قانمەن جازىلعان كىتاپ : بىلەكپەن بىرەۋدى، اقىلمەن مىڭدى جىعاسىڭ

قازاقپارات حالىقارالىق اگەنتتىگى بۇدان بۇرىن باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ «موسكۆا ءۇشىن شايقاس» رومانىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنعان بولاتىن. شىعارما وقىرماندار تاراپىنان جوعارى سۇرانىسقا يە بولدى. ءبىز الداعى ۋاقىتتا باتىردىڭ «قانمەن جازىلعان كىتابىن» سىزدەرمەن بىرگە وقۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز.

 وتتى جىلداردا قان كەشە ءجۇرىپ، قان- تەرىن سارقىپ، بولاشاققا امانات رەتىندە قالدىرعان جازۋشىنىڭ بۇل ەڭبەگى جاستاردى پاتريوتيزمگە، ەرلىك- جىگەرگە، ادامگەرشىلىككە تاربيەلەيتىن ونەگەلى ءومىر مەكتەبى بولارى انىق.

***

 جاپپاي ەرلىك كورسەتۋ دەگەنىمىز نە؟ بۇل - كۇرەس، جورىق جاساۋ مەن سوعىس تەحنيكاسىن ءساتتى پايدالانۋ شەبەرلىگى، سولدات پەن وفيتسەرلەردىڭ ءتارتىبى. سەگىز ادام سەكسەن ادامدى ەشقاشان جەڭە المايدى، كۇشتىڭ اتى كۇش ەمەس پە؟ بۇل جونىندە قازاق ماقالى «بىلەكپەن بىرەۋدى، اقىلمەن مىڭدى جىعاسىڭ» دەمەي مە؟ سۋۆوروۆ سانمەن ەمەس، ايلا- تاسىلمەن عانا جەڭىسكە جەتۋگە بولاتىنىن ايتقان عوي. 8-گۆارديالىق ديۆيزيا نەمىستىڭ التى ديۆيزياسىنا قارسى سوعىستاعى جەڭىسكە جۇدىرىقپەن ەمەس، سولدات پەن وفيتسەرلەردىڭ اقىل- ويىمەن، ۇرىس جۇرگىزۋ ءتاسىلىنىڭ شەبەرلىگىمەن جەتتى. ءسوزىم دالەلدى بولۋ ءۇشىن ماترەنينو ستانتسياسىندا بولعان ەپيزودتان ءۇزىندى كەلتىرەيىن. 16 - نويابر كۇنى ساعات ون ەكىدەن باستاپ جيىرما نەمىس سامولەتى شابۋىل جاسادى. كۇنى بويى كەشكە دەيىن دۇشپاندار ارتيللەريالىق دايىندىق جۇرگىزدى. وسى ۋاقىتتا 235,1 بەلگىدە نەمىستەر 2-روتامىزدى ارتيللەريالىق اتىس نىساناسىنا الدى. مەن گوريۋنادا بولاتىنمىن. 17 -نويابردە دۇشپان اۆياتسياسى تاعى دا شابۋىل جاسادى. لەيتەنانت فيليمونوۆ نەمىستەر شابۋىل جاساۋعا جينالىپ جاتقاندىعىن حابارلادى. ال گەنەرال پانفيلوۆ جاۋدى جيىرماسىنا دەيىن توقتاتىپ تۇرۋعا بۇيرىق بەردى. شىنىندا دۇشپاندار ءجۇز جيىرمادان ادامىمىز بار ءار توبىمىزدىڭ تۇرعان جەرىن ارتيللەريالىق اتىس الاڭىنا اينالدىردى. جەر قاتىپ قالعان، قازىپ، پانالاۋ قيىن. نەمىستەر قانداي جاعداي بولسا دا توراپتىق پۋنكتتى باسىپ الۋعا بەكىندى. بايقايمىن، جەردە دە، اسپاندا دا باسىمدىلىق دۇشپان جاقتا، ايتسە دە وعان جيىرماسىنا دەيىن تويتارىس بەرۋگە بۇيرىق بار. وسىنداي قانتوگىس، قىرعىن جاعدايدا ءجۇز جيىرما ادامنىڭ قايسىسى امان قالار ەكەن دەگەن سۋىق وي ەرىكسىز سۋماڭدايدى. مەن جيىرماسىنا دەيىن مىنا قىرعىننان روتاداعى بىردە- ءبىر ادام ءتىرى قالا قويماس دەگەن تۇجىرىمعا كەلدىم. ارينە، تاپسىرما ورىندالمايدى. ونى دا ءىشىم سەزدى. ەندەشە، باسقا ارەكەت كەرەك.

 دۇشپان قالاي ويلاسا سولاي ويلاۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ كەرەك. ونىڭ ماترەنينونى العىسى كەلەدى مە، الا بەرسىن!جۇز جيىرما ادام التى ءجۇز دۇشپاندى جەڭدى دەگەنگە كىم سەنەر؟ ! تەك وسىلاي دەي سالساق، جاعاسىن ۇستاپ، «وتىرىگىڭ بار بولسىن، قاراعىم» دەپ ەستىرتىپ ايتۋشىلار كوپ- اق بولار. سوندىقتان اڭگىمەنى، ۋاقىت ەرىك بەرسە، باستان شەرتەلىك. تەمىر جول مەن تاس جولدىڭ ايقاسقان جەرىن تۇيىندەلىك. بىرەۋىمەن بىرىنە- ءبىرى تىركەلىپ پوەزد، بىرەۋىمەن ماشينالار، اربالار جۇرەدى. رەسەيدىڭ قالىڭ ورمان، قاپتاعان شالشىق ساز، جولسىز جەرىمەن ماشينا، ات اربا تۇگىلى سالت اتتى ادامنىڭ ۇزاق ءجۇرۋى دە مۇمكىن ەمەس. سول سەبەپتى اقىرى اتتىلى- جاياۋدىڭ كۇنى ميمىرت قيمىلعا تاۋەلدى.

سوعىس كەزىندە دۇشپاننىڭ بوس جاتقان جابايى شالشىق ورماننىڭ ىشىندە اكەسىنىڭ اقىسى بار ما، كەرىسىنشە، وعان دا جول كەرەك. ال باسىپ الامىن دەپ كەلە جاتقان قىستاق، قالالار دا تەك سول جول بويىندا. قورىتىپ ايتقاندا، ۆولوكولامسك قالاسىنىڭ شىعىس جاعىندا ەگەس، تارتىس، بارلىق جاعالاسىپ، ارپالىسىپ قان توككەن سوعىستار ىلعي جول ءۇشىن، جول بويىندا بولدى دەپ ايتساق قاتەلەسە قويماسپىز. جولدى بوگەپ (ارينە، كۇشپەن، قارۋ- قۇرالمەن) قولدان شىعارماي، كولدەنەڭ ءتۇسىپ جاتساڭ، دۇشپان ءۇشىن اينالاعا قۇشاق جايىپ، جاياۋ اسكەرىمەن، بولماسا تانكپەن وكپە ءتۇس بۇيرەكتەن سوعۋعا جەر جاعدايسىز- اق. 41 -جىلدىڭ نويابرىنىڭ 17- جاڭاسى ەلدىڭ كوبىنىڭ ەسىندە بولار. جالپى مايدان جاعدايىنا توقتاۋدىڭ كەرەگى ازدىقتان، سول كۇنگى كوزبەن كورگەن كوپ وقيعانىڭ بىرەۋىن شالا- شارپى بولسا دا ايتايىن دەپ تۇرمىن. ەكى جولدىڭ ايقاسقان جەرى ماترەنينو ستانتسياسىن لەيتەنانت فيليمونوۆ باسقارعان 120- اتقىشتار ءۇش كۇننەن بەرى قورعاپ جاتىر. جىگىتتەردىڭ بەلىنە قىستىرىپ جۇرەتىن كىشكەنە كۇرەكتەرىنىڭ توڭعان جەرگە ءتىسى ءوتىپ، ەش بولماسا بەلۋاردان جەر وشاق سىقىلدى شۇڭقىر وكوپ تا قازىپ الا المادى. ازاندا ون بەس سامولەت كەلىپ ستانتسيانى بومبىلاپ، اتقىلاپ ويران سالعان. ەسىمىزدى جيناپ العانشا زۋىلداپ ۇشىپ، كۇرسىلدەي جارىلىپ، زەڭبىرەك، مينومەت وقتارىنىڭ ءتۇرلى- ءتۇرلىسى جاۋا باستادى. توقتار ەمەس. ىزىڭداپ ۇشقان شويىن جاڭقا باس كوتەرتپەيدى. كۇندىزگى ساعات 12-گە دەيىن جاۋدىڭ ىستەگەن قىلىعى - اتقىلاۋ مەن بومبىلاۋ بولدى. زەڭبىرەكتىڭ وعىنان پايدا بولعان جەر وشاقتاي شۇڭقىر جەردى پانالاعاننىڭ جانى قالادى. سنارياد تاپ ۇستىنەن ءدال تۇسپەي قاسىڭا كەلىپ جارىلعاندا، اۋا تولقىنى جانىشا سوعىپ، قۇلاعىڭدى شىڭ ەتكىزىپ، قوپارىلعان توپىراقپەن تىرىدەي كومىپ، ءبىراز ۋاقىت ەسىڭدى ەسەڭگىرەتە شىعارىپ، باسىپ قالعانى بولماسا، قان شىعارىپ زالال ەتپەيدى. سول سەبەپتى سونداي اتىستىڭ استىندا اسكەرلەردىڭ بەتەگەدەن بيىك، جۋساننان الاسا كۇي كەشىپ، جەر باۋىرلاپ، وي، شۇڭقىر ىزدەيتىندەرى قورقاقتىق ەمەس - تىرشىلىك، امان قالۋدىڭ، سوعىستىڭ ءبىر ءادىسى، ايلاسى دەپ تانۋ كەرەك.

 - نەمىس قويار ەمەس قوي. نە كورىنەدى؟ - دەپ سۇرادىم فيليمونوۆتان.

 - ءيا، قويار ەمەس. ءبىزدى اتقىلاپ- اتقىلاپ، توپىراقپەن ارالاستىرىپ كۇلىمىزدى كوككە ۇشىرىپ، ويى شامامدا، تاپا ولىگىمىزدىڭ ۇستىنە كەلمەك قوي دەيمىن، - دەدى.

 - جاۋ اسكەرى كورىنە مە؟

 - ورماننىڭ شەتىندە بەس- التى جۇزدەيى جينالىپ جاتىر. مىنا قويماي اتىپ جاتقانى، شابۋىل جاساپ، جاياۋ اسكەرىن شىعىنعا ۇشىراتقىسى كەلمەگەنى عوي. - ولاي بولسا، تاپ سونىڭ ويىنداعىداي- اق بولسىن. سونىڭ- اق تىلەگى ورىندالسىن. شىعىنسىز الام دەگەن ستانتسياسىن السىن. روتاڭا بەت- بەتىڭمەن بىتىراپ، ۇرەيلەنە، جوعارى كوپىرگە قاراتا قاشىڭدار دەپ بۇيرىق بەرگىن، - دەپ ەم، فيليمونوۆ تاڭ قالىپ:

 - نە دەپ تۇرسىز، جولداس كومبات؟ - دەدى.

- سولاي، جاڭىلىس ەسىتىدىم دەپ تۇرسىڭ با؟ مەنىڭ بۇيرىعىم سولاي، بارعىن، - دەدىم.

 ءجۇز جيىرما جىگىت ورىندارىنان تۇرا سالىپ، الدى- ارتىنا قاراماي، بەت- بەتىمەن تىم- تىراقاي، ستانتسيانى تاستاپ زىتىپ بەردى. - حالت، الت (توقتات) ! - دەگەن داۋىس نەمىس جاقتاعى ورماننان شىقتى. دەمنىڭ اراسىندا زەڭبىرەكتەر اتۋىن توقتاتتى. نەمىستەر ورماننان شىعىپ، ءتورت- تورتتەن قاتار تۇزەپ، لەك- لەگىمەن (روتالارىمەن) سالتاناتتانىپ قىستاق پەن ستانسياعا كەشىكپەي- اق كىرىپ كەلدى. ءبىزدىڭ جىگىتتەر كوپىردىڭ استىنا جينالدى. ول كەزدە نەمىستەر سولداتتارىنا: - مىنا قىستاقتى، قالانى الساق، بارلىق باعالى نارسەلەر سەنىكى - تالاپ الۋعا ەرىكتىسىڭ. بارلىق سۇلۋ كەلىنشەكتەر، سۇلۋ قىزدار سەنىكى - زورلاپ، قورلاۋعا ەرىكتىسىڭ، - دەپ ايۋان مىنەزدى قۇزعىندارىن سوعىسقا سالاتىن ەدى. «بەس ساعات ەسىنەن تانىتا اتقىلاعاننان كەيىن ستانسيانى قورعاپ جاتقان قىزىل اسكەر قاشىپ كەتتى، ەشقانداي قاۋىپ جوق» دەپ ويلادى بىلەم، سور ماڭداي جاۋ كومانديرى ستانسياعا ەنە سالىسىمەن- اق سولداتتارىن ەلدى توناۋعا قۋىپ، ءۇي- ۇيگە تاراتىپ جىبەردى. كەيبىرەۋلەرى تاۋىقتى، كەيبىرەۋلەرى شوشقانى قۋىپ، ۇستاي الماي ءجۇر. اقىرى قىستاقتىڭ شەت- شەتىنە قاراۋىل قويۋدى دا ۇمىتتى. ءبارى تاپ ناعاشىسىنىڭ ۇيىنە كەلگەندەي بەيعام. وتىز- قىرىق مينۋت وتكەننەن كەيىن، قىزىل تۇمسىق بولىپ، وڭاي ولجانىڭ قىزىعىنا باتتى- اۋ دەگەن كەزدە كوپىر استىنداعى ءجۇز جيىرما جىگىتتى قىرىقتان ءۇش توپقا ءبولدىم. ولارعا فيليمونوۆ، حابيبوللا راحيموۆ، جالمۇحامبەت بوزجانوۆ باستىق بولىپ تاعايىندالدى. - ال جىگىتتەر، ءبىز ستانسيادان 200-300 مەتردەي جەردە تۇرمىز. مىلتىقتارىڭدى سەرت ۇستاپ، قىستاقتىڭ ءۇش جاعىنان ءبىر مەزگىلدە ءجۇرىپ بارا جاتىپ اتقىلاپ، «ۋرا!» دەپ داۋىستارىڭمەن بارىنشا ايقايلاپ، شابۋىل جاساپ، تيىڭدەر. نەمىستەر مىنا بەيعامدىعىنىڭ يگىلىگىن جاقسىلاپ كورىپ، سەندەردىڭ وق، نايزالارىڭنىڭ ءدامىن تاتسىن. بارىڭدار، جولدارىڭ بولسىن، تاۋەكەلگە بەل بايلادىم، - دەپ جارلىق ەتتىم. كۇتپەگەن جەردەن، جايباراقات تالاۋدىڭ قىزىعىنا باتىپ جاتقان دۇشپانعا ءۇش جاقتان بىردەن تارسىلداپ اتىلعان مىلتىقتاردىڭ، بار پارمەنىنشە ۋرالاپ ايقايلاپ، جۇگىرىپ قارسى شابۋىل جاساپ كەلە جاتقان ءجۇز جيىرما جىگىتتىڭ اشى داۋىستارى كۇننىڭ كۇركىرەۋىنەن، جەردىڭ سىلكىنۋىنەن وڭاي اسەر ەتكەن جوق. ۇرەيلەنبەسكە شاما قانشا، نەمىستەر ءۇي- ۇيدەن دۇركىرەي ۇركىپ شىعىپ، كەيبىرەۋلەرىنىڭ اۋزىنداعى اسى تاماعىنان وتپەي ءتۇيىلىپ، كەيبىرەۋلەرى تالاۋدان العان زاتتاردى قۇشاقتاي، بىرەۋلەرى شالبارىنىڭ تۇيمەلەرىن اسىعىستا سالۋعا شاماسى كەلمەي، قولىمەن تۇرە ۇستاپ، كومانديرلەرىنىڭ «ھالت» دەگەن ويبايىنا بوي بەرمەي، ءتىپتى پيستولەتىن الىپ قورقىتقانىن دا ەلەمەي، بەت- بەتىمەن الدى- ارتىنا قاراماستان، جىعىلا- سۇرىنە ساسىپ، قىستاقتان ورمانعا قاراي دەگبىرسىزدەنە زىتقانىن كورىپ، قۋانىشتان جۇرەگىم جارىلىپ كەتە جازداپ: - يا، بابامنىڭ ارۋاعى قولدادىڭ با؟ ! - دەپپىن.

ورماننىڭ شەتى قىستاقتان 500-600 مەتردەي ەدى. نەمىستەردىڭ وققا ۇشقاندارى قالپاقتاي ۇشىپ، جالپاسىنان ءتۇسىپ، سۇلاپ جاتقان جەرىندە قالىپ، اماندارى دەدەكتەپ بەزىپ بارادى. ءبىزدىڭ جىگىتتەر اتقىلاپ، قۋىپ جەتكەنىن شانىشقىلاپ، سوڭىنان وكشەلەپ قالار ەمەس.. . تەمىر جولدىڭ تومپەش قىرىنا شىعا بەرىستە كۋرباتوۆ دەيتىن ءبىر ورىس جىگىتى (سوعىستان بۇرىن الماتى قالاسىندا كىرە تاسىپ قىزمەت ەتكەن) ەڭگەزەردەي ءبىر نەمىس وفيتسەرىن قۋىپ جەتىپ اتىپ، يا شانشىپ ءولتىرۋدىڭ ورنىنا ەتەگىنەن ۇستاپ تارتادى. نەمىس ارتىنا جالت قاراپ، تورعايداي كىشكەنتاي كۋرباتوۆتىڭ تۇلعاسىن كورىپ، «تىپتەن باسىندىڭدار- اۋ» دەگەندەي وزىنشە بىرنارسەنى بىلدىرلاپ ايتىپ، قۇسالانىپ كەلىپ، كۋرباتوۆتىڭ جاعاسىنان الىپ، قىلقىندىرا ۇستاپ، تۇمسىقتان جۇدىرىقپەن پەرىپ- پەرىپ جىبەرىپ جىعىپ، ۇستىنەمىنىپ الىپ، بۋىندىرا باستايدى. «ءولدى دەگەن وسى، مەنىڭ شىنىمەن- اق تالقانىم تاۋسىلعان ەكەن، قاپ، بۇل ءيتتى نەگە اتپادىم، نەگە شانشىمادىم كەزى كەلىپ تۇرعاندا، مەنى اجال ايداپ مۇنىڭ ەتەگىنەن ۇستاتقان بولار» دەگەن وكىنىشتەرمەن كۋرباتوۆ تىرپ ەتۋگە شاماسى كەلمەي، وگىزدەي نەمىستىڭ استىندا جاتىر. «ەش بولماسا، ارەكەت ىستەپ ولەيىن» دەگەن ويمەن ىشقىنا جۇلقىنىپ، دۇشپاننىڭ جاعاسىنان ۇستاپ كوتەرىلە بەرگەندە، نەمىستىڭ وڭ اياعى تايىپ، ەكەۋى قۇشاقتاسىپ، ىلديعا قاراي دومالايدى. تومەن قاراي اڭگىرلەپ بارادى. ءبىر- بىرىنەن ايىرىلار ەمەس. كۇشىنىڭ جەتپەيتىنىنە كوزى جەتكەن كۋرباتوۆ ورتان قولىن ايىرشا ۇستاپ، كەڭسىرىكتى دالدەپ، نەمىستىڭ ەكى كوزىن شۇقىپ شىعارادى. نەمىس «وي» دەپ كۋرباتوۆتى بوساتىپ، ەكى قولىمەن كوزىن باسىپ قالتاڭدا، ول ونى نايزامەن شانشىپ، قالعان نەمىستەردىڭ سوڭىنان جۇگىرگەندەردى قۋىپ كەتە بارادى.

قىسقارتا ايتقاندا، دۇشپاننىڭ 300 ولىگىن سانادىق. قالعاندارى ورمانعا زىتىپ، الدى- ارتىنا قاراماي بەزىپ كەتتى. ولاردىڭ قانشاسى جاراقاتتانعانىن، قانشاسى ساۋ ەكەنىن ايتا المايمىز. ءتورت ستانوكتى پۋلەمەت، ەكى زەڭبىرەك، جەتى راديو اپپاراتى، 24 قول پۋلەمەتى، ەكى شتاب ماشينالارى بارلىق دوكۋمەنتتەرىمەن، تاعى باسقا ولجالارعا يە بولدىق. بۇل سوعىس - ءبىزدىڭ جىگىتتەردىڭ جالپى باتىرلىق، باتىلدىق كورسەتكەنىنىڭ ءبىر ۇلگىسى. بۇل سوعىستا دۇشپانعا جەم تاستاپ، جەمتىككە تويا بەرگەندە، از كۇشپەن جەلكە بۇيىرلەرىنەن سوعىپ، جەڭىسىن، جەگەنىن جەلكەسىنەن شىعارعان تاكتيكالىق ءادىستىڭ ءساتى تۇسە قولدانىلعان ناتيجەسى كورىندى. بۇل سوعىس - دۇشپاننىڭ ارانى اشىلعان باسپاشىلىق مىنەز- قۇلقىن وزىنە تاياق ەتىپ جۇمساعان ۇرىستىڭ ءبىرى. بۇل سوعىس اتا- بابامىزدىڭ ايتىپ كەتكەن «بىلەك ءبىردى، اقىل- ايلا مىڭدى جەڭەدى» دەگەن مۇرا، سوعىس ءداستۇرىنىڭ حالىق تاجىريبەسىنەن شىققاندىعىنا دالەل. ەندى ءوز باتالونىمنىڭ ءىس- تاجىريبەلەرىنە نەگە تولىق توقتالعانىمدى تۇسىندىرە كەتەيىن. ويتكەنى مەن ونى جەتىك بىلەمىن، سوندىقتان باتالون ومىرىنەن مىسالدار كەلتىرىپ تۇرمىن. بۇعان قاراپ ءوزى تۋرالى ايتقىسى كەلە بەرەدى، ياعني ءوزىن ءوزى سۇيەدى، جاقسى كورەدى دەپ ويلاپ قالماڭىزدار. ولاي ويلاۋ ادىلەتتىككە جاتپايدى، ديۆيزيامىزدا مەنىڭ باتالونىمداي باتالوندار از ەمەس، ءتىپتى جاقسىلارى دا بار. وسىنى ەسكەرتە وتىرىپ، ءسوزىمدى جالعاي تۇسەيىن. 231,1 بەلگىدە نەمىستەر ارتيللەريالىق دايىندىق جۇرگىزدى. كرايەۆ مەنەن تەلەفون ارقىلى: - نە ىستەۋ كەرەك؟ نەمىستەر اينالىپ ءوتۋى مۇمكىن؟ - دەپ سۇرادى. مەن: «بۇل جەردە دۇشپاندار نە ىستەمەكشى؟ جاۋ ءبىزدىڭ توپتى قورشاپ الىپ، جويىپ جىبەرگىسى كەلە مە؟ ءا، وندا دۇرىس، جاۋ قالاي ويلاسا، سولاي- اق ىستەيىك» ، - دەپ شەشتىم. كرايەۆقا: - ءولىپ قالعان بولىپ كورىنىڭدەر. نەمىستەر سولاي ويلاسىن! - دەپ بۇيىردىم. اياق استىنان ءبىز جاقتىڭ اتىسى توقتادى. نەمىستەر دە ارتيللەريالىق دايىندىقتارىن تىيا قويدى. جاۋ كولوننالارى جيناقتالىپ، سەگىز تانكىسى بىزگە جاقىنداپ كەلەدى. مينالانعان دەپ ويلاپ، الدىڭعى ءۇش تانكىنىڭ ەكيپاجى - توعىز ادام كوپىر ءۇستىن قاراۋعا شىقتى. وسى كەزدە «ولگەندەر» ءتىرىلىپ كەتىپ، «ۋرا!» دەپ ايقايلاي تۇرەگەلىپ، سەكسەن ادام ءتورت ءجۇز ادامعاقارسى شابۋىلعا شىقتى. پۋلەمەتشى تەز ارادا كوپىر قاراپ جۇرگەن ەكيپاجدى جەر جاستاندىردى. ناتيجەسىندە ءجۇز ەلۋ نەمىس جويىلدى، ءبىر زەڭبىرەك، ءبىر تراكتور- تياگاچ، ءجۇز ەلۋ سنارياد، ءۇش تانكى جانە دوكۋمەنتپەن قوسا شتابتىڭ ماشيناسى قولعا ءتۇستى. وسىلاي قورشاۋدا قالۋ قاۋپى كەيدە ساقتاندىرۋمەن بىرگە، جەڭىسپەن دە اياقتالعانى بار...

نەمىستەر مايدان شەبىن تاعى بۇزدى. دۋبوسەكوۆو ارقىلى يادروۆو، ومەلفينوعا وتۋگە ۇمتىلدى. گۋسەنوۆودا ۇرىس جۇرگىزىپ جاتىر. 1073-پولكتىڭ ءبىرىنشى باتالونىندا يادروۆو، پوكروۆسكوە، ماترەنينو، دۋبوسەكوۆو جاقتان دۇشپاندار شابۋىل جاساۋدا. 1941 -جىلدىڭ 17 نويابرى كۇنگى كەشىندە مەنىڭ كوماندالىق پۋنكتىمە 1073-اتقىشتار پولكىنىڭ كومانديرى ەلين، پولكوۆنيك كاپروۆ، مايور شەنىندەگى تانكىگە قارسى سوعىساتىن پولك كومانديرىنىڭ بىرەۋى كەلدى. بۇل كۇنى مەن قولعا تۇسكەن دوكۋمەنتتەردى - ءتورت قاپشىق قاعازداردى شتابقا جىبەردىم. ءبىر ايتا كەتەتىن جاي، پورنوگرافيالىق سۋرەتتەردى وزدەرىمەن بىرگە الىپ ءجۇرۋ - نەمىستەردىڭ ادەتىنە اينالىپ كەتكەن. سەبەبى ول سۋرەتتەردىڭ نەمىس ارمياسىن تاربيەلەۋدە وزىندىك سىرى، ءمانى بار. سونى نەمىستەر جاسىرۋ ورنىنا، مەملەكەتتىك ناسيحات قۇرالى رەتىندە جۇرتقا جاريا ەتەدى. گەنەرال پانفيلوۆ تۇنگى ساعات ون ەكىدە مەنى تەلەفونعا شاقىرىپ، جاعدايدى بايانداۋىمدى تالاپ ەتتى. جاعدايدى باياندادىم. وسى ساتتە كوماندالىق پۋنكتىمدە پولكوۆنيك كاپروۆ پەن ەليننىڭ دە بار ەكەنىن مالىمدەدىم. پانفيلوۆ ماعان: - بارلىق توپ ءۇشىن باسشىلىق ەتۋدى قابىلداڭىز! - دەپ بۇيىردى. مەن پۋنكتتە پولكوۆنيك بار ەكەنىن تاعى دا تۇسىندىرۋگە تىرىستىم، ءبىراق گەنەرال « ءسىز قابىلداڭىز» دەدى. مەنىڭ قوبالجىپ تۇرعانىمدى كورگەن بوزجانوۆ: - اقساقال، ءوزىڭىز باسقارىڭىز، ءبىزدى ەشكىمگە تاپسىرماڭىز، - دەسە بولا ما؟ ونىڭ مىنا سوزىنەن كەيىن كۇدىگىم، قوبالجىعانىم سەيىلدى. مەن كوماندالىق پۋنكتىمە كەلدىم دە «گەنەرال پانفيلوۆ باسشىلىق ەتۋدى قابىلداۋعا بۇيرىق بەردى» دەدىم. ءسويتىپ مەن التى ساعات مەرزىمگە توپتاردىڭ كومانديرى بولدىم. وسى جاعداي كەزىندە ماعان پولكوۆنيك كاپروۆتىڭ ءتارتىبى، سانالىلىعى، ۇستامدىلىعى كەرەمەت ۇنادى، ول گەنەرال پانفيلوۆتىڭ بۇيرىعىن بۇلجىتپاي ورىندادى. شەنىنىڭ، جاسىنىڭ ۇلكەندىگىنە قاراماي ماعان قالتقىسىز باعىنۋى - ونىڭ ايرىقشا قاسيەتىن تانىتسا كەرەك.. .

 شىعارما ادەبي KZ پورتالىنان الىندى.

 جالعاسى بار