جىندى شاقىرۋ

استانا. قازاقپارات -   ءالى اقىل بىتپەگەن جاسوسپىرىم كەزىمىزدە مەنىڭ قۇربىلارىمنىڭ ءبىرى كەشكىسىن ۇيىندە قىزىق ويىن بولاتىنىن ايتىپ، قوناققا شاقىردى. قىزىق ىزدەگەن بىزدەر دە كەرەگى وسى، ءبىر توپ قىز شاقىرعان جەرگە بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا جەتىپ باردىق.

شاي ءىشىلىپ، اڭگىمە- دۇكەن ايتىلىپ بىتكەن سوڭ، الگى قۇربىم سول ويىننىڭ ءمانىسىن ءتۇسىندىرىپ بەردى. ايتۋىنشا، بىزدەر تىلسىم الەمنەن ەرەكشە كۇشتى شاقىرتىپ، وعان بولاشاعىمىز جايلى ءتۇرلى سۇراقتار قويا الادى ەكەنبىز.

سونىمەن نە كەرەك، قۇربىمىز ءاليما الدىن الا دايىنداعان قۇرالدارىن الىپ شىقتى. ونىسى بەتىندە دوڭگەلەك سىزىلعان ۆاتمان جانە ءجىپ ساباقتالعان ينە ەكەن. انىقتاپ قاراساق، ۆاتمانداعى دوڭگەلەكتىڭ سىرتىن اينالدىرا الفاۆيت ارىپتەرى جازىلىپتى. ال ىشكى جاعىندا سىزىلعان دوڭگەلەكتە 0-دەن 9-عا دەيىنگى سيفرلار سالىنعان. ونىڭ ىشىندەگى كىشىرەك دوڭگەلەكتە «جوق» جانە «ءيا» دەگەن سوزدەر جازىلعان. بۇل نە عاجايىپ ەكەنىن بىزدەر تۇسىنە الماي اڭ- تاڭبىز. ونى سەزگەن ءاليما «قازىر سيقىر تاماشالايسىڭدار» دەپ ونان ارمەن قىزىعۋشىلىقتى قىزدىرىپ قويادى.

الگى قۇرالدارىن ۇستەلدىڭ ۇستىنە قويعان سوڭ، ءاليما تەرەزەدەگى پەردەنى جاقسىلاپ جاپتى، اس ءۇي سورەسىنەن الىنعان مايشامداردى ۇستەلدىڭ بۇرىش- بۇرىشىنا قويىپ جاقتى. سوسىن ءبىزدى ۇستەلدىڭ باسىنا شاقىرىپ، ورىندارىمىزعا وتىرعىزدى. ءبىر كەزدە بۇكىل جورالعىلاردى جاساپ بىتكەن سوڭ، ءبىر سوزدەردى ايتىپ، بىرەۋدى شاقىرعانداي بولدى. قازىر ول سوزدەر مەنىڭ ەسىمدە جوق. ايتەۋىر، ەكى كوزىمىز ۆاتماندا جانە ءجىپ ساباقتالعان ينەنى ساعات ءتىلى ۇقساتىپ دوڭگەلەكتىڭ ورتاسىنا قويعان ءاليمادا.

«سەن وسىنداسىڭ با؟» دەدى ءاليما. ءاليمانىڭ ءوزى ءجىپتى ۇستاپ تۇر، ال ينە دوڭگەلەكتىڭ شەتىندەگى «ءيا» دەگەن جازۋدى كورسەتتى. شۋ ەتە قالدىق. ءاليما ونىڭ وسىندا ەكەنىن ايتىپ، سابىر ساقتاۋدى سۇرادى. سوسىن «ال سۇراقتارىڭدى قويىڭدار» دەپ بۇيىردى. ىشىمىزدەگى باتىلى اۋەلى تەكسەرىپ كورمەك بولدى ما، «مەنىڭ اتىم كىم؟» دەپ سۇرادى. ينەنىڭ باسى دوڭگەلەنە جازىلعان ءاربىر ارىپكە توقتاپ، «نازەركە» دەگەن اتتى جازىپ شىقتى. ءبارىمىز قورقىپ وتىرساق تا، «ارى قاراي نە ايتار ەكەن؟» دەگەن نارسە كوكەيىمىزدى تەسىپ بارادى. ءوزىم تۋىلعان جەرىمدى سۇراپ ەدىم، الگى جىن ونى دا اينا- قاتەسىز جازىپ بەردى.

وتكەن- كەتكەنىمىزدى شاتاسپاي ايتىپ وتىرعان جىنعا كۇدىك كەلتىرگەن قىزداردىڭ بىرى ءاليما ينەنى ءوزى جىلجىتىپ وتىر دەپ تۇسپالدادى. ونى جوققا شىعارۋ ءۇشىن ءاليما ساباقتالعان ءجىپتىڭ باسىن الگى قىزعا ۇستاتتى. ينە سوندا دا ءاربىرىمىزدىڭ قويعان سۇراعىمىزعا جاۋاپ بەرۋ ءۇشىن الفاۆيت ارىپتەرىنە كىدىرىپ، سوزدەر جازىپ جاتتى. تىلسىمعا كوز جەتكىزگەن قۇربىمىز ءجىپ ساباقتالعان ينەنى قايتادان ءاليماعا ۇستاتتى.

نازەركە بولاشاقتا قانداي ماماندىقتىڭ يەسى بولاتىنىن سۇرادى. ينە ونىڭ دارىگەر بولاتىنىن جازىپ بەردى. قىزداردىڭ ءبىرى «وقۋعا ءوز كۇشىممەن تۇسە الام با؟» دەپ سۇراق قويدى. ينەنىڭ باسى بىردەن «جوق» دەگەن ءسوزدى كورسەتتى. ايتەۋىر، جىننىڭ ايتقان وسى ەكى بولجامى كەيىن ورىندالىپ، نازەركە مەديتسينا ينستيتۋتىنا وقۋعا ءتۇستى، ال قاسىمىزداعى قىز اقىلى نەگىزدە وقىدى. ءوزىمىز جىنعا قويعان ماعىناسىز، ۇساق- تۇيەك سۇراقتاردىڭ كوپشىلىگى قازىر ەسىمدە جوق.

بۇل وقيعانى جازعانداعى ايتپاعىم بۇل ەمەس ەدى. كەيىنىرەك مۇنىڭ نە تىلسىم ەكەنىن دىننەن حابارى بار اعامنان سۇراپ ءبىلدىم. ءبىزدىڭ نە ىستەگەنىمىزدى ەستىگەن ول اۋەلدە زەكىپ ۇرىستى. ەش ۋاقىتتا مۇندايمەن اينالىسۋعا بولمايتىنىن، بۇل دا سيقىردىڭ بىر ءتۇرى ەكەنىن ايتتى. اعامنىڭ ايتۋىنشا، ءبىز ەكى دۇنيەنىڭ ورتاسىندا جۇرگەن جىنداردى شاقىرىپپىز. ولاردىڭ ايتقانى بىردە كەلەدى، بىردە كەلمەيدى. ويتكەنى بولاشاق تەك اللاعا عانا ايان. جىندار ادامدى شاتاستىرۋ ءۇشىن وتىرىك ايتۋى دا عاجاپ ەمەس.

قايسىبىرەۋلەر ءتىپتى وسىنداي جولمەن ولگەن تۋىس- تۋعاندارىنىڭ ارۋاقتارىن شاقىرىپ، تىلدەسىپ جاتادى. ول دا وتىرىك. ويتكەنى ولگەننىڭ جانى بۇل دۇنيەگە قايتىپ كەلە المايدى، مۇنداي جاعدايدا دا ءوزىن سول ادامنىڭ ارۋاعىمىن دەيتىن جىن كەلەتىن كورىنەدى.

ەڭ قورقىنىشتىسى، شاقىرىلعان جىندار قۇر كەلىپ كەتپەيدى. ولار ءتىرى ادامنىڭ ەنەرگياسىن جۇتادى، السىرەتەدى، ءسويتىپ، وزدەرىنە كۇش جينايدى. كەيىن جىنداردى شاقىرىپ جۇرگەن ءاليمانىڭ اكەسى سال اۋرۋىمەن اۋىردى. بۇل كەزدەيسوقتىق پا، الدە قىزى اينالىسقان سيقىردىڭ ناتيجەسى مە، انىعىن بىلمەيمىن. ايتەۋىر، مۇنى وقىعان جاندار بۇلاي جىندى شاقىرىپ اداسپاسا ەكەن دەيمىن.

ي. تۇرسىنبەك، قوستاناي قالاسى.

«جاس الاش» گازەتى