ايتىپ ءسۇيىنشى سۇرادى. مەن قۋانعانىم سونشا، «قۇتتى بولسىن» دەي بەرىپپىن.
قاسىمدا تۇرعان ۆيكا «جيەنىمىزگە ۇيدەگى ءبىر تانانى اتادىق دەپ ايتساڭشى» دەپ ەسىمە سالدى. ناعاشىنىڭ جيەنگە ولاي اتايتىنى تۋرالى مۇلدەم ۇمىتىپ كەتتىپپىن مەن»، - دەدى ۆيكتوريانىڭ جولداسى.
ايتپاقشى، قازاق جىگىتىنىڭ جارى كۇيەۋىنىڭ رۇقساتىمەن نامازعا جىعىلعان. سوڭعى ەكى ايدان بەرى بەس ۋاقىت نامازىن قازا ەتپەي وقىپ كەلە جاتقان ۆيكا اللاعا قۇلشىلىق جاساۋ ارقىلى ۇلكەن جەڭىلدىكتى سەزىنەتىنىن جاسىرماي ايتتى.
«ارينە، بارلىعىن بىردەن ۇيرەنىپ كەتە المايسىڭ عوي. مەن دە ناماز وقيتىن كەزدە شاتاسىپ قالعان ساتتەرىم بولدى. نامازدى كىتاپتان وقىپ ۇيرەندىم. باستىسى، ىشكى نيەتتە عوي. وقىعان سايىن كادىمگىدەي جەڭىلدەنىپ قالامىن»، - دەپ ءسوزىن جالعادى ورىس قىزى.
ۆيكتوريانىڭ ورازا ۇستاۋىنا كۇيەۋى قارسى بولىپتى. سەبەبى بالا- شاعانىڭ تاماعى، ساباعى، ءۇيدىڭ شارۋاسى كەدەرگىسىن تيگىزەدى دەپ ەسەپتەيدى ەكەن.
ەرلى-زايىپتىلارمەن اڭگىمەلەسىپ وتىرىپ، تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرۋدىڭ قۇپيالارىمەن دە بولىسە كەتۋدى سۇرادىق.
«قانداي ۇلت بولسىن، مەنىڭ ويىمشا وتباسىندا كوپ نارسە ايەل ازاماتىنا قاتىستى. ولاردىڭ ءوزىن ۇستاۋى، ارمەن قاراي الىپ كەتۋى... سوڭعى كەزدە كورىپ ءجۇرمىز عوي، جاس قىزدارىمىز بار تۇرمىسقا شىعىپ، ەكى اي وتپەي اجىراسىپ جاتادى. ولار وتباسىندا بولعان ۇرىس-رەنىشتىڭ بارلىعىن انالارىنا جايىپ سالىپ، شاعىم ايتۋدان جالىقپايدى. ونداي كەزدە انالارى «ىشىمەن سىيعان بالا سىرتىما دا سىيادى» دەپ قىزدارىن اكەپ الادى.
نەگىزى ول دۇرىس ەمەس. بىزدە دە ۇرىس- كەرىس بوپ تۇرادى. ءبىراق ول ءوز ارامىزدا قالادى، سىرتقا شىقپايدى. باستىسى، ەرلى-زايىپتىنىڭ تۇسىنىستىگىندە»، - دەگەن اسقار تۇرىسبەكوۆتىڭ ءسوزىن جارى دا قۋاتتادى.
سۇحبات سوڭىندا ءۇش بالانىڭ اناسى ۆيكتوريا قازاق شاڭىراعىنا كەلىن بوپ ءتۇسۋ ارقىلى يماندىلىق، سىپايىلىق پەن قوناقجايلىلىق قاسيەتتەرىن مەڭگەرگەنىن جەتكىزدى.
ەرلى-زايىپتىلارمەن سۇحباتتاسىپ بولىپ، قايتۋعا قامدانىپ جاتقانىمىزدا توردەگى بولمەدەن ورامالىن قۇشاقتاپ كەلگەن ۆيكانىڭ «قازاقتا «قۋىس ۇيدەن قۇر شىقپا» دەگەن بار عوي» دەپ سىي كورسەتۋى ءىشىمىزدى جىلىتىپ جىبەرگەنى انىق.
