ريو- دە- جانەيرودا وليمپيادا الاۋى جاعىلدى
وليمپيادانىڭ اشىلۋ سالتاناتى برازيليا بايراعىنىڭ كوككە كوتەرىلىپ، ءانۇرانىنىڭ شىرقالۋىمەن باستالدى. بۇدان كەيىن، ب ۇ ۇ باس حاتشىسى پان گي مۋن ويىندارعا قاتىسقالى كەلگەن سپورتشىلارعا ساتتىلىك تىلەپ، الەم حالىقتارىن وليمپيادا كەزىندە بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋعا ۇندەدى.
ارى قاراي باستى شوۋ تەاترلاندىرىلعان قويىلىممەن جالعاستى. ونىڭ سيۋجەتى بويىنشا الدىمەن جەردەگى ءومىردىڭ پايدا بولۋى، برازيليا جەرىندەگى تۇپكى حالىقتاردىڭ تۋۋى، تۇڭعىش رەت ولاردىڭ ومىرگە قامدانۋى، ۇلتتىق داستۇرلەردىڭ قالىپتاسۋى سۋرەتتەلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا برازيليا تۇپكى حالقىنىڭ سانى 900 مىڭنان عانا اسادى.
ولار جۇزدەن استام ەتنيكالىق توپقا بولىنگەن. تارام- تارام بولعان ولار بۇگىندە ءۇش جۇزگە تاياۋ تىلدە سويلەيدى. كەيىن وڭتۇستىك امەريكاعا پورتۋگاليالىق كەلىمسەكتەردىڭ كەلە باستاۋى، العاش رەت جەرگىلىكتى حالىقتارمەن كەزدەسۋى بايان ەتىلەدى. ودان سوڭ، بۇل جەرگە پورتۋگاليالىقتاردىڭ قارا ەڭبەككە تارتقان افريكالىق قۇلداردىڭ اعىلۋى، ءتورت ءجۇز جىلعا سوزىلعان قۇليەلەنۋشىلىك ءداۋىر، جەر شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋى جايىندا ينستالياتسيالار كورسەتىلەدى.
سونىمەن قاتار، تاعى ءبىر كوش - سولتۇستىك افريكالىق اراب حالىقتارىنىڭ برازيالياعا كوپتەپ كەلە باستاۋى، 20- عاسىردىڭ باسىندا جاپون يمميگرانتتارىنىڭ كوشى دە تاريح بەتتەرىنە ماڭگى جازىلعان. وسىنىڭ بارلىعى وڭتۇستىك امەريكا قۇرلىعىندا ەتنيكالىق سانالۋاندىلىققا الىپ كەلدى.
تەاترلاندىرىلعان قويىلىم برازيلياداعى ەسترادا جۇلدىزدارى مەن بيشىلەردىڭ ونەرىنە ۇلاستى.
بۇدان كەيىن ءداستۇر بويىنشا، وليمپيادا اشىلۋىندا الەم سپورتشىلارىنىڭ شەرۋى ءوتتى. وعان 207 ەلدىڭ 12 مىڭعا تارتا دەلەگاتسياسى قاتىستى. سپورتشىلار شەرۋى برازيليانىڭ ءداستۇرلى كارناۆالىنا جالعاسىپ كەتتى.
وسىدان سوڭ، شارانىڭ رەسمي بولىگىندە برازيليانىڭ وليمپيادا كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى كارلوس نۋزمان مەن حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ باسشىسى توماس باح بارشا الەمگە ۇندەۋلەرىن ارنادى.
سونىمەن قاتار، حوك وليمپيادا تاريحىندا العاش رەت تاعايىندالىپ وتىرعان وليمپيادالىق قوزعالىستى دامىتقانى ءۇشىن بەرىلەتىن ارنايى سىيلىقتى ەكى دۇركىن وليمپيادا چەمپيونى، كەنيالىق داڭقتى سپورتشى كيپچوگۋ كيپ كەينۋگە تابىس ەتتى. ايتا كەتەيىك، بۇل سىيلىق ەندى بۇدان بىلاي بارلىق وليمپيادا ويىندارىندا ءداستۇرلى تۇردە تابىستالاتىن بولادى.
كوپ ۇزاماي، حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ رەسمي بايراعى كوككە كوتەرىلدى.
سالتاناتتى شارانى اتاقتى برازيليالىق ءانشى جانە كومپوزيتور كاە تانۋ ۆەلوزۋ ارى قاراي ءىلىپ اكەتتى. سونىمەن قاتار، «گرەممي» سىيلىعىنىڭ بىرنەشە دۇركىن يەگەرىمەن بىرگە 2003-2008 -جىلدارى برازيليانىڭ مادەنيەت ءمينيسترى بولعان مۋزىكانت جيلبەرتۋ جيل مەن ءانشى انيتتا ءبىر ساحناعا شىعىپ ءان شىرقادى. ولاردىڭ انىنە برازيليالىق سامبا ءبيىنىڭ تانىمال 12 مەكتەبىنىڭ ونەرپازدارى كارناۆال شەرۋىنە بيلەپ شىقتى. بيگە جاقىن برازيليالىق حالىق سامبا بيىمەن سالتاناتتىڭ كورىگىن قىزدىردى.
سوڭىندا «ماراكانا» ستاديونىنا وليمپيا الاۋ جەتىزىلدى. 123 كۇن بويى 65000 شاقىرىمدى ءجۇرىپ وتكەن وليمپيادا الاۋىن برازيليالىق مارافونشى، 2004 -جىلعى افينا وليمپيادانسىڭ قولا جۇلدەگەرى ۆاندەرلەي كوردەيرۋ جاقتى. وسىلايشا، ەستافەتاسى 123 كۇنگە جالعاسقان وليمپ الاۋىنىڭ قازاندىعىندا تۇتاندى.
وليمپيا الاۋى - وليمپيادانىڭ بىردەن- ءبىر سيمۆولى. ول جارىستىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا قازاندىقتا تۇتانىپ، جارىس بىتكەنگە دەيىن جاعىلىپ تۇرادى.
الاۋدى تۇتاتۋ ءراسىمى ەجەلگى گرەكيادا وتكەن وليمپيا ويىندارىنان باستاۋ الادى. سول كەزدە ادامدار پرومەتەي تيتانىنىڭ ەرلىگىنە قۇرمەت رەتىندە الاۋدى تۇتاتۋ سالتاناتىن وتكىزە باستاعان. اڭىز بويىنشا پرومەتەي زيەۆستەن الاۋدى ۇرلاپ، ادامدارعا سىيعا تارتقان- مىس.
انتيكالىق الاۋ سودان 1928 -جىلعا دەيىن تۇتانعان جوق. ول تەك 1936 -جىلى قايتا قولعا الىنا باستادى. سول كەزدەگى الاۋ ەستافەتاسى فاشيستىك گەرمانيا جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى يوزەف گەببەلستىڭ ۇسىنىسى بويىنشا وتكىزىلدى. وعان ەستافەتا كەزىندە 3000 نان استام جەلاياق قاتىسقان. الاۋدى تۇتاتۋ ءراسىمى 1936, 1948 -جىلدارى قىسقى وليمپيا ويىندارىندا دا بولعان. ءبىراق، ەستافەتانى لايىقتى دەڭگەيدە وتكىزۋ 1952 -جىلى وسلودا وتكەن وليمپيادا قارساڭىندا مۇمكىن بولدى. ونىڭ وزىندە الاۋدى ۇستاپ ءجۇرۋ وليمپيادان ەمەس، مورگەندالەدە باستاۋ الدى. ال ءقازىر الاۋدى تۇتاتۋ ءراسىمى وليمپيادا جارىستان بىرنەشە اي بۇرىن باستالىپ ءجۇر.
برازيليانىڭ ريو- دە- جانەيرو قالاسىندا وتەتىن جازعى ويىندارعا الەمنىڭ تۇكپىر- تۇكپىرىنەن، ناقتىراق ايتقاندا، 207 ەلدەن 10,5 مىڭ سپورتشى قاتىسادى. ولار سپورتتىڭ 33 ءتۇرى بويىنشا باق سىناسادى. ريو وليمپياداسىندا بارلىعى 306 مەدال جيىنتىعى ساراپقا سالىنباق.
وليمپياداعا ەڭ كوپ سپورتشى اپاراتىن ەل - اقش بولماق. ريو ويىندارى جولداماسىن جەڭىپ العان امەريكالىق سپورتشىلار سانى - 555. وليمپياداعا قاتىساتىن سپورتشىلارىنىڭ سانى جونىنەن ەكىنشى ورىندا برازيليا تۇر. ويىندار قوجايىنى 462 جولداماعا قول جەتكىزىپتى. ريوعا گەرمانيادان - 425، قىتايدان 416 سپورتشى اتتانادى. وسىلاردىڭ اراسىندا، مىسالى، قىتاي قۇراماسى ساپىندا 35 وليمپيادا چەمپيونى بار. ال ەڭ از دەلەگاتسيا چاد رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى. ونىڭ قۇرامى تەك ءۇش سپورتشىدان تۇرادى.
قازاقستان ريو وليمپياداسىنا سپورتتىڭ 26 ءتۇرى بويىنشا 104 سپورتشىنى اتتاندىردى. سپورتشىلارىمىزدىڭ تورتەۋى لوندون وليمپياداسىنىڭ جۇلدەگەرلەرى: ولگا رىپاكوۆا (التىن)، ادىلبەك نيازىمبەتوۆ (كۇمىس)، يۆان دىچكو (قولا) جانە گۋزەل مانيۋروۆا (قولا).
اۆتور: جاسۇلان جولدىبايەۆ
