وزگەلەردەن ۇزاعىراق ۇيىقتايتىن مەملەكەت قايسى

استانا. قازاقپارات - ۇيالى تەلەفونعا ارنالعان قوسىمشانىڭ كومەگىمەن امەريكالىق عالىمدار الەم مەملەكەتتەرىندەگى ۇيقى ەرەكشەلىگىن انىقتاۋعا تىرىستى.

زەرتتەۋ ناتيجەسىنە سايكەس، گوللانديالىقتار جاپونيا نە سينگاپۋر تۇرعىندارىنا قاراعاندا ءبىر ساعات ارتىق ۇيىقتاسا، ايەلدەر ەر ادامدارعا قاراعاندا كوبىرەك ءتاتتى ۇيقىعا بەرىلەدى ەكەن. وعان قوسا، ورتا جاستاعى ەر ادامدار از ۇيىقتايتىن كورىنەدى.

عالىمداردىڭ بولجاۋىنشا، بۇل مالىمەتتەر «جاھاندىق ۇيقى داعدارىسىمەن» كۇرەسۋگە كومەكتەسە الادى.

زەرتتەۋ ميچيگان ۋنيۆەرسيتەتى عالىمدار توبىنىڭ 2014 -جىلى دجەتلاگپەن، ياعني ساعاتتىق بەلدەۋ وزگەرىسى سيندرومىمەن كۇرەسۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ۇيالى تەلەفونعا ارنالعان Entrain قوسىمشاسىن ويلاپ تابۋىنان باستالدى. قولدانۋشىلارعا كوڭىلى قالاعان ۋاقىتتا ءوز مالىمەتتەرىن عالىمدار توبىمەن بولىسە الاتىنداي مۇمكىندىك جاسالعان.

ناتيجەسىندە، سينگاپۋر مەن جاپونيا حالقى ورتاشا ەسەپپەن 7 ساعات 24 مينۋت، نيدەرالاندىدا 8 ساعات 12 مينۋت، فرانسيادا 8 ساعات، ال ۇلى بريتانيادا 8 ساعاتتان ءسال ازىراق ۇيىقتايتىندارى انىقتالعان.

ءتاتتى ۇيقىعا باتا عوي...

عالىمدار انىقتاعانداي، ۇيقى ۇزاقتىعىنا ىقپال ەتەتىن باستى شارت - ءار ەلدە قالىپتاسقان ۇيقىعا جاتۋ ۋاقىتى.

داعدى بويىنشا قاي ەل تۇرعىندارى كەشىرەك ۇيقىعا جاتسا، تيىسىنشە، وزگەلەرمەن سالىستىرعاندا ازىراق ۇيىقتايدى. ال كۇندىزگى قام- قارەكەت باستالار ۋاقىتتىڭ ۇيقى ۇزاقتىعىنا ايتارلىقتاي اسەرى جوق.

تۇندە كەشىرەك ۇيقىعا جاتۋدى قالاۋىمىز بەن اعزامىزدىڭ ەرتەرەك تۇرۋدى قاجەتسىنۋىنىڭ اراسىندا ايقىن سايكەسسىزدىك بار ەكەندىگىن ايتادى زەرتتەۋشىلەردىڭ ءبىرى، پروفەسسور دەنيەل فوردجەر.

«قوعام ءبىزدى نەعۇرلىم كەشىرەك ۇيقىعا جاتۋعا يتەرمەلەسە، ال ءبىزدىڭ ىشكى بيولوگيالىق ساعاتىمىز ەرتەرەك ويانۋىمىز ءۇشىن تىرىسىپ باعۋدا. اقىر سوڭىندا ۇيقى ۇزاقتىعى عانا زارداپ شەكپەك. ءبىزدىڭ پىكىرىمىزشە، ول جاھاندىق ۇيقى داعادارىسىنىڭ ءبىر بولشەگى بولىپ تابىلادى»، - دەيدى ول.

عالىمنىڭ تۇجىرىمى بويىنشا، بۇل رەتتە تاڭەرتەڭگە قويىلار وياتقىش ۋاقىتى عانا ەمەس، ءار مەملەكەت حالقىنىڭ ۇيقى الدىنداعى ءىس- ارەكەتى دە ماڭىزدى.

زەرتتەۋ بارىسىندا 30-60 جاس ارالىعىنداعى ايەلدەردىڭ ەرلەرگە قاراعاندا جارتى ساعات ارتىق ۇيىقتايتىنى بايقالعان. سونىمەن قاتار، كۇندىز جارىقتا كوپ جۇمىس ىستەيتىن ادامدار ەرتەرەك ۇيىقتاۋعا بەيىم كەلەدى ەكەن.

 

عالىمداردىڭ تاعى ءبىر انىقتاعانى، جاس ۇلعايعان سايىن ۇيقى دا وزگە سيپات الاتىن كورىنەدى: جاستار ۇيقىسى كەز- كەلگەن ۋاقىتتا ۇيقىعا جاتىپ، وياناتىنداي جۇيەسىز سيپاتتا بولسا، ادام قارتايعان سايىن اعزامىزدىڭ بۇل قابىلەتى دە وزگەرە تۇسەدى.

«زەرتتەۋدە بيولوگيالىق ساعاتىمىز ءبىزدى بەلگىلى ءبىر قىزمەتتەردى اتقارۋىمىزعا باعدارلامالاۋعا كۇش سالادى. الايدا قوعامداعى جالپى ەرەجەگە ساي ءومىر سۇرۋگە تىرىساتىندىعىمىزدان، ولاردى جۇزەگە اسىرۋعا شامامامىز جەتە بەرمەيدى. بۇلاي جالعاسا بەرەتىن بولسا، سالدارى نەگە اپارىپ سوعاتىنى ءالى دە بەلگىسىز»، - دەيدى كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى اكيلەش رەددي.

بۇگىنگى كۇن اۋىسىم بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن ادامداردىڭ جۇيەسىز ۇيقى سالدارىنان ءتۇرلى اۋرۋعا دۋشار بولاتىنى بەلگىلى. ونىڭ ىشىندە 2-دارەجەلى قانت ديابەتى دە بار.