جارتى ۇستاز جارىتپايدى

استانا. قازاقپارات - سوڭعى جىلدارى ءدىنتانۋ ءپانىن ەنگىزىپ الەكپىز.

الايدا ونىڭ جايى قاراپايىم مۇعالىمنىڭ وزىنە بايلانىستى بولىپ وتىر.

مينيسترلىكتەگىلەردىڭ وندا شارۋاسى شامالى. بۇل ءپاننىڭ ماماندارىن تاربيەلەپ، سۇرىپتاپ، قولدان كەلگەنشە مەملەكەتىمىزدىڭ تۇراقتىلىعىنا بايلانىستى يكەمدەۋ كەرەك.

ال ءبىزدىڭ ءبىلىم مەن عىلىمعا جاۋاپتى سالا بۇل ماسەلەدەن شەتكەرى. مىسالى، اقتوبەدەگى ۋنيۆەرسيتەتتە كونفەرەنسيا وتكىزدىك. سول كونفەرەنسيانىڭ پراكتيكالىق شەشىمىن قابىلدادىق. ءبىراق سونى كىمگە جىبەرەرىمىزدى بىلمەيمىز. ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم دەپارتامەنتىنە حابارلاستىق. ولار: «سىزدەر جاستار ساياساتى دەپارتامەنتىنە حابارلاسىڭىزدار، بۇل تەك سولارعا كەرەك بولار» -  دەدى. جاستار دەپارتامەنتىنە حابارلاسساق، ولار «جوعارعى ءبىلىم دەپارتامەنتىنە حابارلاسىڭدار» -  دەيدى. ەشبىرى مۇددەلى ەمەس. ەڭ قيىنى -  ەشكىم ويلانبايدى.

دىنگە بەت بۇرعان حالىق، الەۋمەتتىك توپ - ەڭ بايسالدى توپ. نەگىزى، بۇلار ۋلاپ-شۋلاپ كوشەگە شىقپايدى. ولار ەلدىڭ تۇراقتىلىعىن بۇزبايدى، بۇلار ءار ۋاقىتتا بارعا شۇكىرشىلىك ەتەدى. سول قاسيەتىن پايدالانىپ، ءبىز حالىقپەن جۇمىس ىستەۋدى باسقا قىرىنان اكەلۋىمىز كەرەك. كەيبىرەۋلەر «مىنا مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە جۇرگەن، اتەيستىك قالىپتا تاربيەلەنگەن شەنەۋنىكتەردەن قالاي قۇتىلار ەكەنبىز؟» - دەپ ايتادى.

الايدا سولاقاي، ءبىرجاقتى اتەيستىك كوزقاراستى ۇستانعاندار وزدەرىن «اتەيستپىز» دەپ ويلامايدى عوي. ءبىراق ءىس-قىلىعى، سويلەگەن ءسوزى باياعى كوممۋنيستىك- اتەيستىك جولىنان ءبىر اينىعان ەمەس.

تەمىر اۋدانىندا رەسمي تۇردە ءسالافي جولىن ۇستانعان 400 دەن ارتىق ازامات بار. تاياۋدا ءبىر جيىندا ولارمەن جەكە سويلەسىپ، كەرەك بولسا، جۇمىسقا ورنالاستىرۋ قاجەت دەگەن ماسەلە كوتەرىلەدى. سول 400 ادام بيلىكتىڭ كومەگىنە مۇقتاج با، مۇقتاج ەمەس پە؟ شارۋاسى تۇگەل. ماسەلە سوندا بولسا كەرەك. بۇل جەردە ماتەريالدىق تۇرعىدا قينالعان ادامدارعا كومەكتەسكەن، ارينە، دۇرىس. ايتپاعىم -  400 ادام جالپى ءداستۇرلى ەمەس ءدىني اعىمدا جۇرگەندەر. ولار ءبىزدىڭ يمامداردى مەنسىنبەيدى.

ديالوگقا تۇسكەندە دە ءبىزدىڭ يمامداردان الدەقايدا بىلىكتى. يمامداردىڭ ساۋاتسىزدىعىن بەتىنە باسىپ ايتىپ وتىردى.

وتباسىدا تاربيە ءالسىز بولىپ تۇر. ونىڭ ءبىر ۇلكەن سەبەبى، وتباسىندا، اسىرەسە، قالالىق جەردە اكە-شەشەنىڭ بالا تاربيەلەۋگە ۋاقىتى جوق. بارلىعى جۇمىسباستى. ۇلىنىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىن قاداعالاۋعا، قىزعا قىرىق ۇيدەن تىيىم سالۋعا مۇمكىنشىلىگى جوق. بۇل جەردەگى تىيۋ ساقتاندىرۋ دەگەن ۇعىمدى بىلدىرەدى. وسى جاعى كەمشىن. ودان قالدى، «ب ا ق- تىڭ تيگىزىپ جاتقان اسەرى مول. رەسەيلىك ب ا ق، ينتەرنەت، وسىنىڭ بارلىعى دىنگە قارسى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ءبىراق ولار ادەيى جاساپ جاتىرمىز» دەپ ايتپايدى.

 قازاق جاستارىن تاربيەلەۋدە مەكتەپتەر دە ۇلگى بولا الماي وتىر.

ءبىر تانىسىم مەكتەپتىڭ ديرەكتورى ەدى. سول كىسى ايتادى «ءبىلىم شاڭىراعىنداعى احۋال وتە قيىن». مۇعالىمدەردىڭ 90 پايىزى - ايەل. 40 پايىزى - اجىراسقان، نە ءالى تۇرمىس قۇرماعاندار. دەمەك، پسيحولوگيالىق تۇرعىدان العاندا، بۇلار قالاي بولعاندا دا وزدەرىن كەمشىن سەزىنەدى. تولىق وتباسى بولماعاننان كەيىن بۇلاردىڭ بالا تاربيەلەگەندە، كەيدە كەڭدىككە سالىنىپ، بالانى تۇسىنە بەرمەيدى. مەكتەپتەگى مۇعالىمدەردى زەرتتەمەيدى ەكەنبىز. انا بولعانىمەنەن، كۇيەۋى جوق وتباسىدا تەك ايەل عانا تاربيەشى بولىپ كەتەدى. بۇل - ءبىر. ەكىنشىدەن، ءار سىنىپتا وتىرعان بالالاردىڭ 40 پايىزىنىڭ اكەسى جوق. بۇل بۇگىن ايتىلمايتىن، جاسىرىن، تاربيە ماسەلەسىندەگى ۇلكەن وزەكتى ماسەلە. وزىندە تولىققاندى وتباسى بولماعان مۇعالىم پسيحولوگيالىق تۇرعىدان الىپ قاراساق، دۇرىس ءبىلىم بەرە الا ما؟ بۇل - پەداگوگتىڭ ءسوزى. مەن ول كىسىمەن كەلىستىم. مەكتەپتەردەگى بۇل جاعداي ءبىر وڭىرگە عانا ەمەس، بۇكىل رەسپۋبليكاعا ورتاق. بۇل - قالالى وڭىردەگى جاعداي. ال اۋىلدىق جەردە ءبارى كوز الدىڭدا. كىمنىڭ قايدا شىققانى، قالاي بارعانى، بارلىعى كورىنىپ قالادى. قوعامدىق باقىلاۋ بار. قالادا بالا ۇيدەن كەتتى، كىمگە باردى، قالاي باردى، ەشكىم بىلمەيدى. بىزدەگى اقيقات وسىنداي.

امانگەلدى ايتالى پروفەسسور

jasqazaq.kz