بەيجىڭنەن اتاجۇرتقا كوشىرگەن ەگەمەندىكتىڭ ارقاسى - جانىمحان وشان
- وقىرمانعا تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن ءوزىڭىز تۋرالى قىسقاشا ايتا كەتسەڭىز؟
جانىمحان وشان: مەن ق ح ر ش ۇ ا ر- نا قاراستى تارباعاتاي ايماعىنىڭ شاعانتوعاي اۋدانىندا تۋىپ ءوستىم. مەنىڭ تۋعان جەرىم قازاقستان شەكاراسىنان سونشالىق شالعايدا ەمەس. باتىس بولىگى ايگىلى بارلىق تاۋىمەن بىتە قالىپتاسقانىمەن شىعىسقا قاراي سوزىلىپ بارىپ ءوز الدىنا بولەك ءبىر تاۋعا اينالىپ دارالانىپ كەتەتىن تاۋلار بار. وسى تاۋلاردىڭ باتىس بولىگىن «مايلى»، ودان ارگى بولىكتەرىن «ءجايىر» دەپ اتايدى. مۇنداي توپونيميكالىق اتاۋلاردىڭ ءوزى بۇل تاۋ اتاۋلارىنىڭ تىم كونە داۋىردەن جالعاسىپ كەلە جاتقانىن تۇسىندىرە تۇسەتىن ەدى. ادەتتە كوشپەندىلەردىڭ كونە ۇعىمى بويىنشا ول تاۋلاردى «مايلى- ءجايىر» دەگەن تەل اتپەن اتايدى. مەن ونىڭ «مايلى» دەپ اتالاتىن بولىگىندە دۇنيە ەسىگىن اشىپپىن.
ءبىزدىڭ بالالىق ءداۋىرىمىز ايگىلى «مادەني توڭكەرىس» داۋىرىنە تۇسپا تۇس كەلدى، توڭكەرىس ءجۇرىلىپ جاتتى، ءبىز وتباسى تاربيەسىندە ءوسىپ جاتتىق. مەنىڭ تۋىپ- وسكەن ورتام قايماعى بۇزىلماعان قازاقتىڭ ورتاسى بولاتىن، كەيىن ويلاسام ولاردىڭ اراسىندا ەكى بىردەي يمپەريانى كورگەن، ەكى بىردەي عاسىردىڭ كۋاگەرى بولعان كونە كوز قاريالار بولعان ەكەن. مەن ءوزىم سونداي قاريالاردىڭ ءبىرى بولعان سەكسەننىڭ سەڭگىرىندەگى اجەنىڭ باۋىرىندا ءوستىم. ءسويتىپ ءجۇرىپ بالالىق ءداۋىر بىرتىندەپ ارتتا قالىپ جاتتى، كونە كوز قاريالاردا ازايىپ بارا جاتتى، اقىر سوڭىندا قازاقي ورتادان دا ءبىرجولاتا اجىراپ قالدىم، ءدام ايدان قىتاي استاناسىنا ءبىلىم الۋعا اتتاندىم. بۇل 1982 - جىلدىڭ كۇزى ەدى.
بەيجىڭدەگى ورتالىق ۇلتتار ۋەنيۆەرسيتەتىندە اۋەلى ەكى جىل قىتاي ءتىلى بويىنشا دايىندىق كۋرستى ءتامامدادىم، ودان ءارى تاريح فاكۋلتەتىنەن ءتورت جىل قىتاي تاريحى ماماندىعى بويىنشا جوعارى ءبىلىم الدىم. ءبىر توپتاعى ەلۋ نەشە ستۋدەنتتىڭ ىشىندە جالعىز قازاق مەن ەدىم. مەن ءوزىمنىڭ تۋىپ وسكەن ورتامنان اجىراپ مۇلدە بوگدە ورتانىڭ قورشاۋىندا قالدىم، ءوز ورتامدا كورگەن قازاقي تاربيە نەگىزىندە قالىپتاسا باستاعان قۇندىلىقتارىم مەن ءبىتىم- بولىمىسىم قىسپاقتا قالدى. ءبىراق ودان دا امان ساۋ شىقتىم.
- اۋدارما جۇمىستارىمەن اينالىستىڭىز، قىتاي تىلىنەن اۋدارمالارىڭىز دا ءبىر جيناقتىڭ جۇگى بولار؟
- مەن ەڭبەك جولىن باسپا سالاسىنان باستادىم. جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەننەن كەيىن بەيجىڭدەگى ورتالىق ۇلتتار باسپاسىنىڭ قازاق رەداكسياسىنا جۇمىسقا تۇردىم. ونداعى نەگىزگى جۇمىس قازاق اۆتورلارىنىڭ شىعارمالارىن باسپادان شىعارۋ، قىتاي تىلىندەگى ءتۇرلى مازمۇنداعى ەڭبەكتەرگە اۋدارما جاساۋ، اۋدارمالاردى رەداكسيالاۋ جانە باسپاعا دايىنداۋ ەدى. وندا وتكەن ون جىلعا تارتا ۋاقىتتا كوپتەگەن كىتاپتاردىڭ، مەرزىمدى باسىلىمداردىڭ اۋدارماسىنا قاتىستىق. ولاردىڭ كەيبىرىن جەكە اۋداردىم، كەيبىرى ۇجىمدىق جۇمىس تۇرىندە اۋدارىلدى، بۇل دۇنيەلەردىڭ بارلىعى ءوز كەزىندە باسپادان شىعىپ، ول جاقتاعى قازاق وقىرماندارىنا قاۋىشقان بولاتىن.
- جەڭگەمىز دە اۋدارماشى، بىرەۋلەر سىزدەردى «جۇباي اۋدارماشى» دەپ ءجۇر سول تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟
- ميناش شاحان قىزى ەكەۋمىز ەڭبەك جولىن ىلگەرىندى- كەيىندى ءبىر مەكەمەدەن باستادىق. ەكەۋمىز ءبىر كەز كاسىپتەس بولدىق، جوعارىدا كورسەتىپ وتكەن مەن شۇعىلدانعان جۇمىسپەن ول دا اينالىستى. دەگەنمەن ميناش ۇلتتار باسپاسىنا مەنەن ەكى جىل بۇرىن جۇمىسقا تۇردى مەن كەتكەن سوڭ ەكى جىل تاعى ەڭبەك ەتتى. سول سەبەپتى ونىڭ اۋدارعان، رەداكسيالىق ەتكەن كىتاپتارىنىڭ سانى دا، كولەمى دە اۋقىمدى بولدى. ءوز ورتاسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتتى، ەڭبەگى باعالاندى، ءتيىستى كاسىبي ماماندىعىن الدى، مارتەبەسى ءوستى، قىتاي اۋدارماشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى بولدى.... «جۇباي اۋدارماشى» بولۋدىڭ تاريحى سولاي ەدى.
- جانىمحان اعا ءسىزدى الىستاعى بەيجىڭنەن اتاجۇرتقا كوشىرگەن ەگەمەندىك عوي! سولاي ما؟
- دۇرىس ايتاسىڭ! ەلگە ورالعان بارلىق سانالى قازاق سياقتى ءوزىمنىڭ جانە وتباسىمنىڭ ەلگە كوشۋىنە بىردەن ءبىر سەبەپكەر بولعان قازاقستاننىڭ ءوز ەگەمەندىگىن الۋى سىندى وسىناۋ تاريحي ۋاقيعا ەدى. ەلگە ورالۋدى ويلاستىرا باستاعان باستاپقى كۇندەردىڭ وزىندە ءوزىمىز توسەلگەن كاسىبىمىزدى قازاقستاندا ودان ءارى جالعاستىرساق دەگەن يزگى نيەتتە بولعانىمىز راس.
- سونىمەن ەلگە كەلگەننەن كەيىن سول جۇمىستار ءوز جالعاسىن تابا الدى ما؟
- ەگەمەندىك الۋ دەگەننىڭ ءوزى ەگەمەندىك الىپ ءوز مەملەكەتىن قايتا قۇرعان حالىققا بودان كەزىنەن نەشە ەسە باسىم تاريحي مىندەتتەر مەن جاۋاپكەرشىلىكتەردى جۇكتەيى، مۇنىڭ ءوزى حالىقتى ەگەمەندىككە قول سوزعان كەزدەگىدەن دە اۋىر قيىندىقتارعا تولى وتپەلى كەزەڭگە جولىقتىرۋى مۇمكىن جاعداي. بۇل كەزەڭنىڭ اۋىر- جەڭىل بولۋى كوبىنەسە بوداندىق داۋىردەن قالعان زارداپتارىنىڭ اۋىر- جەڭىلدىگىمەن ولشەنىپ جاتاتىن بولعان. ءبىز ەلگە ورالعان 90 - جىلدارى قازاقستان وسىنداي قيىن كەزەڭدى باستان كەشىپ وتىرعان ەدى. مۇنداي قيىندىقتار قوعامنىڭ بارلىق سالاسىندا بولىپ جاتتى. كەڭەستەر وداعى ۇكىمەتى ابدەن جۇبىنا جەتكىزىپ، تەك ساياسي قاجەتتىك ءۇشىن عانا شالا- جانسار كۇيدە ساقتاپ كەلگەن قازاق ءتىلىنىڭ ماسەلەسى سىن كوتەرمەيتىن. ال مەنىڭ تىرىلىگىم ءدال سول قازاق ءتىلىنىڭ تىنىس- تىرشىلىگىمەن تىكە بايلانىستى بولاتىن.
سول تۇستاعى قازاق ءتىلىنىڭ ءتىرى- جەتىم تاعدىرى ءبىزدى دە كىرىپتارلىققا، بيشارالىققا دۋشار ەتتى. ەكى ەلدىڭ «مەملەكەت ءتىلىن» بىلەمىز دەپ مارسيىپ كەلگەن تالايىمىز ماقاۋ بالانىڭ كەبىن كيدىك. «ۇلت ارالىق ءتىل» دەگەن جاڭا مارتەبە العان ءتىلدىڭ وكتەمدىگى مەن مەملەكەتتىك تىلگە تانىتىپ تۇرعان تارپاڭ مىنەزى بوداندىقتى عانا ەسكەرتىپ تۇرعانداي جۇيكەنى كەمىرىپ جاتاتىن. كەي- كەيدە وگەي شەشەدەن قورلىق كورىپ، اش- جالاڭاش جىلاپ وتىرعان جەتىم بالادان الدە ءبىز ىزگى نيەتتى ادامنىڭ نەگە جىلاپ وتىرعاعانىن سۇراعاندا: «قارنىمنىڭ اشقانىنا جىلامايمىن، قادىرىمنىڭ قاشقانىنا جىلايمىن» دەپ مۇڭايا جاۋاپ بەرىپتى دەپ كەلەتىن سوناۋ ءبىر بالا كەزدە ۇلكەندەردەن ەستىگەن ءتامسىل- اڭگىمە ەسكە تۇسە بەرەتىن. سەن ءوزىڭ ايتشى مۇنداي جاعدايدا قانداي ءبىر وي- جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ بىردەن ءساتى تۇسە قويار ما ەدى؟
- كەيىن ءبارى ءبىر سول الىستان ارقالاپ كەلگەن ارماندارىڭىز ىسكە استى ەمەس پە؟
- «ورنىندا بار وڭالار» دەيدى عوي اتامىز قازاق. وسى ءبىر تاعلىم ءسوزدىڭ ءوزى ءبىزدىڭ اتا- بابالارىمىزدىڭ ءوز بولاشاعىنا سەنىممەن قارايتىن بولىمىسىنان سىر شەرتىپ تۇرعان جوق پا؟! ال، ءبىز سونداي باعزى زامانعى بولىمىسىن ساقتالعان حالىقتىڭ ۇرپاعىمىز ەمەس پە! سول ءۇشىن ءاربىر قازاق ازاماتى ءوز ەلىنىڭ ەرتەڭىنە سەنىممەن قاراۋدى داعدىعا اينالدىرۋى كەرەك، بۇل مەملەكەتتىڭ قۇرۋشى حالقى سانالعان قازاقتار ءۇشىن وتە- موتە ماڭىزدى ەدى. سونىمەن، انە- مىنە دەگەنشە ەل ەگەمەندىگىنە ون جىل تولدى. ەگەمەندىك الۋدىڭ الدىندا باستالعان بوداندىقتىڭ زارداپتارىمەن كۇرەسۋ شارالارى ءونىم بەرىپ، ءتۇرلى ساۋىقتىرۋ شارالارى جالعاسىن تاۋىپ جاتتى. ۋاقىت وزا كەلە ەل ەكونوميكاسى كوركەيە ءتۇستى، بيلىك مادەنيەت پەن ءبىلىم بەرۋگە، عىلىمعا ءمان بەرە باستادى. ەلدىڭ ەرتەڭىنە دەگەن سەنىمى ارتىپ، كوڭىل ءسال دە بولسا مارقايىپ، بۇرىنعى قيىندىقتار ارتتا قالىپ بارا جاتقانداي بولدى. ەلباسى وسىدان تۋرا 13 جىلدىڭ الدىندا، ناقتاپ ايتقاندا 2003 - جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا قازاقستان حالقىنا جولداعان كەزەتى جولداۋىندا «مادەني مۇرا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدى تاپسىردى. قۇدايعا شۇكىر، وسىناۋ مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىنداعى يگىلىكتى ىسكە قىتايدان اتامەكەنىنە ورالعان تاريحشى عالىمدار تارتىلدى. سول قاتاردا مەن دە بولدىم.
- «مادەني مۇرا»، «عىلىمي قازىنا» جانە باسقا دا جوبالار شەڭبەرىندە جەكە ءوز تاراپىڭىزدان نەندەي جۇمىستاردى تىندىردىڭىز؟
- كەرەمەت ءبىر جۇمىستاردى تىندىردىق دەپ جەلبۋازدانۋدىڭ ءجونى جوق شىعار. بارلىعى دا ەل قاتارلى جاسالعان جۇمىستار، بۇل جۇمىستاردىڭ دەنى ر. ب. سۇلەيمەنوۆ اتىنداعى شىعىس تانۋ ينستيتۋتىنداعى عالىمدارمەن جانە باسقا اۆتورلارمەن بىرلىكتە اتقارىلعان ۇجىمدىق ەڭبەك سانالادى. بۇل قاتاردا «قازاقستان تاريحى تۋرالى قىتاي دەرەكتەمەلەرى» (جيىنى بەس توم، 2005-2006 ج ج. الماتى)، «قازاقتاردىڭ شينجياڭ جانە موڭعول جەرىنە قونىس اۋدارۋ تاريحىنا بايلانىستى قىتاي مۇراعات قۇجاتتارى» (2006 -جىلى، الماتى)، «قازاق حاندىعى مەن چيڭ پاتشالىعىنىڭ ساۋدا قاتىناستارى تۋرالى قىتاي مۇراعات قۇجاتتارى» 1- Ⅱ توم (2009-2012 ج ج. )، «ەر جانىبەك بەرداۋلەت ۇلى» (2014 -جىلى، الماتى) قاتارلى تاريحي دەرەكتەر جيناعىن، قازاق رۋ- تايپالارىنىڭ تاريحى: ⅩⅤ توم، «كەرەي» (2014 ج. الماتى) اتتى ۇجىمدىق ەڭبەكتى جانە «كەرەي حاندىعى قىتاي دەرەكتەمەلەرىندە 10- 13 ع ع. « (2014 -جىلى، الماتى) اتتى مونوگرافيالىق زەرتتەۋدى كورسەتۋگە بولادى.
- سوڭعى جىلدارى سىزدەر ءبىراز تەلەسەريالدار اۋداردىڭىزدار. سول تۋرالى ايتا كەتسەڭىز؟
- تەلە سەريال اۋدارۋ تۋرالى مەملەكەتتىك تەلە ارنالاردان تاپسىرىس كەلىپ ءتۇستى. بۇل دۇنيەلەردى كۇندەلىكتى قىزمەتتەن تىس ۋاقىتتا اۋدارۋعا تۋرا كەلدى. اۋدارمانىڭ نەگىزگى بولىگى كوپ جىلدىق ارىپتەسىم ميناش شاحان قىزى ەكەۋمىزدىڭ قولىمىزدان شىقتى. باسقا جۇمىسقا ۇقسامايتىنى تەلە سەريالداردىڭ اۋدارماسىن مەيىلىنشە قىسقا مەرزىم ىشىندە دايىنداۋ كەرەك بولاتىندىقتان، كەيدە باسقا اۋدارماشىلاردى تارتۋعا تۋرا كەلدى، ءبىراق تۇتاس سەريالدا ءبىر ىزدىلىكتى ساقتاۋ ماقساتىندا اۋدارمادان سوڭ قاداعالاپ وتىرۋعا تۋرا كەلدى. ولاردىڭ ەڭ باستىلارى رەتىندە «قۇبىلايحان»، « قىزىل سارايداعى ءتۇس» قاتارلى تەلەسەريالدى جانە باسقا، تاريح، مادەنيەت، ونەر، ەكونوميكا ت. ب. تاقىرىپتاعى دەرەكتى فيلمدەردى اتاۋعا بولادى.
- «قۇبىلايحان» تەلەسەرياسىن اۋدارعان تۇستا وزدەرىڭىز تاراپىنان تاريحي بولىمىسقا قانشالىق جاقىنداتا الدىڭىزدار؟
- «قۇبىلايحان» تەلە سەريسى تاريحي تاقىرىپقا قۇرىلعان شىعارما بولعاندىقتان ونداعى دۇنيەلەر كونە تاريحي جادىگەرلەرگە جازىلعان تاريحي ۋاقيعالارعا نەگىزدەلۋدى جولعا قويعان تۋىندى بولاتىن. ونىڭ ۇستىنە شىعارمانىڭ نەگىزگى مازمۇنى حالقىمىزدىڭ كونە تاريحىمەن دە تىعىز قاتىستى، كەي تۇستارىندا قازاق تايپالارىنىڭ ناقتى تاريحى كورسەتىلگەن. سولاي دەگەنمەن دە ول ءبارى ءبىر بوگدە ءبىر ەلدىڭ ءوز ەلىنىڭ مەملەكەتتىك يدەيالوگياسىن دارىپتەۋ مەن سول ەلدىڭ مەملەكەت مۇدەسىنە قىزىمەت ەتۋ، ءوز ەلىنىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن ماداقتاۋ، اسپەتتەۋ ماقساتىندا وندىرگەن ءونىم بولىپ تابىلادى. كەي سيۋجەتتەر ءتىپتى كورەرمەننىڭ كوڭىلىن كوتەرۋ ماقساتىندا ويدان قۇراستىرىلعان دۇنيەلەر. ال ەندى اۋدارما بارىسىندا تەلەسەريانى تاريحي بولىمىسقا جاقىنداتۋ دەگەن مۇمكىن ەمەس شارۋا ەكەنى انىق. دەگەنمەن، اۋدارما كەزىندە كونە داۋىرگە ءتان تاريحي- مادەني اتاۋلاردى، وتە- موتە قازاق ماقال- ماتەلدەرىن، قاناتتى سوزدەردى ماتىنگە كىرىكتىرۋ ارقىلى شىعارمانىڭ كەي تۇستارىن ءتول بولىمىسىمىزعا يكەمدەۋگە بولاتىن ەدى. بۇل جاعى اۋدارمادا ءار ءدايىم ەسكەرىلىپ وتىردى.
- قازىرگى زەرتتەۋ تاقىرىبىڭىزعا ساي ءوزىڭىزدى قانداي تاريحي ماسەلەلەر تولعاندىرادى؟
- مەنىڭ نەگىزگى ماماندىعىم تاريح عىلىمىنىڭ «تاريحناما، دەرەكتانۋ جانە تاريحي زەرتتەۋ ادىستەرى» دەپ اتالادى. سوندىقتان نەگىزىنەن كونە قۇجاتتارمەن جۇمىس جاسالادى . بۇل دەگەنىڭ تاريحي ماسەلەلەر تاقىرپتان تىس قالادى دەگەندى كورسەتپەيدى، كەرىسىنشە وندا تاريحي ماسەلەلەرگە ناقتى دەرەكتەر بويىنشا زەرتتەۋ كوزدەلەدى. تاريحناما تاريحي شىعارمالاردىڭ قالىپتاسۋى، ونداعى دەرەكتەردىڭ قاينارى ت. ب. تاقىرىپقا ارنالسا، دەرەكتانۋلىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋ زەرتتەۋشىنى سول دەرەكتەرگە سايكەس ۇقساماعان داۋىرگە، الۋان تاقىرىپقا ويىسىپ وتىرۋعا ارەكەتتەندىرەدى. ودان ءارى تاريحي ەڭبەكتەر مەن ءتۇرلى تاريحي قۇجاتتار مازمۇنىن زەرتتەۋدى مىندەتتەيدى، ونىڭ ءوزى زەرتتەۋشىگە ەڭ ءبىرىنشى جازبا قۇجاتقا ءماتىنتانۋلىق زەرتتەۋ جاساۋدى جۇكتەيدى. سول سەبەپتى تۇركى ءداۋىرى، موڭعول ءداۋىرى، قازاق تاريحىنا (18- 20 ع ع.) قاتىستى قىتاي مۇراعات قۇجاتتارى، كونە تۇرىك ارحەولوگياسى، كوشپەندىلەر ەتنوگرافياسى، ءتۇرلى تەكستولوگيالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ ت. ب. تاقىرىپتاردا ىزدەنىستەر جاساۋعا تۋرا كەلەدى.
- قولعا العان بولاشاق جوبا- جوسپارلارىڭىز تۋرالى ايتا كەتسەڭىز؟
- بولاشاقتا قولعا الۋدى قاجەت ەتەتىن جۇمىستار شىنىمەن وتە كوپ. سولاي دەگەنمەن مەن ولاردىڭ ەڭ باستىلارى رەتىندە بۇعان دەيىن ارىپتەستەرمەن بىرگە قولعا الىنىپ كەلگەن جۇمىستاردىڭ ءوز جالعاسىن تابۋىن قالار ەدىم. مۇنىڭ ءوزى عىلىمي ۇيىمداستىرۋدى، مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋدى، عالىمدار قوسىنىن جاساقتاۋدى ءوز ىشىنە العان كەشەندى جۇمىس. بۇل دەگەندىك «اۋىلدا ءبىر توي بولسا، سول تويدان ماعان نە بۇيىرار ەكەن» دەگەن قۇر دامەمەن وتىرا بەرۋ دەگەندىك ەمەس. ويعا العان جوسپارلار ءبارى ءبىر ءوز دەڭگەيىندە جاسالىپ جاتىر.
- شىڭعىسحان قازاق دەگەن ساۋال تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟
- شىڭعىسحانعا تالاسىپ جۇرگەن ەل از ەمەس. جۋىردا قىرعىز باۋىرلارىمىزدىڭ وسى ماسەلە بويىنشا قىزىلكەڭىردەك بولعانىن كوزىم شالىپ قالدى، ءبىراق سوڭىنا دەيىن كورۋدىڭ ءوزى اۋىر بولاتىن شىعار دەپ جاۋىپ تاستادىم. وكىنىشكە قاراي الگى قىرعىزدار كوتەرىپ جۇرگەن قاساڭ تاقىرىپ وزىمىزدە دە اۋىق- اۋىق قايتالانىپ قالىپ جاتادى. قازىرگى قولدا بار ماعلۇماتتارعا سۇيەنىپ شىڭعىسحاندى قازاق دەپ دالەلدەي العان كاسىپقوي تاريحشىنى كۇنى بۇگىن كەزدەستىرگەن ەمەسپىن. مۇنداي داراقى پىكىرلەردى كوتەرۋشىلەر مەن ونىڭ جاقتاستارى نەگىزىنەن العاندا «اۋەسقوي تاريحشىلار» نەمەسە تاريحي تاقىرىپتىڭ تىلسىم تۇستارىن جەتىك تانىماي جاتىپ جانكەشتىلىك تانىتاتىن ءىشىنارا جازۋشىلار بولىپ كەلەدى. ءبىر ءتاۋىرى اۋەسقوي تاريحشىنىڭ پىكىرى عىلىمدا كوپ ەسكەرىلە بەرمەيدى، ال جازۋشىلار اراسىندا ونداي ساۋەگەي پىكىر ايتىپ، داۋ تۋدىراتىن جاعداي بۇعان دەيىن ءبىرتالاي ەلدە كەزدەسكەن، ءبىراق ولارعا سوگىس جوق.
سۇحباتىڭىزعا راحمەت اعا!
تالاپبەك تىنىسبەك
jezbuyda.kz (2016- جىلى)
