وزىنىكى دۇرىس بولا تۇرا ءسوز تالاستىرۋدان باس تارتقان ادامعا ءجانناتتىڭ شەتىنەن ءۇي بەرىلەدى
ينتەرنەت رەسۋرسى دامىعالى بەرى عالامتوردا ءدىني سايتتاردىڭ قاراسى كوبەيىپ مۇسىلمان جۇرتشىلىعىن يسلام الەمىنىڭ جاڭالىقتارىمەن حاباردار ەتىپ وتىراتىن بولدى.
دەگەنمەن جاڭالىقتاردىڭ باسىم بولىگىنىڭ مازمۇنى ارينە كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتاتىنداي ەمەس. ايتەۋىر دۇنيەنىڭ ءار بۇرىشىندا قۇقىعى تاپتالىپ، ءزابىر كورىپ جاتقان مۇسىلمان بالاسى. (بۇعان مىسال رەتىندە وتكەندەگى پاليستينا قىرعىنىن ايتساق تا جەتىپ جاتىر).
مۇسىلمانداردىڭ سانى سونشالىقتى كوپ بولا تۇرا، يەلىكتەرىندە قىرۋار بايلىق بولا تۇرا باستارى بىرىكپەي وزگەگە ەسەسى كەتىپ وتىر.
ارينە، بۇنى ايتۋ ارقىلى قارا اسپاندى ءتوندىرىپ، ۇمىتسىزدىككە سالىنىپ وتىرعانىمىز جوق. دەگەنمەن الەم مۇسىلماندارىنىڭ «ءبىر جاعادان باس، ءبىر جەڭنەن قول» شىعارا الماي وتىرعاندىعى اشى شىندىق. يسلام ۇممەتىنىڭ قازىرگى مۇشكىل جاعدايى مۇسىلمانداردىڭ ءبىر- ءبىرىن جاقسى كورمەي، «اسىلىندا مۇسىلماندار باۋىر» دەگەن قۇراننىڭ التىن قاعيداسى اياسىندا ارەكەت ەتپەگەندىكتەرىنە بەرىلگەن جازا ىسپەتتى.
بىردە ۇستازىمىزدىڭ دارىسىندە وتىرعانىمىزدا ول كىسى بىلاي دەپ ويلانتارلىق اڭگىمە ايتقان ەدى: «قازىرگى مۇسىلمان ۇممەتىنىڭ ءحالى مۇشكىل. بىرلىگى جوق، الاۋىزدىقتارى كوپ. وسىنى ويلاپ قىنجىلىپ مۇسىلمان جاماعاتىنىڭ باسىن قالاي بىرىكتىرەم دەپ ويعا باتام دا سالدەن سوڭ ءوز-وزىمە قاراتا «الەم مۇسىلماندارىن دوستاستىرام دەگەنشە الدىمەن ءوزىڭنىڭ جانىندا كۇندە جۇرگەن مۇسىلمان باۋىرىڭمەن قارىم- قاتىناسىڭدى تۇزەپ ال. ۇممەتتىڭ بىرلىگىنە قوسقان ۇلەسىڭ سول بولادى» دەيمىن»، - دەگەن بولاتىن.
راسىندا مۇسىلمان ۇممەتىنىڭ ماڭدايالدى تۇلعالارىن باستارى بىرىكپەدى دەپ سوگە بەرگەنشە ءارقايسىمىز ءوز باۋىرلارىمىزبەن جاقسى تۋىس بولا الساق ءدىنىمىزدىڭ دامۋىنا قوسار ۇلەسىمىز سول بولارى انىق. قازاقتا «بالىق باسىنان ءشىريدى دە اياعىنان باستاپ تازالانادى» دەگەن ماعىناسى تەرەڭ ءسوز وسى اقيقاتتى مەڭزەسە كەرەك.
اسىلىندا قۇدايى ءبىر، پايعامبارى ءبىر، قۇرانى ءبىر بىزدەردىڭ ءوزارا الاۋىز بوپ ءبىر- بىرىمىزگە وشتەسۋىمىز حاق تاعالا الدىندا ۇلكەن ۇياتتى نارسە. سەبەبى ءبىزدى باۋىرمالدىققا ۇندەپ، ءبىر-ءبىرىمىزدى جاقسى كورۋگە شاقىرعان قانشاما ايات-حاديستى ىسىرىپ ءوزارا قىرقىسۋىمىز مۇسىلمان دەگەن قاستەرلى اتىمىزعا سىن.
قازىرگى كەزدە ءبىزدىڭ جۇرەگىمىزدى ءبىر-ءبىرىمىزدىڭ قاتەلىكتەرىمىزدى كەشىرە المايتىنداي رۋحاني سىرقات مەڭدەپ بارا جاتىر. مۇسىلمان مۇسىلمان باۋىرىن كەشىرە الماۋى ادامي تارازىعا سالعاندا دا ادىلەتسىزدىك بوپ ەسەپتەلەدى. ماسەلەن ءبىر كەمەدە توعىز جاقسى ادام جانە ءبىر زالىم ادام بولسا ءسىز سول زالىم ادامدى جەك كورىپ قالعان توعىز جاقسى ادامدى ەلەمەي كەمەنى سۋعا باتىرىپ جىبەرۋىڭىز ادىلەتسىزدىك بولار ەدى. سول سەكىلدى بويىندا ءبىر عانا جاعىمسىز قاسيەتى ال يمان، مەيىرىم، اللا مەن ونىڭ ەلشىسىنە، وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن، دەگەن ماحاببات سەكىلدى توعىز ءتىپتى ودان دا كوپ ىزگى قاسيەتتەرى بار ادامدى كەمەنى سۋعا باتىرعانداي كوڭىلىمىزدەن سىزىپ تاستاۋىمىزدا ءبىزدىڭ مۇسىلمانبىز دەگەن اتىمىزعا لايىق ەمەس نارسە ەكەنىن ءبىلۋىمىز كەرەك.
ەگەردە قانداي دا ءبىر مۇسىلمان وزگە مۇسىلمان باۋىرىمەن قىرقىسىپ، ءبىر-ءبىرىنىڭ قاتەلەرىن كەشىرە الماي، كوڭىلدەرى جاراسپاي جۇرگەن بولسا وندا ولارعا مىنا ءبىر تومەندەگى سوزدەردى كوڭىلدەرىنە ءتۇيىپ العاندارى ءجون.
بىرىنشىدەن، ەگەر ءسىز مۇسىلمان باۋىرىڭىزبەن قانداي دا ءبىر ماسەلە توڭىرەگىندە كەلىسە الماي نەمەسە سوزگە كەپ قالىپ ءبىر- بىرىڭىزگە قاتتى ءسوز ايتىپ قالساڭىزدار ءسىز ەڭ ءبىرىنشى وسى نارسەگە كىنالى ءوزىم دەپ ءبىلۋىڭىز كەرەك. سەبەبى ءسىز سول ساتتە شايتاننىڭ ازعىرۋىنا ەرىپ ناپسىڭىزگە بوي الدىرىپ قويعان بولاسىز.
نەگىزىندە شايتاننىڭ ەڭ سۇيىكتى ىستەرىنىڭ ءبىرى ەكى مۇسىلماننىڭ اراسىنا وت سالۋ بولىپ تابىلاتىندىعى حاديستەردە ايتىلعان. سونىمەن قاتار پەندەنىڭ كەمشىلىكتى ءوز بويىنان ىزدەپ ءوز- ءوزىن جازعىرۋى كەمەلدىككە باستار العاشقى قادامى بوپ ەسەپتەلەدى. قۇراندا جاراتۋشى جاببار يەمىز ءوز- ءوزىن جازعىرعان ناپسىمەندە انت ەتۋى كوپ نارسەنى ۇقتىرىپ تۇرعانداي. («قيامەت سۇرەسى، 2 ايات)
ەكىنشىدەن، باۋىرىڭىز سىزگە قاندايدا ءبىر اۋىر ءسوز ايتىپ قالسا ەگەر ءسىز ونى شىن مانىندە اللا رازىلىعى ءۇشىن جاقسى كورگەن بولساڭىز وعان ەش رەنجىمەي ونىڭ ءدال سول ساتتە السىزدىك تانىتىپ ءىبىلىستىڭ ايداۋىنا ەرىپ كەتكەنىنە جانىڭىز اشۋى كەرەك. مۇسىلمان باۋىرىڭىزدىڭ ءدال سونداي كەمشىلىگىن بايقاساڭىز ونىمەن رەنجىسپەي قايتا ونىڭ سول مىنەزىن تاستاۋىنا اللا تاعالادان دۇعا تىلەپ، ونىڭ كوركەم مىنەزدى مۇسىلمان بولۋىن ىشتەي قاتتى قالاۋىڭىز مىندەتتى.
سەبەبى، ءاناس يبن ماليك جەتكىزگەن حاديستە پايعامبارىمىز، وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن: «كىمدە- كىم وزىنە قالاعاندى وزگە ءبىر باۋىرىنا قالامايىنشا تولىق يمان كەلتىرگەن بوپ ەسەپتەلمەيدى»، - دەگەن. (بۇقاري، مۋسليم). ونىڭ ۇستىنە ءبىر مۇسىلمان وزگە مۇسىلمان باۋىرىنا ءۇش كۇننە ارتىق رەنجۋىنە بولمايدى دەگەن ماعىناداعى اقيىق ەلشىنىڭ، وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن، ءحاديسى بار.
ۇشىنشىدەن، ءسىزدىڭ «مەنىڭ پىكىرىم نەمەسە مەنىڭ جولىم دۇرىسىراق» دەپ ايتۋىڭىزعا بولار ال ءبىراق «تەك قانا مەنىڭ جولىم عانا دۇرىس» دەپ ايتۋىڭىزعا بولمايدى. قازىرگى الەمدەگى ءتۇرلى بۇلىكتەر ءدال وسىنداي «تەك قانا مەنىڭ پىكىرىم دۇرىس. مەن سەكىلدى ويلاماعانداردىڭ ءبارى اداسقان» دەگەن جاڭساق پىكىردەن تۋىنداپ جاتادى. قاشاندا اقيقات پەن ماقسات ءبىر بولعانمەن وعان جەتۋ جولدارى ءارتۇرلى بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان پاراساتتى ادام ءوز پىكىرىن قۇپ كورگەنمەن وزگەلەردىڭ دە پىكىرلەرىنە قۇرمەتپەن قاراۋى كەرەك.
تورتىنشىدەن، ءاربىر ادام تەك شىندىقتى عانا ايتۋى ءتيىس بولعانمەن ءاربىر شىندىقتى ايتا بەرۋىنە رۇقسات جوق. مىسالى باۋىرىڭىزدىڭ بويىنداعى جامان مىنەزى شىندىق بولسا دا ەگەر سول شىندىقتى ياعني كەمشىلىگىن بەتىنە باسىپ، ايىبىن اشۋ ماقساتىندا ايتۋ وتە جامان نارسە. اسىلىندا ءبىر مۇسىلمان وزگە مۇسىلمان باۋىرىن تاربيەلەگىسى كەلسە قاتەلىكتەرىن ءتىزىپ، ماسقاراسىن شىعارىپ تاربيەلەمەيدى. قۇران مەن پايعامبارىمىزدىڭ، وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن، وسيەتتەرى بىزگە ادامزاتتى ىستىق مەيىرىممەن تاربيەلەۋگە ۇندەيدى.
بەسىنشىدەن، ەگەر ءسىز بىرەۋمەن ءبىر ماسەلەدە ءسوز تالاستىرا قالساڭىز سىزدىكى دۇرىس بولا تۇرا تارتىستان باس تارۋىڭىزدا اقيىق ەلشىمىزدىڭ، وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن، حاديستەرىندە ماقتالعان ءىس. ءابۋ ۋماما ريۋايات ەتكەن حاديستە عالامنىڭ راقىم نۇرى ارداقتى پايعامبارىمىز، وعان اللانىڭ يگىلىگى مەن سالەمى بولسىن: «وزىنىكى دۇرىس بولا تۇرا ءسوز تالاستىرۋدان باس تارقان ادامعا ءجانناتتىڭ شەتىنەن ءۇي ۋادە ەتەمىن...»، - دەگەن.
جوعارىدا كەلتىرىلگەن نۇسقاۋلار ەكى ادامنىڭ ارازداسىپ قالعان جاعدايدا ەسكەرۋ كەرەك نارسەلەرى. ناعىندا مۇسىلماندار ادامدار اراسىندا باۋىرمالدىقتىڭ نىعايۋى جولىندا قىزمەت ەتۋلەرى كەرەك.
ادامدى بىلاي قويعاندا ءتىپتى جان-جانۋارلارعا دا قيانات جاساۋدى كوتەرمەيتىن يسلام ادەبى بىزگە وسىنى بۇيىرادى. ءيا، ادامنىڭ كوڭىلىن قالدىرۋ قاسيەتتى قاعبانى جىققانمەن بىردەي. سوندىقتان كىمدە-كىم يسلام ۇممەتىنىڭ جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ ءاۋ باستاعى كۇش-قايراتىن قايتارعانىن قالاسا اينالاسىنداعى مۇسىلمان باۋىرلارىمەن جاقسى قارىم-قاتىناس ورناتىپ، ارالارىنداعى ماحابباتتىڭ نىعايۋىنا كۇش سالسىن. ونىڭ بۇل ءىسى قارلىعاشتىڭ قاناتىمەن سۋ سەپكەندەي كىشكەنتاي بولسا دا جاراتۋشى جاببار يەمىزدىڭ قۇزىرىندا ۇلكەن ساۋاپتى ءىس بولارى انىق.
رومان بۇرقاش، نۇر- مۇباراك قازاق-ەگيپەت يسلام ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 4 - كۋرس ستۋدەنتى
muftyat.kz
