شىبىن ەمەس، گۇل اڭقىعان ارا بولعىم كەلەدى

ادامزات ءۇشىن جاراتىلىپ، ادامزاتتىڭ يگىلىگى ءۇشىن ءومىرىن سارپ ەتكەن وسىناۋ ءبىر تىرشىلىك يەسى ۇققان جانعا ۇلگى بولارلىقتاي-اق. تىرناقتاي عانا جاراتىلىستىڭ يگىلىگىن ايتىپ تاۋىسا الماسسىڭ. دەسەك تە، تىزبەكتەپ كورەيىكشى...

ماسەلەن:

ارا بالى - ارا دەگەندە كەز-كەلگەن ادامنىڭ ويىنا اۋەلى بالى كەلەدى. ەڭ باستى ءونىمى دە ءدامى ءتىل ۇيىرەتىن، دەنساۋلىققا پايداسى ارتىپ جىعىلاتىن بالى. ەمدىك قاسيەتكە باي بالدىڭ قۇرامىنان ادامزات اعزاسىنا پايداسى مول كوپتەگەن دارۋمەندەر بار. سونداي-اق، بال ادامزاتقا قاجەتتى حيميالىق ەلەمەنتتەرگە باي. جوعارى كالوريالىق ديەتالىق تاعام. انتيباكتەريالىق، باكتەريتسيدتىك، قابىنۋعا، اللەرگياعا قارسى زاتتاردى قامتىعان بال كوپتەگەن اۋرۋعا داۋا. بويىنداعى مينەرالدى زاتتار، ميكروەلەمەنتتەر، دارۋمەندەر، فەرمەنتتەر، بيولوگيالىق بەلسەندى زاتتار ت. ب. بالدىڭ دەنساۋلىققا پايداسىنىڭ شاش ەتەكتەن ەكەنىن كورسەتەدى.

ونىڭ ءبارىن ءتىزىپ، ساناپ جەتكىزە المايمىز. مۇمكىن دە ەمەس. سەبەبى، جاراتىلعاننىڭ سىرى تەك جاراتۋشىسىنا عانا ءمالىم. سوندىقتان دا، جاراتۋشىسىنىڭ سوزىمەن عانا شەكتەلگەنىمىز ءجون بولار. جاراتۋشىمىز اللا تاعالا قاسيەتتى قۇراندا: «ونىڭ قارىنىنان ادامدارعا شيپا بولاتىن ءتۇرلى-ءتۇستى قورەكتىك بال شىعادى»، - دەيدى. پايعامبارىمىز دا: «مىنا ەكى شيپالى دۇنيەدەن قول ۇزبەڭىزدەر: بال مەن قۇراننان»، - دەيدى.

بالاۋىز - ارانىڭ بالاۋىز بەزىنەن بولىنەتىن زات. بۇل بالاۋىزدان ارا ۇيالارىن (كارەز) سالادى. ال ادامزات بالاۋىزدى كوبىنە شام جاساۋ ءۇشىن پايدالانادى. ال شامنىڭ پايداسىن اركىم بىلەدى. ەلەكتر جارىعى بولماي تۇرعان زاماندا تالاي ەڭبەكتىڭ، تالاي شىعارمانىڭ، تالاي عىلىمنىڭ تۋۋىنا «ۇلەس قوسقان» وسى بالاۋىز شامى بولاتىن. ءوز تابانىنا جارىعىن تۇسىرمەسە دە، وزگەگە جارىق ءتۇسىرىپ، وزگەنىڭ پايداسى ءۇشىن تاۋسىلعان بۇل شامعا ءالى دە ىقتياجىمىز بار.

پروپوليس (ارا جەلىمى) - بال اراسى اعزاسىندا تۇزىلەتىن جابىسقاق شايىرلى زات. پروپوليستە ادامزاتقا قاجەتتى بارلىق ميكروەلەمەنت بار دەسەك تە بولادى. ماگني، كالي، ناتري، تەمىر، مىرىش، مارگانەتس، مىس، كوبالت، فوسفور، كۇكىرت، سۇرمە، اليۋميني، حروم، سەلەن، كرەمني، سترونتسي، تيتان، ۆانادي، قالايى جانە فتور. بۇعان قوسا B توبىنداعى بارلىق دارۋمەندەر مەن ا، س، ە، ن، ر دارۋمەندەرى بار. امين جانە مايلى قىشقىلدارعا دا باي. سوندىقتان دا، مەديتسينالىق ماقساتتا پروپوليستى كەڭ اۋقىمدا قولدانادى.

ارا ءسۇتى - جۇمىسشى بال اراسىنىڭ بەزىنەن شىعاتىن بيوگەندىك قاسيەتى بار زات. ارا ءسۇتى جۇمىسشى ارا بولاتىن بالاڭقۇرتتار مەن انالىق ارانى عانا قورەكتەندىرىپ قويماي، ادامزات ءۇشىن دە پايداسى شاشەتەكتەن. فارماتسيەۆتيكا سالاسىندا ارا ءسۇتى كەڭىنەن قولدانىلادى. نەبىر اۋرۋعا شيپا بولاتىن ءدارى- دارمەكتەر جاسالادى. كوسمەتولوگتار دا پايداسىن كورۋدە. ماسەلەن، ارا ءسۇتى ادام دەنەسىنە تۇسكەن ميكروبتاردىڭ ودان ءارى وربىمەۋىنە، قانعا ءتۇسىپ تارالىپ كەتپەۋىنە سەپ بولادى. سەبەبى، قۇرامىندا گەرميتسيدين بار. سونداي-اق، قان قىسىمى ۇنەمى جوعارى بولاتىندارعا تاپتىرمايتىن ەم. قانداعى حولەستەريندى ازايتادى. دەمىكپە دەرتىنەن جاپا شەگەتىندەرگە، كەيبىر تەرى اۋرۋلارىنا، قان ازايعاندا، بۋىنداعى ريەۆماتيزم اۋرۋلارىنا دا شيپالى.

ارا ۋى. جۇمىسشى ارالاردىڭ ينەسى ارقىلى ۋلى بەزدەرىنەن شىعادى. مەديتسينادا ارانىڭ ۋىمەن ەمدەۋدى «اپيتەراپيا» دەپ اتايدى. كوپتەگەن ەلدەردە ارانىڭ ۋىمەن ەمدەيتىن ەمحانالار مەن ارنايى ورتالىقتارى بار. سوڭعى جىلدارى اپيتەراپيا ەلىمىزگە دە كەلىپ جاتىر. ەلىمىزدە اپيتەراپيا مامانى رەتىندە تانىلىپ جۇرگەن ايسۇلتان قۇرمانبايەۆ بىلاي دەيدى: «ادام اعزاسىندا كەزدەسپەيتىن كەيبىر بەيورگانيكالىق قىشقىلداردى ارا ۋىنان الۋعا بولادى. ۋ اعزانىڭ اۋرۋعا قارسى يممۋنيتەتىن كۇشەيتەدى. جالپى، ارا ۋى كوپتەگەن اۋرۋعا، ونىڭ ىشىندە ريەۆماتيكالىق پوليارتريت، ارتريت، ريەۆماتيزم، جۇيكە اۋرۋلارى، وستەوحوندروز، وستەوپوروز، پسورياز، ىشكى قۇرىلىس، بۋىن اۋرۋلارى، كوليت، اسقازان جاراسى، حولەتسيستيت سەكىلدى اۋرۋلارعا بىردەن ءبىر ەم. بۇدان وزگە گينەكولوگيالىق، تىنىس جولدارى جانە وسى سەكىلدى وزگە دە سىرقات تۇرلەرىن ەمدەۋگە بولادى».

مىنە، ارانىڭ ءبىز بىلەتىن پايدالارى وسىنشاما، ال بىلمەيتىنىمىز اللاعا ءمالىم. ارانىڭ وسىنشاما پايدالى، وسىنشاما مۇباراك بولۋى دا اللانىڭ امىرىنە بويۇسىنعاندىقتان. ارادا اللانىڭ جۇكتەگەن ءامىرى بار. اللا تاعالا بال اراسىنا: «تاۋلارعا، اعاشتارعا جانە ادامدار جاساعان ومارتالارعا ۇيالا، مەكەن ەت. ونان سوڭ ءارتۇرلى وسىمدىك جەمىستەرىن تارتىپ، باعىنىشتىلىقپەن راببىڭنىڭ جولىنا ءتۇس»، - دەپ ۋاحي ەتتى. ونىڭ قارىنىنان ادامدارعا شيپا بولاتىن ءتۇرلى-ءتۇستى قورەكتىك بال شىعادى. شىنىندا وي جۇگىرتە بىلەتىن قاۋىم ءۇشىن مۇندا دا دالەلدەر بار» (ناحل سۇرەسى، 68-69-اياتتار).

مىنە، اللا تاعالانىڭ اراعا جۇكتەگەن جاۋاپكەرشىلىگى، ءامىرى وسىنداي. ارا دا بۇل امىرگە باس ءيدى، اللا بەلگىلەپ بەرگەن جولمەن ءجۇردى، ءالى دە ءجۇرىپ كەلەدى، جولىنان جاڭىلىسپادى. سوندىقتان دا ونىڭ ءىسى - تەك يگىلىك.

ال ەندى شىبىندى مىسالعا الايىقشى. شىبىن مەن ارانىڭ اراسى جەر مەن كوكتەي. شىبىندا مۇنداي ءامىر جوق، دەمەك بەلگىلەنگەن ءبىر جول جوق. سوندىقتان دا، ونىڭ جولى ارانىڭ جولىنان الىس. ارانىڭ جۇرەتىن جەرى گۇل بولسا، شىبىن كۇل-قوقىستى، ءناجىس-بوقتى جاعالايدى. ارانىڭ تاسىعانى داۋا بولسا، شىبىننىڭ تاسىعانى - دەرت. ارا تازالىقتى سۇيسە، شىبىن كەرىسىنشە. ارا بال وندىرسە، شىبىن قۇرت وربىتەدى. ارانىڭ شاققانى ەم بولسا، شىبىننىڭ شاققانى ءزار. شىبىن ميكروبتى جايۋشى، ال ارا - تىيۋشى. شىبىننىڭ سوقتىقپايتىن دۇنيەسى، كىرمەيتىن جەرى جوق، ال ارادا ءوزى سوقتىققانعا قارسى تۇراتىن نامىس بار، باسقاسىمەن شارۋاسى جوق. قىسقاسى، ادامزاتقا ارادان پايدا كەلسە، شىبىننان زيان كەلەدى. ەكى ءتۇرلى جول، ەكى ءتۇرلى تاعدىر. «شىنىندا وي جۇگىرتە بىلەتىن قاۋىم ءۇشىن مۇندا دا دالەلدەر بار».

P. S. كەيدە ادامداردى وسى ەكى ماقۇلىققا ۇقساتامىن. ادام اللانىڭ امىرىنە بويۇسىنىپ، ونىڭ بەلگىلەپ بەرگەن جولىمەن جۇرسە، اراداي ادامزاتقا يگىلىگى مەن پايداسى تيەر ەدى. سەبەبى، يسلام يگىلىككە شاقىرادى. يسلام ءدىنى وتباسىڭا جاۋاپكەرشىلىكتى بولۋعا، اتا-اناعا يگىلىك جاساۋعا، كورشىگە زيان شەكتىرمەۋگە، تۋعان-تۋىسپەن قارىم-قاتىناستى ۇزبەۋگە، جۇرتقا تىلىڭمەن دە، قولىڭمەن دە زارداپ تيگىزبەۋگە، ادامزاتقا زۇلىمدىق قىلماۋعا، ناقاقتان ناقاق قان توكپەۋگە، وتانىڭدى قورعاۋعا ناسيحاتتايدى. سونداي-اق، ءدىن قۇلشىلىق-عيبادات قىلۋعا، جوق-جىتىككە قارايلاسۋعا، ادامزاتتى جاماندىقتان تىيىپ، جاقسىلىققا شاقىرۋعا، جاقسى ءسوز سويلەۋگە، ءاردايىم كۇلىمدەپ جۇرۋگە، ادامزاتقا سۇيىسپەنشىلىكپەن قاراۋعا ۇگىتتەيدى. قىسقاسى، ءدىن گۇلزاردا ءجۇرىپ، گۇل اڭقىعان اراداي بولۋدى ءامىر ەتەدى.

ال بۇل امىرگە كونبەگەندەر، شاقىرۋعا كەلمەگەندەر، ناسيحاتقا ەرمەگەندەر، جاقسىلىققا جۇرمەگەندەر، بوق دۇنيەدەن باسقانى كورمەگەندەر...

مۇندايلارىمىز ارادان ۇلگى الۋىمىز كەرەك شىعار...

سالتان سايران ۇلى

islam.kz