ايدا ەسىتىلگەن ازان ءۇنى
عارىشكەرلەر العاشقىدا ول اۋەندى راديو تولقىنىنىڭ جاڭعىرىعى بولار دەپ تە ويلايدى. ءبىراق، ولار قونعان اي بەتىندە راديو تولقىندارىن قابىلداۋى مۇمكىن ەمەس بولاتىن. جەردەگى عارىشكەرلەرمەن بايلانىس ورتالىعىنداعىلار دا ارنايى بايلانىس قۇرالى ارقىلى سول اۋەندى ەستىگەن.
ءبىراق، عارىش ورتالىعىنداعىلاردىڭ ءبىرى «داۋىس جەردەن شىقتى» دەسە، ەندى ءبىرى «ايدان كەلىپ جاتىر» دەپ، تارتىسقان. داۋىستىڭ قايدان كەلىپ جاتقانىنا ناقتى دالەل تابا الماعان سوڭ ورتالىقتاعىلار ءبىر بايلامعا كەلە المايدى. عارىشكەرلەر كىتاپتى سۋرەتكە ءتۇسىرىپ، اۋەندى تاسپاعا جازىپ الادى. الايدا وعان ەشبىر عىلىمي نەگىز تابا الماعاندىقتان، تىلسىم دۇنيە جۇمباق كۇيىندە قۇپيا ساقتاعان.
ارادا ون ءتورت جىل وتكەندە، 1983 - جىلى امەريكاندىق عارىشكەر، استرونوۆت نيل ارمسترونگ عىلىمي كونفەرەنتسياعا قاتىسۋ ءۇشىن مىسىرعا كەلەدى. كونفەرەنتسيا ءوتىپ جاتقاندا پرەزيديۋمدا وتىرعان ارمسترونگتىڭ قۇلاعىنا اي بەتىندە ەستىگەن قۇپيا اۋەن قايتا ەسىتىلەدى. ايداعى اۋەندى جەردە ەستىگەن ارمسترونگ جان-جاعىنا ەلەڭدەپ، ءتۇرى وزگەرىپ كەتەدى.
تاڭعالىسىن جاسىرا الماعان عالىم، اينالاسىنداعىلاردان «بۇل قانداي اۋەن؟» دەپ سۇرايدى. ولار مۇنىڭ جاي اۋەن ەمەس، مۇسىلمانداردى نامازعا شاقىرۋ بەلگىسى - ازان ەكەنىن ايتادى. سوندا ارمسترونگ العاش ايعا قونعاندا وسى داۋىستى ەستىگەنىن ايتادى. «وسى داۋىس! مەنىڭ العاش رەت ايعا قونعاندا ەستىگەنىم وسى داۋىس! مەنىڭ تۇلا بويىمدى شىمىرلاتىپ، شىپ-شىپ تەر شىعارعان وسى داۋىس» دەپ تاڭدانىسىن جاسىرا المايدى. سول كۇننەن باستاپ عارىشكەر، استرونوۆت-عالىم نيل ارمسترونگ يسلام ءدىنىن قابىلداعان ەكەن.
عالىمدار ازاننىڭ جەر شارىندا 24 ساعات بويى ۇزدىكسىز ايتىلاتىنىن دالەلدەگەن. بىرىككەن اراب امىرلىگىنىڭ ماتەماتيك عالىمدارى ازاننىڭ ايتىلۋى ماسەلەسى بويىنشا ارنايى زەرتتەۋ جۇرگىزگەن. زەرتتەۋ قورىتىندىسىن جاريالاعان عالىم ابدۋل حاميد ءال-فاديل 360 ساعاتتىق مەريدياننان تۇراتىن جەر پلانەتاسىنىڭ ءار مەريديانى ءبىر-بىرىنەن تۋرا ءتورت مينۋتتىق ينتەرۆالمەن بولىنەتىنىن ەسەپتەپ شىققان. عالىمنىڭ ايتۋىنشا، ازان دا ورتا ەسەپپەن 4 مينۋت ايتىلادى ەكەن. سوندىقتان دا، ازان ءبىر مەزگىلدە، ءبىر مەريدياندا ايتىلىپ بىتسە، كەلەسى مەريدياندا باستالىپ جاتادى. سوندىقتان دا، جەر شارىندا ازان 1440 مينۋت نەمەسە 24 ساعات بويى ۇزدىكسىز ورىندالادى.
ازان - ايان ارقىلى جەتكەن ءان. ەڭ العاش جابىرەيىل پەرىشتە ون ءبىر ساحابانىڭ تۇسىنە بىردەي ەنىپ، ازاندى ۇيرەتكەن ەكەن.
ال بۇگىنگە دەيىن ايدا ازاننىڭ ايتىلۋىنىڭ قۇپياسىن ءالى ەشكىم اشا العان جوق. «بۇل، جاراتۋشىنىڭ قۇدىرەتى» دەگەننەن باسقا ايتار جوق.
اۆتور: قالدار كومەكبايەۆ
«الاش ايناسى»
