پۋتين نەگە كەشىرىم سۇرادى؟

استانا. قازاقپارات- رەسەي مەن تۇركيانىڭ اراسىنا تاعى دا سىنا قاعىلۋعا شاق قالدى.

سيريادا يسلام سودىرلارىمەن سوعىسىپ جاتقان رەسەيدىڭ اۆياتسياسى وسىدان بىرنەشە كۇن بۇرىن جاڭىلىسىپ، تۇركيانىڭ اسكەريلەرىنە اۋەدەن سوققى جاساپ جىبەردى. سونىڭ سالدارىنان تۇرىكتەردىڭ 3 ساربازى قايتىس بولىپ، 11  ادام جاراقات الدى.

 وزدەرىنىڭ قاتەلىگىن دەرەۋ تۇسىنگەن رەسەي جاعى بىردەن ماسەلەنى شەشۋگە تىرىستى. ءدال قازىر ەكى جاق تا ورىن العان وقيعاعا قاتىستى تەرگەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، كوميسسيا قۇردى. تۇرىك باسپا ءسوزىنىڭ مالىمەتىنشە، پۋتين ەردوعانعا تەلەفون سوعىپ، كەشىرىم سۇراعان. ءبىراق جاعداي قالاي ورىن الدى؟ اسكەري مامانداردىڭ باعالاۋىنشا، تۇرىك جاعىنىڭ دۇرىس اقپارات بەرمەۋىنىڭ سالدارىنان رەسەيلىك اۆياتسيا الەپپو پروۆينتسياسىنداعى تۇرىك اسكەرىنە سوققى جاساعان. رەسەيدىڭ قورعانىس مينيسترلىگى تۇرىك ساربازدارىنىڭ قايتىس بولعانىن راستادى. رەسەي اۋە كۇشتەرى باس شتابىنىڭ باستىعى ۆالەريي گەراسيموۆ تۇرىك تاراپىنا كوڭىل ايتىپ، ەندى مۇنداي توسىن وقيعانىڭ قايتالانباۋىنا ۋادە بەردى. الداعى ۋاقىتتا تىعىز ىنتىماقتاستىقتا جۇمىس ىستەۋگە ۋاعدالاستى.

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ جيىنىن وتكىزىپ، تۇركيا پرەزيدەنتى ەردوعانمەن تەلەفون ارقىلى تىلدەسكەنىن ءمالىم ەتتى. اسكەري ماماندار توسىن وقيعا ورىس- تۇرىك قاتىناسىن تاعى شيەلەنىستىرەدى دەپ ويلاعان. ءوز كىنالارىن دەرەۋ تۇسىنگەن رەسەي تاراپى العاشقى ادىمدى الدىمەن جاساپ، كەشىرىم سۇرادى. راسىندا دا قازىر سيرياداعى سوعىستى ساراپتاۋ قيىن. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە مايدان ەل- باب پروۆينتسياسى ءۇشىن ءجۇرىپ جاتىر. اتالعان ەلدىمەكەن تولىقتاي «يسلام مەملەكەتى» سودىرلارىنىڭ باقىلاۋىندا. قازىر اتالعان قالاعا سولتۇستىكتەن - ەركىن سيريا ارمياسى، وڭتۇستىكتەن - سيريانىڭ ۇكىمەتتىك كۇشتەرى، اۋەدەن ورىستار شابۋىل جاساۋدا. الدىن الا بارلاۋ جانە مالىمەت بەرۋدە قاتەلىككە جول بەرىلگەن. سوندىقتان دا ورىن العان وقىس وقيعاعا ساياسي استار بەرۋدىڭ قاجەتى جوق.

رەسەي ساراپشىلارى «قانقۇيلى سوعىستا نەشەتۇرلى كۇتپەگەن وقيعالار ورىن الادى. وعان كوپ ءمان بەرۋگە دە بولمايدى. ءبىراق «يسلام سودىرلارىنا» ءوزارا پىكىر الماسا وتىرىپ، بارلىق مالىمەتتەردى الدىن الا جيناپ العاننان كەيىن عانا سوققى بەرگەن ءجون. سوندىقتان اسكەريلەرگە جاڭىلىسپاۋ كەرەك» دەپ وتىر. راسىندا دا بۇل جاندى پىكىر. رەسەيدىڭ اسكەري ۇشاقتارى «ەۆفرات قالقانى» وپەراتسياسىن جۇرگىزىپ جاتقان تۇرىك اسكەريلەرى ورنالاسقان عيماراتقا سوققى جاساعان. تۇرىك جاعىنىڭ قاۋىپتەنەتىندەي ءجونى بار. ولار 2016 -جىلدىڭ 24 - تامىزىنان بەرى «ەۆفرات قالقانى» اسكەري وپەراتسياسىن جۇرگىزىپ كەلەدى. ونىسى تۇسىنىكتى دە. ويتكەنى تۇرىك بيلىگى سيريا مەن تۇركيانىڭ شەكارالىق ايماعىندا كۇردى توپتارى اۆتونوميالىق رەسپۋبليكا قۇرادى دەپ قاۋىپتەنەدى.

سوندىقتان ءۇش جاق، اتاپ ايتقاندا، رەسەي، تۇركيا مەن يراننىڭ «يسلام مەملەكەتى» سودىرلارىن جويمايىنشا، سيريادا سوعىس توقتامايدى. بۇل جۋىق ارادا اياقتالادى دەپ ايتۋعا ءالى ەرتە. ءبىراق سيرياداعى جانجالدى توقتاتۋدىڭ بارلىق ارەكەتتەرى جاسالۋدا. مۇنىڭ ءبىر ايعاعى رەتىندە وتكەن ايدىڭ سوڭىندا سيرياداعى جاۋلاسۋشى جاقتى تاتۋلاستىرۋعا شاقىرعان «استانا پروتسەسىن» ايتساق تا، جەتكىلىكتى. دەمەك، الەمدىك ارەنادا رەسمي استانا كەڭ كولەمدەگى ديالوگ الاڭىنا اينالىپ كەلە جاتقانىن مويىنداۋىمىز كەرەك. ال سيرياداعى 5 جىلعا سوزىلىپ كەلە جاتقان سوعىستى توقتاتۋ بارشا بەيبىتسۇيگىش كۇشتەرگە قاتىستى ەكەنىن ايتۋىمىز قاجەت.

...ءبىراق كەز كەلگەن ماسەلەدەن شي شىعاراتىن كەيبىرەۋلەر تۇرىك ساربازدارىنىڭ توسىن ءولىمىن وتكەن جىلى ورىس ۇشقىشىن اتىپ تۇسىرگەن تۇرىكتەرگە جاۋاپ رەتىندە رەسەيلىك اۋە كۇشتەرى ادەيى جاسادى» دەگەندى ايتۋدا. ءبىراق شىن مانىندە ولاي ەمەس. جالپى «ساپەرگە قاتەلەسۋگە بولمايدى»، وسى تۇرعىدان قاراساق، سوعىس بولعان ايماق قۇربانسىز بولمايدى. ءبىراق اڭگىمە جاۋىڭا جاڭىلىسپاي سوققى بەرۋدە عوي...

 بەرىك بەيسەن ۇلى

«ايقىن» گازەتى