امەريكانى العاش اشقان كولۋمب ەمەس

مىنا ءبىر جاڭالىقپەن بەتپە-بەت كەلگەلى بەرى، كولۋمبتىڭ امەريكانى العاش اشتى دەگەن تۇجىرىمدى جاسامايتىن بولدىم.

حريستوفو́ر كولۋ́مب 1451 -جىلى ومىرگە كەلگەن ادام.

العاشقى ساياحاتىن 1492 - جىلى جاساپ امەريكا جەرىن اشتى دەپ بارلىعىمىز كىتاپتان بىلەمىز.

11-عاسىردىڭ عالىمى ءابۋ رەيحان ءال-بيرۋني دەگەن كىسىنى تانيتىندارىڭىز بار ما؟

شىعىس ەلىندە ءبىرى بىلسە، ەكىنشىسى بىلمەيتىن عالىمدار قاتارىنا كىرەدى.

وعان دا قاراماستان، بۇل وزبەك عالىمى ءال-بيرۋنيدىڭ اقىل-پاراساتى مەن عىلىمعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى مەن ىنتاسى، عىلىمي ەڭبەكتەرى مەن شيمايلارىمەن اريستوتەل، گاليلەي، نيۋتوندارمەن قاتار تۇراتىن تۇلعا. ورتالىق ازيانىڭ جارقىراعان العاشقى نۇرلارى دەسەك تە بولادى.

11 -عاسىردا ءومىر سۇرگەن بۇل تۇلعانىڭ ءومىرى ايتارلىقتاي ءتاتتى بولعان جوق. ءوزىنىڭ اكەسى كىم ەكەنىن بىلە الماعان جاس بالانىڭ تۇراتىن مەكەنىن شابۋىل جاساپ، ورتەپ كەتەدى. كىشى كەزىنەن شابۋىلدارعا بەيىمدەلگەن ءال-بيرۋني، كوشىپ قونىپ جۇرۋگە ءماجبۇر بولادى. وعان قاراماستان، الەمگە پاش ەتىپ 146 تانىمدىق عىلىمي جۇمىستاردى سىي ەتكەن. بۇگىنگى تاڭدا ولاردىڭ تەك 22 سى عانا تابىلىپ وتىر. الايدا، سول تابىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەلەرى ونى عاسىر عالىمى رەتىندە قۇرمەت كورسەتۋگە لايىقتى ەكەنىن عالىمدار جاسىرمايدى.

عالىمنىڭ استرولوگيا عىلىمىنداعى جەتىستىكتەرى بۇگىنگى تاڭداعى سكەپتيكتەردىڭ جۇمىستارىنان بازىپ وزادى. زامانۋي تۇردە تۇسىنىكتى ەنگىزە العان ءال-بيرۋنيدىڭ باسقا عىلىمي جاڭالىقتارى جەتەرلىك. جەردىڭ دومالاق شار ءتارىزدى ەكەنىن، ءارى كۇن جەردى ەمەس، كەرسىنشە، جەر كۇندى اينالاتىنىن كوپەرنيكتەن 100 دەگەن جىلدار بۇرىن جۇمىستارىندا ءتۇرتىپ كەتكەن. ءال-بيرۋنيدىڭ ەسەبى بويىنشا، جەردىڭ ۇزىندىعى قازىرگى زاماننىڭ عالىمدارىنىڭ ەسەبىنەن بار جوعى 17 ك م- گە عانا ايىرماشىلىق جاسايدى ەكەن.

جەردىڭ ۇزىندىعىن بىلگەندە، قۇرلىقتىڭ تەك افريكا، ازيا جانە ەۋروپامەن شەكتەلمەيتىنىن بايقادى. ارى كەتسە، ۇشەۋى بىرىگىپ 2/5 بولىگىن الار. ال، قالعان 3/5 بولىگى شە؟

وسىلايشا، ءال-بيرۋني ادامداردىڭ تەك ءبىر قۇرلىقتىڭ ۇستىندە ءومىر ءسۇرۋ تەورياسىن تارك ەتتى. ونىڭ ويىنشا، دۇنيەنىڭ باسقا بەتىندە ادام ومىرىنە قولايلى جەردىڭ بارلىعىن، جانە وندا ادامدار ءومىر سۇرە الاتىندىعىن كىتاپتارىندا بايان ەتكەن. زەرتتەۋلەرىنىڭ كوپ بولىگىن پاكيستاندا، سارايدا جاساعان ەكەن. كەيىنەن جاۋىز ءبىر اسكەر باسىنان قاشىپ، سولتۇستىككە قاراي بەت الىپتى. يسلامابادا سارايىندا سولتۇستىكتىڭ ادامدارىن كورىپ، وزدەرىنىڭ بۇل دۇنيەدە جالعىز ەمەس ەكەندەرىن ءتۇسىندى...

مالىمەت http://www.factroom.ru سايتىنان الىندى.

blogtime.kz