تۇندە تەرەزە قاققان كىم؟
ال مەن سول وقيعاعا ەش تۇسىنىك تابا المادىم. ءتۇس دەيىن دەسەم، ءتۇس ەمەس سياقى. باسىمنان وتكەن سول ءبىر تۇسىنىكسىز وقيعانى جازىپ وتىرمىن. وقيعا بىلاي بولعان ەدى...
بالا كەزىمدە، ادەتتەگىشە، جازدا ءسىڭلىم ەكەۋمىز اۋىلداعى اتا-اجەمنىڭ ۇيىنە باردىق. ولار تۇراتىن اۋىلدا نەشە ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى تۇراتىن. ارالارىندا سىعاندار دا بار. ول اۋىلدا ۇرلىق كوپ بولاتىندىقتان اتام مەن اجەم تۇراتىن ءۇيدىڭ تەرەزەلەرىنە تەمىر تور قاعىپ تاستالعان.
اتام مەن اجەم التى بولمەلى ۇلكەن ۇيدە ەكۋى عانا تۇراتىن (ۇلى- ءبىزدىڭ اكەمىز قالادا، ال قىزى سول اۋىلدا بولەك تۇراتىن). بولمە كوپ بولعان سوڭ ءسىڭلىم ەكەۋمىز بولەك-بولەك بولمەدە جاتاتىنبىز. تۇسىنىكسىز وقيعا بارعان سوڭ ەكىنشى كۇنى باستالدى.
ءتۇن ورتاسىندا بىرەۋدىڭ تەرەزەنى تىقىلداتقانىنان ويانىپ كەتتىم. بىزگە قىرىنداماق بولىپ جۇرگەن كورشىنىڭ ۇلدارى بولار دەپ ويلادىم. تەرەزەگە جاقىن بارىپ قارادىم.
ءبىراق ەشكىم بايقالمادى. قايتا كەلىپ ورنىما جاتتىم. سالدەن سوڭ قايتا كوزىم ءىلىنىپ كەتىپتى. ەرتەڭىندە كۇندىز ءوزىم جاتاتىن بولمە تەرەزەسىنىڭ سىرت جاعىنا اياعى سىنعان ەسكى ورىندىقتى اكەلىپ قويدىم. ونداعى ويىم - تۇندە كورشىنىڭ ۇلدارى تەرەزەدەن قاراماق بولىپ مىنگەندە وماقاسىپ قۇلاسىن دەگەن قۋلىق بولاتىن.
تۇندە تاعى دا تەرەزە تىرسىلىنان ويانىپ كەتتىم. تەرەزەنىڭ ارعى جاعىنان اق كيىم كيگەن بىرەۋدىڭ كولبەڭدەگەن سۇلباسىن بايقادىم. «كورشىنىڭ بالالارى ءبىزدى قورقىتپاق بولىپ، ۇستىلەرىنە اق شۇبەرەك جامىلىپ العان ەكەن» دەپ ويلادىم. «بايقاتپاي بارىپ، ءوزىن قورقىتايىن. اياعى سىنىق ورىندىقتان قۇلاسىن. ەرتەڭ مازاق قىلام» دەپ تەرەزەگە جاقىندادىم. تەرەزەنىڭ ارعى جاعىنان تەسىلە قاراپ تۇرعان، اق كيىمدى اجەيدى كورگەندە ءوزىم ەسىمنەن تانىپ قالارداي شوشىپ كەتتىم. لەزدە كەيىن شەگىنىپ، توسەگىمە كەلىپ، كورپەنى بۇركەنىپ جاتىپ قالدىم. كورپەدەن باسىمدى شىعارۋعا قورقىپ ۇزاق جاتتىم. سولاي جاتىپ، الدەن ۋاقىتتا ۇيىقتاپ كەتىپپىن.
ەرتەڭىندە تۇندە كورگەنىمدى اجەمە ايتسام با دەپ ويلاعام، ءبىراق «ءسىڭلىم قورقاق دەپ مازاق ەتىپ جۇرەر» دەپ، ايتپادىم. ءبىر جاعىنان «ءداۋ دە بولسا، ول كورشى ۇلدار بولار» دەگەن وي بولدى. دەسە دە ءۇشىنشى ءتۇنى بويىمدى قورقىنىش بيلەپ، ءبىرازعا دەيىن ۇيىقتاي الماي جاتتىم.
قايتا-قايتا تەرەزەگە قاراۋمەن بولدىم. ءبىراق ەشقانداي بوتەن داۋىس ەسىتىلمەدى. ەشتەڭە دە كورىنبەدى. ويلانىپ جاتىپ ۇيىقتاپ كەتىپپىن. تەرەزە قاعىپ، «تۇر، تىسقا شىق» دەگەن داۋىستان شوشىپ وياندىم. ويانسام، تەرەزەدەن ءسىڭلىم قاراپ تۇر. «دالاعا شىق» دەپ قولىن بۇلعادى. ول دالادا نە ىستەپ ءجۇر؟ «دالاعا شىققان بولسا، اجەم ەسىكتى ىشتەن ءىلىپ قويىپ، ۇيگە كىرە الماي ءجۇر مە ەكەن؟» دەپ ويلاپ، ورنىمنان تۇردىم.
«سىرت ەسىك جاققا بار» دەپ ايتپاقشى بولىپ تەرەزەگە قاراي جۇرە بەرگەنىمدە، بىردەن ءىشىم قاتتى اۋىرىپ، بۇكتەلىپ قالدىم. ءتىپتى ورنىمنان قوزعالا الار ەمەسپىن. ءبىراق ەسىكتى اشىپ، ءسىڭلىمدى ۇيگە كىرگىزۋىم كەرەك. زورعا جىلجىپ، سىرت ەسىككە قاراي ءجۇردىم. ءىشىم ءبۇرىپ اۋىرىپ، قوزعالۋعا مۇرشا بەرەر ەمەس.
سۇيرەتىلىپ ءوز بولمەمنەن شىعىپ، اۋىزعى بولمەگە ارەڭ جەتتىم. ودان ءارى قوزعالۋعا شامام كەلمەدى. سول جەردە تۇرعان ديۆانعا قۇلاي كەتتىم. اجە دەپ ايعايلاماق بولىپ ەدىم داۋىسىم شىقپادى. ءبىر كەزدە ەسىمنەن تانىپ قالدىم. تاڭەرتەڭ «نەگە بۇل جەردە جاتسىڭ؟» دەپ اجەم وياتقاندا ءبىر-اق تۇردىم.
ءىشىمنىڭ ءبۇرىپ اۋىرعانى باسىلىپتى. ءبىراق باسىم مەڭ-زەڭ بولىپ تۇر. اجەمنەن ءسىڭلىمدى سۇرادىم. «ول بولمەسىندە ءالى ۇيىقتاپ جاتىر» دەدى اجەم. «ونى تۇندە ۇيگە كىم كىرگىزدى» دەپ سۇراعانىمدا اجەم بەتىمە تاڭدانا قاراپ، «سەن اۋىرىپ قالعان جوقسىڭ با؟» دەپ مەنى باۋىرىنا قىستى. مەن اجەمە بولعان جايدى ايتتىم. اجەم «جامان ءتۇس كورگەنسىڭ عوي» دەدى.
الايدا، ءتۇس كورمەگەنىم وزىمە ايان. تۇندە ويانعاندا تەرەزەدەن قاراپ، «تىسقا شىق» دەپ تۇرعان ءسىڭلىمدى انىق كوردىم. ءتۇسىم بولسا، قالاي اۋىزعى بولمەدەگى ديۆانعا كەلىپ جاتتىم؟ ءۇش ءتۇن تەرەزەنى تىقىلداتقان كىم؟ ءبارى جۇمباق. ءبىراق ءتۇس ەمەس ەكەنى انىق. سوندا بۇل نە بولعانى؟
ماريام، اقمولا وبلىسى
«الاش ايناسى»
