بويىمدى قالاي وسىرەمىن؟
ماسەلەن، سولتۇستىك كورەيا مەن وڭتۇستىك كورەيانىڭ ادامدارىنىڭ ورتاشا بويىن سالىستىرىپ كورگەن عالىمدار سولتۇستىك بولىكتە تۇراتىن ادامداردىڭ 7 سانتيمەترگە بيىك ەكەنىن اڭعارعان. مۇنىڭ سەبەبىن ماماندار وتە كوپ مولشەردە اس ىشۋدەن دەيدى.
بويدىڭ ءوسۋ- وسپەۋى 80-85 پايىزى گەنەتيكالىق فاكتورلارعا تاۋەلدى. ال قالعان سىرتقى فاكتورلاردىڭ ۇلەس سالماعى 15-20 پايىز عانا ەكەن. ەگەر بىرىنشىسىندە اتا- تەگىڭىزدىڭ ورتاشا بويى ماڭىزدى بولسا، ەكىنشىسى ادامنىڭ تاماقتانۋى مەن اعزاعا قاجەتتى ميكرو ەلەمەنتتەردىڭ قورەك ەتىلۋىنەن ەكەن.
بويدى وسىرەتىن ازىق- تۇلىك
بويدىڭ وسۋىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىن دارۋمەن - D دارۋمەنى جانە مىرىش (تسينك) . بۇل ەلەمەنتتەر ادامنىڭ نارەستە كەزىندە- اق اعزاعا جەتۋى كەرەك. ال ەرەسەك ادامدار بۇل دارۋمەندى قانشا قابىلداسا دا بويىنىڭ وسپەۋى ابدەن مۇمكىن. بۇدان باسقا، كالتسيدىڭ دە بويعا اسەرى بارىن كوپ ەستيمىز، ماسەلەن قۇرامىندا كالتسي بار ازىقتى قانشالىقتى كوپ جەسەك، سونشالىقتى بويىمىز بيىك بولادى دەپ ويلايمىز. ءبىراق بۇگىنگە دەيىن كالتسيدىڭ بويدى وسىرگەنى جايلى عىلىمي دالەل كەزدەسپەگەن.
بويدى ءوسىرۋ ءۇشىن قانداي جاتتىعۋ جاساۋ كەرەك؟
ناقتىلاي قانداي دا ءبىر جاتتىعۋدى جاساعان كەزدە بوي وسەدى دەلىنەتىن دەرەك تابىلمادى. ال بەلتەمىردە (تۋرنيك) تارتىلۋ ءالى دە اڭىز عانا. ارينە، بەلتەمىردە جاتتىققان جاسوسپىرىمنىڭ بويى ءوسۋى مۇمكىن، ءبىراق بويدىڭ ءوسۋى ناقتىلاي بەلتەمىردىڭ اسەرىنەن بولعانىن انىقتاۋ وتە قيىن. ال اۋىر تەمىر كوتەرۋ، اسىرەسە 17 جاستان كىشىلەرگە اۋىر تيەدى. ال ەڭ جاقسى ءادىس دەپ عالىمدار ۇيقىنى ايتادى. ەگەر ۇيقىڭىز تىنىش بولسا بويىڭىز دا تەز وسەدى.
ەندىگى كەزەكتى ادام بويى تۋرالى قىزىقتى فاكتىلەرگە بەرەيىك:
تاڭەرتەڭ كەشكى ۋاقىتقا قاراعاندا ءبىز بيىكپىز. سەبەبى كۇنى بويى ادام بەل ومىرتقاسى مەن اياق، يىق قوسپالارى ۆەرتيكالدى باعىتتى بولاتىندىقتان ءبىر- بىرىمەن تىعىز بولادى. ال تۇندە ادام گوريزونتالدى باعىتتا جاتىپ، قوسپالار مەن بۋىندار ءبىر- بىرىنەن اجىراي تۇسەدى.
ادام عارىشتا وسەدى. عارىشتا كوپ ۋاقىت بويى بولعان ادامنىڭ بويى وسەتىنىن عالىمدار بايقاپتى. ادام بويى ءتىپتى 5-8 سانتيمەترگە دەيىن وسەدى ەكەن. ءبىراق بۇدان ادامنىڭ ومىرتقاسى بەرىكتىگىن جوعالتادى. ال جەرگە قايتىپ كەلگەن سوڭ عارىشكەردىڭ بويى ءوز قالپىنا كەلەدى.
بويدى دۇرىستاپ ولشەۋ ءۇشىن ەكى توبىقتى دا جەرگە تيگىزىپ تۇرۋ كەرەك. تيگىزبەگەن جاعدايدا ادام بويى 1 سانتيمەترگە دەيىن بيىك بولۋى مۇمكىن.
ادامزاتتىڭ جالپى بويى ءبىرقالىپتى ەمەس. ادامزات نە وسپەيدى دە، نە كىشىرەيمەيدى دە. تەك كەيبىر كەزەڭدەردە ءوسىپ، قايتا كىشىرەيەدى. ماسەلەن نەاندەرتال ادامىنىڭ بويى 160-165 س م بولسا، ورتا عاسىرلاردا 150 س م- گە جۋىق، ال بۇگىندە ادامزاتتىڭ ورتاشا بويى 172 س م ەكەن. ادامزات بويىنىڭ مۇنداي ءبىرقالىپتى بولماۋىن عالىمدار ءتۇسىندىرىپ بەرە المايدى ەكەن.
الەمنىڭ ەڭ بيىك ادامى - فەدور ماحنوۆ. ول ءتىپتى بارىنەن دە بيىك - 285 س م.
ونىڭ دالەلى مىنا تومەندەگى سۋرەت. ءبىراق مۇندا دا ناقتى بويىن سۋرەتپەن ەسەپتەۋ قيىن دەيدى ماماندار.
دايىنداعان: ارداق قۇلتاي
سۋرەت: voxpopuli.kz, yarasty.ru
