عالىمدار ەجەلگى «الەمدىك سوعىستىڭ» ىزدەرىن انىقتادى

استانا. قازاقپارات - كەيبىر عالىمدار ترويا سوعىسى گومەر سيپاتتاعاننان گورى اناعۇرلىم جويقىن بولعانىن ايتادى.

شۆەيتساريالىق زەرتتەۋشىلەردىڭ پايىمداۋىنشا، وسىناۋ بەلگىلى جانجال «الەمدىك سوعىستىڭ» قورىتىندى اكتىلەرىنىڭ ءبىرى بولدى دەپ سانايدى.

بولجام بويىنشا بۇل جانجال 3200 جىل بۇرىن بولعان ءتارىزدى. ونىڭ ەجەلگى الەم ءۇشىن ماڭىزى قازىرگى ءبىز بىلەتىن الەمدىك سوعىستاردان كەم بولماعان.

سوعىستى بۇگىندە مۇلدەم ۇمىتىلعان لۋۆيالىقتار دەگەن حالىق باستاعان سىڭايلى، دەپ حابارلايدى. New Scientist.

ءبىزدىڭ جىل ساناۋىمىزعا دەيىنگى ەكىنشى مىڭجىلدىقتا شىعىس جەرورتا تەڭىزى ايماعىندا بىرنەشە وركەنيەت ءومىر سۇرگەن، اتاپ ايتقاندا، ولاردىڭ اراسىندا مىسىرلىقتار مەن حەتتەر بولعان. الايدا ءبىر ۇرپاق اۋىسقانناننان كەيىن ولار دا جەر بەتىنەن جوعالعان. وعان كىنالى كليماتتىڭ وزگەرۋى مە؟ تابيعي كاتاكليزم بە؟ الەۋمەتتىك تۇراقسىزدىق پا؟ ارحەولوگتار بۇل ۋاجدەردىڭ بىرىمەن دە كەلىسپەيدى.

لۋۆيالىقتاردى زەرتتەگەن شۆەيتسارلىق ەبەرحارد تسانگەر حەتتپەن قانداس وسى حالىق سول كەزدەگى گەوساياسي وزگەرىستەردە ۇلكەن ءرول اتقارعان دەگەن پىكىر ايتادى. ولاردى قازىرگى ارميانداردىڭ اتا-باباسى دەپ سانايتىندار دا بار.

لۋۆيالىقتاردىڭ مەكەنى باتىس انادولى (قازىرگى تۇركيانىڭ ازيالىق بولىگىنىڭ باتىس جاعى) بولعان. زەرتتەۋلەرگە سايكەس بۇل ءوڭىر مينەرالدار مەن تەمىر رۋداسىنا باي بولعان، ال ولاردىڭ ەجەلگى دۇنيەدە ماڭىزى زور ەدى.

moya-planeta.ru  جازۋىنا قاراعاندا، سانگەر سپۋتنيكتىك سۋرەتتەردى زەرتتەۋ بارىسىندا كەيىنگى قولا عاسىرى داۋىرىندە بۇل ولكەدە حالىق تىعىز قونىستانعانىن انىقتادى. ول وڭىردەگى 340 ءىرى ەلدى مەكەندەردىڭ ورنىن تاپقان، ولاردىڭ كەيبىرى عارىشتان دا انىق كورىنەدى. ءبىراق تا وسى قالاشىقتاردىڭ شاعىن عانا ءبىر بولىگى زەرتتەلگەن.

حەتتىك ماتىندەرگە قاراعاندا لۋۆيالىقتار كەيدە كورشى ەلدەرگە شابۋىل جاساۋ ءۇشىن ۇلكەن كواليتسبيا قۇرىپ وتىرعان. سانگەر 3200 جىل بۇرىن لۋۆيالىقتار حەتتىكتەرگە شابۋىل جاساپ، ولاردىڭ كۇل-تالقانىن شىعارعان.

بۇدان كەيىن «تەڭىز ادامدارى» تاراپىنان قۋاتتى شابۋىل بولعانى كورىنەدى. سانگەر بۇل جەردە لۋۆيالىقتار تۋرالى ايتىلىپ وتىر دەپ سانايدى. حەتتەردەن كەيىن ولار ەگيپەت جاڭا پاتشالىعىن جويماق بولعان.

وسى وقيعالار گومەردىڭ «يلليادا» جىرىنا ارقاۋ بولعان. سانگەردىڭ پىكىرىنشە، كەيىنگى قولا داۋرىندە ءىرى قالالاردىڭ ءبارى دەرلىك بۇلىنشىلىككە ۇشىراعان.

ال باسقا ءبىر زەرتتەۋشىلەر سانگەردىڭ بايانداۋىنا كۇمانمەن قارايدى. دەگەنمەن سىن ساداعىنا ىلىنگەنىنە قاراماستان، سانگەردىڭ باتىس انادولىداعى ارحەولوگيالدىق جەتىستىكتەرى عىلىمعا پايدا اكەلەدى، دەپ سانايدى عىلىمي قوعامداستىق.