كەننەدي الماتىنىڭ اپورتىنا قالاي قۇمارتتى؟

استانا. قازاقپارات - «الماتى اقشامى» باسىلىمى الماتى اپورتى تۋرالى «اپورتقا اعىلشىن پرەمەرى دە تاڭقالعان» دەگەن تاقىرىپپەن تاماشا ەستەلىكتەر جاريالادى.

سونىڭ ەكەۋىن قىسقارتىپ، «قازاقپارات» وقىرمانىنىڭ نازارىنا ۇسىنامىز.

***

كەزىندە گازەتتەردىڭ بىرىندە جازىلدى، 1978 - جىلدىڭ 6-13 - قىركۇيەگىندە الماتىدا دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ حالىقارالىق كونفەرەنسياسى وتكەنى بەلگىلى. ايتۋلى القالى جيىنعا باسقا اتاقتى دارىگەرلەرمەن بىرگە قۇرمەتتى قوناق رەتىندە ايگىلى دجون مەن روبەرت كەننەديلەردىڭ ءىنىسى، امەريكالىق تانىمال سەناتور ەدۋارد كەننەدي دە كەلگەن بولاتىن. مۇحيت اسىپ كەلگەن مارتەبەلى مەيماندى الماتى ماڭىنداعى سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى قاپيزا ءابدىعۇلوۆ باسقاراتىن ميچۋرين اتىنداعى كولحوزعا اپارىپ قوناق ەتىپ، الدىنا باسقا ءدام- تۇز، تاعامدارعا قوسا اپورتتى قويعاندا، بۇرىن- سوڭدى كورمەگەن القىزىل المانى كورىپ، تامسانىپ، قايتا- قايتا تاناۋىنا اپارىپ يىسكەي بەرىپتى. كەتەرىندە: «وسى المادان ماعان ءۇش- تورتەۋىن بەرسەڭىزدەر؟» دەگەن ءوتىنىش ايتىپتى.

ءبىر قىزىعى، سول تۇستا وسى كادىمگى التىن ءتاجدى «قازاقستان» قوناق ءۇيىنىڭ جاڭادان پايدالانىلۋعا بەرىلگەن كەزى- ءتىن. سونى ماقتانىش كورىپ، «قالاي ءبىزدىڭ قوناق ءۇيىمىز سىزگە ۇنادى ما؟» دەپ سۇراعان جۋرناليستەرگە ە. كەننەدي: «امەريكادا مەنىڭ مۇنداي ءۇش قوناق ءۇيىم بار. دەگەنمەن، ماعان سىزدەردىڭ قوناق ۇيدەن گورى عاجايىپ اپورت المالارىڭىز ۇنادى» دەپ جاۋاپ بەرىپتى.

بۇدان وزگە الماتىنىڭ اپورتىنا قاتىستى كەيدە قىزىقتى تاريحي فاكتىلەر دە ايتىلىپ جاتادى. قانشالىقتى راس ەكەنىن قايدام، ايگىلى 1943 -جىلدىڭ 28 - قاراشا - 1 - جەلتوقسان ارالىعىندا بولعان تەگەران كونفەرەنسياسى تابىستى اياقتالعاننان كەيىن ي. ۆ. ستالين انگليا مەن ا ق ش باسشىلارىنىڭ قۇرمەتىنە يرانداعى كەڭەس ەلشىلىگىندە قابىلداۋ جاساعان كورىنەدى. قابىلداۋدا داستارحان مازىرىنە باسقا جەمىس- جيدەكپەن قاتار الماتىنىڭ اپورتى دا قويىلىپتى. ءاربىر ەرەكشە نارسەنى قالت جىبەرمەيتىن اككى ساياساتكەر ءارى اڭعارىمپاز اعىلشىن پرەمەر- ءمينيسترى ۋينستون چەرچيلل (اڭگىمە بولسىن دەدى مە ەكەن) اپورتتى قولىنا ۇستاپ تۇرىپ، «حوش ءيىستى، مىناداي ەكزوتيكالىق الما قايدان كەلگەن؟» دەپ سۇراپتى دەيدى.

وعان ي. ۆ. ستالين ماڭعازادانا سويلەپ: «بۇل الما بىزدەگى قازاق كەڭەستىك سوتسياليستىك رەسپۋبليكاسىنىڭ استاناسى الماتىدا وسەدى. سوتسياليزم الماسىنىڭ وسىنداي ەرەكشەلىگى بولادى. سەنبەسەڭىزدەر، قاراڭىزدار!» دەپ اپورتتى كولدەنەڭىنەن كەسىپ كورسەتكەندە ورتاسىنان بەس جۇلدىزدىڭ سۇلباسى شىعىپتى. سونان سوڭ ستالين ۇستەل باسىندا وتىرعان چەرچيلل مەن رۋزۆەلتكە قاراتا سويلەپ: «مىرزالار! وزدەرىڭىز جاقسى بىلەسىزدەر، بەس جۇلدىز - كەڭەس وداعىنىڭ سيمۆولى. سوندىقتان دا بەس جۇلدىز بەلگى ءبىزدىڭ ەلتاڭبامىزدا جانە تۋىمىزدا، ەرلىككە بەرىلەتىن وردەن- مەدالدارىمىزدا، ءتىپتى، اقشامىزدا دا بار» دەپتى.

ءسويتىپ، ي. ۆ. ستالين ۋ. چەرچيللدى سوزدەن ۇتىپ، رۋزۆەلتتىڭ نازارىن اۋدارىپتى دەسەدى. وسىلايشا الماتىنىڭ اپورتى ءۇش ۇلى دەرجاۆا باسشىلارىنىڭ جاراسىمدى اڭگىمەسىنە سەبەپشى بولىپتى.