پرەزيدەنتتىڭ وققاعارلارى قانداي سپورتپەن اينالىسادى؟
سونىمەن قاتار، باسقا قالالاردا - ماڭعىستاۋ وبلىسىندا، سولتۇستىك جانە شىعىس قازاقستاندا، اقتوبەدە، بارلىعى ون ايماقتا فيليالدارى بار. سونىڭ ىشىندە ەڭ جاقسى دامىعانى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا، وندا ءتىپتى اۋداندارىندا اشىلىپتى. گودزيۋ- ريۋ سولاردىڭ بارلىعىندا بار دەيدى جاتتىقتىرۋشىلار.
جۋىردا الماتى قالاسىندا ۇلكەن جاتتىعۋ زالدارىنىڭ بىرىندە وسى ونەردى تانىستىرۋ ماقساتىندا شەبەرلىك ساعاتى ءوتتى. ايرىقشا ەرەكشەلىگى - جاس تالعامايدى. سول ءۇشىن دە بۇل ونەردىڭ قىر- سىرى جونىندە «ۇلاندىق» دوستارمەن ءبولىسۋدى ءجون كوردىك...
نۇرلان كەرىمبايەۆ، ق ر «MEIBUKAN» گودزيۋ- ريۋ كاراتە- دو فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى، ق ر ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى، گودزيۋ- ريۋ كاراتە- دودان (IMGKA) قارا بەلبەۋ (5-دان) يەگەرى:
قارۋسىز قالعان جاعدايدا كەرەك ونەر
اۋەلى كۇرەسپەن اينالىستىم. كەڭەس وداعى كەزىندە كاراتە «جەرتولەدە» بولاتىن. 90- جىلدارى عانا شىقتى مۇنىڭ 90 پايىزى سپورتتا قولدانىلمايدى. اسكەريلەرگە ارنالعان ونەر. سول جاعى بىزگە ۇنادى دا، سونىمەن كەتتىك. گودزيۋ- ريۋ - قولىڭداعى قارۋدان ايىرىلىپ قالعان جاعدايدا قورعانۋ ءۇشىن پايدا بولعان ونەر. وليمپياداعا كىرگەن جاعدايدا سپورتتىق باعىتى عانا كىرەدى. سەبەبى، بۇل - ءداستۇرلى ونەر. جاپونيانىڭ وكيناۆا ارالىنان شىقسا دا، ولار وزدەرىن جاپونبىز دەپ ەسەپتەمەيدى. سول ءۇشىن دە جاپونداردا باسقاشا، وكيناۆالىقتاردا باسقاشا. ەلىمىزدە ون ءبىر وبلىستا فيليالدارىمىز بار دەدىك، سوندا شامامەن ەكى- ءۇش مىڭ ادام وسى ونەردى ۇيرەنىپ جاتىر دەسەك بولادى. ءبىز ەركىندەۋ حالىقپىز عوي، بۇل ونەردىڭ اسىرەسە ۇراتىن- تەبەتىن جەرىن قۇپ الىپ، سوعان قىزىعادى.
نۇراددين سادىق، «MEIBUKAN» جەكپە- جەك ونەرى كلۋبىنىڭ ديرەكتورى، گودزيۋ- ريۋ كاراتە- دودان (IMGKA) قارا بەلبەۋ (1-دان) يەگەرى:
تەگىن ۇيرەتۋ جوسپارىمىزدا بار
«MEIBUKAN» جەكپە- جەك ونەرى كلۋبى كاراتە گودزيۋ- ريۋ باعىتىندا جۇمىس جاسايدى. الماتى قالاسىنىڭ التى جەرىندە جاتتىعۋ ورنى بار. بۇل ونەر نەگىزىنەن قويان- قولتىق ۇرىسقا نەگىزدەلگەن ءتۇرى. سپورتتىق ەمەس، ءداستۇرلى ءتۇرى مۇندا كەز كەلگەن ءادىس ءتۇرى قولدانىلادى. ياعني، ۇرۋ، تەبۋ، لاقتىرۋ، كۇرەس - ومىردەگى قويان- قولتىق ۇرىستاعى قولدانبالى ادىستەردىڭ بارلىعى پايدالانىلادى. تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى، بۇل سپورتقا قاتىسۋ ءۇشىن جاس ەرەكشەلىگى ەسەپكە الىنبايدى. 4 جاستان باستاپ 99 جاسقا دەيىن قاتىسا بەرسە بولادى.
كوپتەگەن سپورتتىق جەكپە- جەك ونەرىنىڭ وكىلدەرى 35 پەن 40 جاس ارالىعىندا سپورتتى تاستايدى، سپورتتىق فورماسىن جوعالتىپ الادى. ال مۇندا ولاي ەمەس. جاسى ءبىرازعا كەلگەندە دە زالدا شىنىعىپ جۇرەتىنىن بايقاي الاسىزدار.
كاراتە - ءبىر ادامعا عانا ەمەس، بىرنەشە ادامعا قارسى تۇرۋ ونەرى. ونىڭ دا تۇرلەرى، جاتتىعۋلارى بار. ءتورت- بەس ادام جابىلعان كەزدە وعان توتەپ بەرۋدىڭ ءادىس- تاسىلدەرى ۇيرەتىلەدى. بۇدان باسقا دا ءادىس- تاسىلدەر كوپ.
گودزيۋ- ريۋ - كاراتەنىڭ ءتورتباعىتىنىڭ ءبىرى. ءداستۇرلى باعىتتى ۇستانادى. جاپونيانىڭ وكيناۆا ارالىنان شىققان ونەر. وكيناۆا - جاۋىنگەرلىك ونەرىمەن تانىمال بولعان ايماق، كاراتەنىڭ وتانى. جاپونيانىڭ سوعىسى كەزىندە بەلگىلى بولعان كاميكادزەلەردىڭ كوپشىلىگى سول ارالدان شىققان.
كاراتەنىڭ وكيناۆاداعى نەگىزگى ەرەجەسى باسقا، ەۋروپا ونىڭ كوپ تۇسىن الىپ تاستادى. سول ءۇشىن دە قىزىقسىز بولىپ قالدى. تاعى ءبىر ەرەكشەلەپ ايتاتىن تۇسى، كوپتەگەن ەلدىڭ پرەزيدەنتتەرىنىڭ جەكە كۇزەت قىزمەتكەرلەرى وسى گودزيۋ- رۋونەرىمەن اينالىسادى. امەريكا، رەسەي، پولشا، چەحيا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىندى ءبىرقاتار ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ جەكە كۇزەت قىزمەتكەرلەرى پايدالانادى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي، كوپ ادامعا قارسى تۇراتىن كەزدە ءبىرشاما كومەگىن تيگىزەدى بۇل ونەر. قىزدارعا ارنالعان باعدارلاما دا بار، ولار دا قاتىسا الادى. كوبىنەسە قورعانىس ەرەجەلەرىن ۇيرەتەمىز.
دەنساۋلىققا زيان با؟
دەنساۋلىققا پايداسى بولماسا، زيانى جوق. جارىس كەزىندە دەنساۋلىققا كەرى اسەرلەرى بولماۋى قاداعالانادى. ياعني، باسقا كيەتىن ارنايى كيىمى بار. ۇرىپ- سوعۋ ەرەجەسى دە نەگىزىنەن دەنساۋلىققا زيانىن تيگىزبەيتىندەي ازىرلەنگەن. سوققى جاساۋدى عانا ەمەس، سوققىنى قابىلداي ءبىلۋدى دە ۇيرەتەدى. ياعني، ءسىزدىڭ دەنەڭىز كەز كەلگەن ۋاقىتتا سوققىنى قابىلداۋدى ۇيرەنۋى كەرەك. ارقاڭىزدان، باسقا دا جەردەن قاتتى زاتتارمەن ۇرعاندا ونى قابىلداۋى، زيانىن وتكىزىپ الماۋ ەرەجەلەرىن ۇيرەتەمىز. قاتتى زاتتاردى ۇرىپ سىندىرۋ ەرەجەلەرى، ونىڭ ىشىندە جۇدىرىقپەن، الاقانمەن، شىنتاقپەن ۇرىپ سىندىرۋ سياقتى تۇرلەرى بار. ول جاتتىعۋ جيىلىگىنە بايلانىستى. ءبىراق، بۇل قىزدارعا رۇقسات ەتىلمەيدى.
جاپوندىقتار كاراتە و باستا يمپەراتورلاردىڭ اينالاسىنداعى ادامداردىڭ، اقسۇيەكتەردىڭ اينالىساتىن سپورتى بولعاننان كەيىن ونىڭ نەگىزگى باعاسىن (ۇيرەتۋىن) قىمباتقا باعالايدى. وكيناۆالىق شەبەرلەر ءبىر سەمينارعا كەمىندە 200 دوللار الادى. بۇل سوعان تاتيتىن ونەر. ال بىزدە ۇيرەتۋ اقىسى ءار وبلىستاعى فيليالدىڭ ىشكى نارىعىنا بايلانىستى. ال الماتىدا 10000 تەڭگە كولەمىندە. كىشى توپ، ۇلكەن توپ، جەكە باپكەرمەن ۇيرەنۋگە بايلانىستى باعالار دا وزگەرەدى. كەيىن مۇمكىندىگىمىز كەلگەن كەزدە الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسىنىڭ بالالارىنا تەگىن ۇيرەتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
نەگىزگى جاتتىعۋ تۇرلەرى
گودزيۋ- ريۋدەگى نەگىزگى جاتتىعۋ - سانچين كاتاسى. بۇل كاتا - تىنىس الۋ ورگاندارىن شىنىقتىراتىن جاتتىعۋ ءتۇرى. جاتتىعۋدى دۇرىس جاساي العان ادام ىشكى ەنەرگياسىن جاقسى باقىلاپ، ءتيىمدى پايدالانا الاتىن بولادى. سونىڭ ارقاسىندا دۇرىس سانچين جاساي العان ادام نوكاۋتتىق سوققى يەسىنە اينالادى. وكيناۆالىق كاراتەدەگى جاتتىعۋدىڭ تاعى ءبىر بولىگى كاتا دەپ اتالادى. بۇل - قويان- قولتىق ۇرىستارعا نەگىزدەلگەن ءادىس- تاسىلدەردىڭ جيىنتىعى. ءبىر كاتادا ونداعان، كەيدە جۇزدەگەن تاسىلدەر جاسىرىلادى. مەيلىنشە كوپ كاتا مەڭگەرگەن ادام سوعۇرلىم كوپ ۇرىس تاسىلدەرىن بىلەتىن بولادى.
ءداستۇرلى كاراتەنىڭ وزگە سپورت تۇرلەرىنەن ايىرماشىلىعى، جەكپە- جەكتىڭ بۇل ءتۇرى ءبىر عانا قارسىلاسقا توتەپ بەرۋ ماقساتىندا پايدا بولماعان. گودزيۋ- ريۋ - بىرنەشە ادامعا قالاي توتەپ بەرۋدى ۇيرەتەتىن جەكپە- جەك. جاتتىعۋدىڭ بۇل ءتۇرى ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان جەكپە- جەكتە كاكومي دەپ اتالادى. مۇندا 3-4 ادام جابىلعاندا جاراقات الماي قالاي قۇتىلۋدى ۇيرەتەدى.
حودجي- ۋندو. جاتتىعۋدىڭ بۇل بولىگى وزىندىك جۇمىسقا جاتادى. مۇنىڭ دا تارماقتارى كوپ. ونىڭ ءبىر تارماعى - چيشا (شوقپار)، تانگوككين (دوعا تەمىر)، نيگيريگامي (قۇمىرا)، ماكيۆاري سياقتى سپورتتىق ينۆەنتارلارمەن جۇمىس جاساپ، قاتىسۋشىنىڭ كۇش- قۋاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. ياعني، توپتىق باعدارلاما اياقتالعان سوڭ، ءاربىر قاتىسۋشى بۇل اسپاپتارمەن جەكەلەي جۇمىس ىستەي الادى.
ال، حودجي- ۋندونىڭ ەكىنشى تارماعى كوتە- كيتاي دەپ اتالادى. بۇل بولىمدە قاتىسۋشى ارىپتەسىمەن جۇپتاسىپ، ءبىر- ءبىرىنىڭ دەنەلەرىن (قول، اياق، كەۋدە، ارقا، ءىش بولىكتەرى) سوققىلاپ قاتايتادى. سونىڭ ناتيجەسىندە قاتىسۋشى كەز كەلگەن سوققىنى از جارا- قاتپەن قابىلداي الاتىن دەڭگەيگە جەتەدى.
ءداستۇرلى كاراتەدەگى تاعى ءبىر جاتتىعۋ ءتۇرى قاتتى زاتتاردى جالاڭ قولمەن ۇرىپ، سوققىنى دەنەگە قابىلداۋعا ۇيرەتەتىن تامەشيۆاري دەپ اتالادى. الايدا، جاتتىعۋدىڭ بۇل ءتۇرىن كاراتەمەن ءبىراز ۋاقىتتان بەرى اينالىساتىن ادامدار عانا جاسايدى. سەبەبى، ابدەن جاتتىعىپ، كەمەلىنە تولىسپاعان بوزوكپەلەر بۇل جاتتىعۋدى جاسايمىن دەپ جاراقات الىپ قالۋى مۇمكىن.
جازىپ العان اسىلان تىلەگەنوۆ
«ۇلان»، №12
