جاڭا جىل مەرەكەسى قازاقستاندا تويلانۋى كەرەك پە؟
اسىرەسە، ءدىن جولىنداعى ازاماتتار جاڭا جىلدى قارسى الۋدى كۇنا دەپ سانايدى. جاڭا جىل مەرەكەسى قازاقستاندا تويلانۋى كەرەك پە؟
ماسەلەن، بىرەر جىل بۇرىن ءدىن جولىنا تۇسكەن الماتىلىق مەيرامگۇل سارقۇلوۆا قازىر جاڭا جىل مەرەكەسىندە داستارحان جايىپ، قوناق كۇتپەيدى. ول «بۇل ءدىني سەنىمىمە قايشى» دەيدى. مەيرامگۇلدىڭ پىكىرىنشە، جاڭا جىل - حريستيانداردىڭ ءدىني مەرەكەسى.
مەيرامگۇل «مۇسىلماندار كۇنتىزبەسىنىڭ حريستياندار كۇنتىزبەسىنەن ايىرماشىلىعى بار - اي. كۇنتىزبەنى قولداناتىن مۇسىلماندار جىل ساناۋدى مۇحاممەد پايعامباردىڭ مەككەدەن مەديناعا قونىس اۋدارعان كۇننەن باستايدى. ال حريستيانداردىڭ جىل ساناۋى ييسۋس حريستوس پايعامباردىڭ تۋعان كۇنىنەن باستالادى. حريستوستى قۇراندا جازىلعانداي، «يسا پايعامبار» دەپ اتاعان مەيرامگۇل «يسلامنىڭ نەگىزگى مەرەكەسى - قۇربان ايت پەن ورازا ايت» دەيدى.
«مۇسىلمانداردىڭ جاڭا جىلى حيجرانىڭ اي كۇنتىزبەسىنەن باستالادى. جاڭا جىلدى مۇسىلماندار ەرەكشە اتاپ وتپەيدى. بۇل كۇنى مەشىتتەردە ۋاعىزدار وقىلىپ، يسلام ءدىنىن ۇستاناتىن جاندارعا كەشكىسىن عيباداتا جاساپ، دۇعا وقۋ اماناتتالعان»، - دەيدى مەيرامگۇل سارقۇلوۆا.
مەيرامگۇل سياقتى يسلام ءدىنى وكىلدەرىنەن بولەك، جەلتوقساننىڭ 31- كۇنى جاڭا جىلدى يەگوۆو كۋاگەرلەرىنىڭ كوبى تويلامايدى.
قازاقستانداعى پراۆوسلاۆيە شىركەۋىنىڭ قوعام مەن شىركەۋدىڭ ءوزارا قاتىناسى جونىندەگى ءبولىم ءتوراعاسى پروتويەرەي الەكساندر سۋۆوروۆ ازاتتىق ءتىلشىسىنىڭ «جاڭا جىل شىنىمەن حريستيان ءدىنى مەن سوۆەت ۇكىمەتىنىڭ ىقپالىمەن ەنگىزىلگەن مەرەكە مە؟» دەگەن سۇراعىنا قاتىستى كوممەنتاري بەردى.
«جاڭا جىل - ءدىني مەيرام ەمەس، پراۆوسلاۆيە دىنىنە ەشقانداي قاتىسى جوق مەرەكە. وكتابر رەۆوليۋتسياسىنان كەيىن روجدەستۆو مەرەكەسىنە تىيىم سالىنىپ، شىرشا مەرەكەسىن وتكىزۋگە ستالين 1936 - جىلى عانا رۇقسات ەتتى. كەيىن بىرتىندەپ جاڭا جىل مەرەكەسىنە ۇلاستى. جاڭا جىل مەرەكەسىنىڭ اجىراماس نىشانى بولىپ سانالاتىن روجدەستۆولىق شىرشاعا قاتىستى بەيتاراپ كوزقاراس ۇستانامىز، ءبىراق ءبارىمىز ازاماتتىق قوعام مۇشەسىمىز. سوندىقتان جاڭا جىل - زايىرلى سيپاتى بار مەرەكە»، - دەيدى پروتويەرەي الەكساندر سۋۆوروۆ.
تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، تەولوگ گۇلمايرا وماروۆا قازاقستاندا جاڭا جىل مەيرامى وتباسىلىق مەرەكەگە اينالىپ كەتكەن دەپ سانايدى. ونىڭ ايتۋىنشا، جاڭا جىلدى ءار ادام ءدىني نانىمىنا قاراي اتاپ وتەدى، بۇل كۇندى مەرەكەلەۋگە ەشكىم ماجبۇرلەمەيدى.
گۇلمايرا وماروۆا ء"قازىر ءدىني اعىم كوپ، قازاقستاندا جاڭا جىلدى عانا ەمەس، كەيبىر زايىرلى قۇبىلىستاردى ەلەمەيتىن ءدىني ازشىلىق وكىلدەرى دە بار. مىسالى، ولار بالالارىنا مۋزىكامەن شۇعىلدانۋعا، ەكپە جاساتۋعا، كەشكى ساعات جەتىدەن كەيىن كوشەگە شىعۋعا، قىزداردىڭ تىزەدەن جوعارى يۋبكا كيۋىنە رۇقسات بەرمەيدى»، - دەيدى.
قازاقستاندا كۇن مەن ءتۇننىڭ تەڭەسەتىن كۇن - ناۋرىزدى تويلاۋ ءداستۇرى ورىستەپ كەلەدى. شىعىس حالىقتارىنىڭ ناۋرىز مەرەكەسى مۇسىلماندىقتى قابىلداۋدان كوپ بۇرىن پايدا بولعان.
ناۋرىزدى مول داستارحانمەن قارسى العان شاڭىراقتا ءبىر جىل بويى بەرەكە- مولشىلىق بولادى دەگەن نانىم بار.
ەلدەگى كەيبىر ەتنيكالىق جانە ءدىني ازشىلىق وكىلدەرى ءوز جاڭا جىلدارىن ءجيى اتاپ وتەدى. مىسالى، قازاقستاننىڭ كەيبىر يۋدەيلەرى جاڭا جىلدى يۋدەي كۇنتىزبەسى بويىنشا قىركۇيەكتىڭ اياعىندا تويلايدى. مەرەكەنى رۋحاني كوسەم زيراتىنىڭ باسىندا قارسى الۋ جاقسى ىرىم بولىپ ەسەپتەلەدى. ولار يزرايلدەگى ءزايتۇن تاۋىنا بارىپ، زيارات ەتەدى. بيىل يۋدەيلەر 5775 جاڭا جىلدى اتاپ وتەدى.
قازاقستان كارىستەرى دە وزدەرىنىڭ ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرىن جاڭعىرتا باستادى. ولار جاڭا جىل مەيرامى - سوللال مەرەكەسىن اقپان ايىنىڭ باسىندا قارسى الادى. كارىس وتباسىندا جاڭا جىلدى مەرەكەلەۋ راسىمدەرى اتا- بابا ارۋاعىنا قۇرباندىق شالۋ مەن زيراتىنا تاعزىم ەتۋدەن باستالادى.
قازىر قازاقستاندا 7 - قاڭتار - پراۆوسلاۆيە روجدەستۆوسى، 21-23 - ناۋرىز - ناۋرىز مەيرامى، قۇربان ايتتىڭ العاشقى كۇنى (بيىل قازاننىڭ 4 ىنە سايكەس كەلدى) مەرەكە جانە دەمالىس كۇندەرى بولىپ بەكىتىلگەن.
قازىرگى قازاقستاندا جۇرتشىلىق جاڭا جىلدى تەك 31 - جەلتوقساندا عانا اتاپ وتپەيدى. ەلدە بىرنەشە جاڭا جىل مەرەكەسى بار دەۋگە بولادى.
ازاتتىق
