پيراميدانى جىندار تۇرعىزعان با؟
ەجەلگى گرەك تاريحشىسى گەرودوتتىڭ ايتۋىنشا، مىسىر پيراميدالارىن 100 مىڭ قۇل 20 جىل بويى سالعان. ءبىراق وقىمىستىلار 100 مىڭ قۇلدىڭ قازىرگىدەي قۇرىلىس تەحنيكاسى جوق ول زاماندا ءارقايسىسى 40 توننا تارتاتىن الىپ تاقتا تاستاردى ارقانمەن سۇيرەپ اكەلىپ، قولمەن كوتەرىپ، اسقان دالدىكپەن قالاۋى مۇمكىن ەمەستىگىن ءبىراۋىزدان مويىنداپ وتىر.
ءدىندارلار پيراميدانى جىندار سالعان دەسە، وقىمىستىلاردىڭ ءبىراز بولىگى بۇل وراسان الىپ قۇرىلىستى وزگە پلانەتادان كەلگەن بوگدە عالامشارلىقتاردىڭ قولتاڭباسى سانايدى.
ال ەندى وسى پيراميدانىڭ استىندا نە بار؟ كەيبىر وقىمىستىلار ونىڭ استىندا الىپ جەراستى قالا بولۋى مۇمكىن دەپ بولجايدى. ءدال ايتساق، مىسىر پيراميدالارىنىڭ جۇمباعىن قىزعىشتاي قورىپ جاتقان سفينكستىڭ استىندا جەر استىنا تۇسەتىن قاقپا بولۋى مۇمكىن دەيدى. ول جەردە ەجەلگى اتلانت وركەنيەتىنەن قالعان كىتاپتار مەن تەحنيكالار جانە اتلانتتاردىڭ ءوزىنىڭ سۇيەگى ساقتاۋلى بولۋى مۇمكىن ەكەن.
اڭىزداعى ەل اتلانديدا بۇدان 15 مىڭ جىل بۇرىن سۋ استىنا جۇتىلعان دەلىنەدى، كەيبىر اتلاندىقتار ۇشاتىن شارلاردىڭ ارقاسىندا امان قالىپ، كەيىن مىسىرعا بارىپ پيراميدا تۇرعىزعان دەگەن ءسوز بار. ءبىراق ءال-ءازىر مىسىرلىقتار پيراميدانىڭ استىن قازۋعا ەشبىر ەلگە رۇحسات بەرمەي وتىر. دەگەنمەن، سوڭعى ۇلگىدەگى سەيسميكالىق اسا سەزىمتال پريبورلار سفينكستىڭ استىندا الىپ بوس قۋىستىڭ بارىن سەزدىرگەن.
«پيراميدا» دەگەندە، كوز الدىمىزعا بىردەن مىسىردىڭ قۇمدى دالالارىنداعى حەوپس جانە وزگە دە تاڭعاجايىپ نىساندار ەسكە تۇسەدى. بۇعان امەريكا قۇرلىعىنداعى ەجەلگى ۇندىستەردىڭ اتستەك، مايا، ينەك تايپالارىنىڭ پيراميدالارىن دا قوسۋعا بولادى. بۇلاردىڭ بارلىعىنىڭ سىرى بەلگىلى بولدى دەسەك تە، تۇبەگەيلى قۇپياسىن اشا قويعان جوق. سونىمەن، پيراميدا تەك مىسىردا ەمەس، افريكا مەن يندونەزيادا، مەكسيكا مەن تايۆاندا، ءتىپتى قىتايدا دا بار.
ءتىپتى، بەرمۋد ءۇشتاعانى استىندا دا پيراميدا بارى انىقتالىپ وتىر. ال ەندى بوسنيادان، ياعني ەۋروپانىڭ ورتالىعىنان ەڭ ۇلكەن سانالاتىن حەوپس پيراميداسىنان دا بيىك، ءارقايسىسى 40 توننا تارتاتىن تاقتا تاستان قالانعان پيراميدا تابىلعان. بۇل توپىراق استىنا كومىلىپ قالعان پيراميدا تەكتەس تابيعاتتىڭ تۋىندىسى دەلىنگەنمەن، وندا تالاي قۇپيا كومىلىپ جاتقانى بەلگىلى.
ماسەلەن، ارحەولوگتار ونىڭ استىنان 10 شاقىرىمعا سوزىلىپ جاتقان جەر استى تۋننەلىن تاپقان. عالىمدار قازىر ەۋروپانىڭ ورتالىعىندا بۇدان 40 مىڭ جىل بۇرىن وزگە ءبىر وركەنيەتتتىڭ ءومىر سۇرگەنىن دالەلدەۋگە تىرىسىپ باعۋدا.
كەيبىر وقىمىستىلاردىڭ پيراميدالاردى بوگدە پلانەتادان كەلگەندەر تۇرعىزعان دەيتىنىن جوعارىدا ايتتىق. ماسەلەن، قىتايداعى پيراميداسى بار ايماقتىڭ يمپەراتورلارى وزدەرىن «كوكتەن تەمىر ايداھار ءمىنىپ تۇسكەن تىرشىلىك يەلەرىنىڭ ءۇرىم-بۇتاعىمىز» دەپ جۇرتقا ايتىپ وتىرعان. ونىمەن قويماي، ولار «تەمىر ايداھار مىنگەندەر تاعى دا اينالىپ سوعادى» دەگەن دە ويدا بولعان.
ءالى كۇنگە پيراميدالاردىڭ ىشىندەگى شىرماۋى كوپ شيىر جولداردىڭ قۇپياسىن ەشكىم اشا الماي وتىر. كۇن ساۋلەسىنىڭ تۇسەر جولدارىنا ارنالىپ جاسالعان تەسىكتەردىڭ دالدىگى بۇگىنگى زاماناۋي قۇرال-جابدىقپەن جاراقتانعان عىلىم ءۇشىن تاڭقالارلىق جاعداي بولىپ تۇر. «سيناي شولىندە جاتقان پيراميدالار وسى ايماققا كەلىپ قوناتىن بوگدە جۇرتتىقتار ءۇشىن ماياكتىڭ ءرولىن اتقارعان. پيراميدالاردىڭ وتە دالدىكپەن ءار ايماققا ورنالاسۋىنىڭ ءوزى وسىنى كورسەتەدى» دەگەن دە پىكىرلەر بار.
بۇگىنگى جەردەن ۇشىرىلىپ جاتقان عارىش كەمەلەرى مىسىر پيراميدالارىنىڭ مارستاعى پيراميدالارمەن بايلانىسى بار ەكەنىن انىقتاعان. بۇل دا ادامدى وزگە ءبىر سىرى جۇمباق الەمگە جەتەلەيدى.
عالىمداردىڭ اراسىندا پيراميدانىڭ ايىرىقشا ەنەرگەتيكاسىنا بايلانىستى، ول ەجەلگى زاماندا قازىرگى ەلەكترستانسانىڭ، اتوم رەاكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارعان دەگەن دە ۇيعارىم بار. جالپى، وقىمىستىلار بۇگىندە پيراميدانى تەك ءوتىپ كەتكەن تاريحقا عانا ەمەس، كەلەر بولاشاققا قاتىستى دا اسا ماڭىزدى اقپارات كوزى رەتىندە قاراستىرا باستادى. ەجەلگى مىسىر بيلەۋشىلەرى عارىشپەن، ياعني جەتىقات كوكپەن ءدال وسى پيراميدا ارقىلى بايلانىسىپ، ادامزاتتى ءتۇرلى اپاتتان ساقتاندىرىپ، بولاشاق ۇرپاققا قاتىستى عاجاپ دالدىكپەن بولجامدار جاساپ وتىرعان دەلىنەدى. كىم ءبىلسىن...
تورەعالي تاشەنوۆ
«ايقىن»
