توي-توي بولمادئ، بالا-شاعا جةپ كةتتئ

  استانا. 19 - شئلدة. قازاقپارات - «توي-توي بولمادئ، بالا-شاعا جةپ كةتتئ». بذگئنگئ قازاقتئث تويئنان كةيئن ةرئكسئز وسئلاي وي تذيةسئز. قازاق تويعا كةلگةندة، تارتئنباعان. قازئنامئز دا، بايلئعئمئز دا تويدا شاشئلادئ. ءبئراق بذگئنگئ قوعامدا «وي جارئستئرؤدئث ورنئنا، توي جارئستئرؤ» باسئم بوپ كةتكةن سياقتئ. وسئنداي توي جارئستاردئ كورگةندة «اياز ءبيدئث ءالئن، قذمئرسقانئث جولئن بئلگةنئ» ءجون شئعار دةيسئث...

توي-توي بولمادئ، بالا-شاعا جةپ كةتتئ

استانا قالاسئنئث اكئمئ يمانعالي تاسماعانبةتوأ قالا تذرعئندارئنا استا-توك تويدان باس تارتئپ، داراقئلئقتان بويدئ الشاق ذستاؤعا شاقئردئ. اكئمنئث جةكة بلوگئنا قالا تذرعئنئ ساياباقتا توي جاساپ، مةرةكةنئ وتشاشؤمةن ارلةؤگة رذقسات سذرادئ. الايدا شاهار باسشئسئ قوس عاشئققا باقئت تئلةي وتئرئپ، «مةنئثشة، بذل توي وتشاشؤدئث داثعئرئمةن ةمةس، قوناقتاردئث شات-شادئمان كذلكئسئمةن، سئزدةردئث الدا باقئتتئ ءومئر سذرؤئثئزبةن ةستة قالاتئن سياقتئ. ارينة، قاراجاتئثئزدئ قالاي جذمساساثئز دا، ءوز ةركئثئز. ءبئراق مذنداي سومانئ بال ايئنا نةمةسة پاتةرگة جيهاز الؤعا، بالالارئثئز بةن ايةلئثئزدئ تاسيتئن اأتوكولئككة جذمساعان تيئمدئرةك دةپ ويلامايسئز با؟» دةپ اقئلئن ايتتئ. شاهار باسشئسئنئث بذلاي اقئل ايتؤئ ورئندئ-اق. سةبةبئ «توي دةسة، قؤ باس تا دومالايدئ» دةپ، ءار جةردةن قارجئ جيناپ، جةتپةسة نةسية الئپ تويعا شاشئلامئز. وتاندئق «Mojazarplata.kz» سايتئنئث ةسةبئنشة، قازةكةم شاعئن توي جاساؤ ءذشئن كةم دةگةندة ءبئر ميلليون تةثگة قارجئ جذمسايدئ ةكةن. ماسةلةن، تويعا ارنالعان تورتقا   29000 تةثگةدةن باستاپ  145000 تةثگة كولةمئندة قارجئ جذمسالسا، جان باسئنا شاققاندا بانكةت ءمازئر 18 000 تةثگة مةن  40000-نئث اراسئن قذرايدئ. ال ءازئربايجاندئقتاردئث ءبئر ادامعا ارنالعان توي ءمازئرئ 7000 تةثگةنئث اينالاسئندا وربئسة، ارميان حالقئنئث تويعا جذمسالار جالپئ شئعئنئ  1318 مئث تةثگةنئ قذرايدئ، ال ؤكرايندئقتار ذيلةنؤ تويئنا ورتا ةسةپپةن 360 مئث تةثگة جذمسايدئ ةكةن. قاراپ وتئرساق، قازاق ذلتئ سياقتئ تويعا قئپ-قئزئل شئعئن شاشاتئن ذلت جوق.

 ايتپاقشئ، تويدئ دابئرامةن وتكئزؤگة كورشئ ةلدةردة ءذزئلدئ-كةسئلدئ تئيئم سالئنعان. ماسةلةن، تاشكةنت قالاسئنئث باسشئسئ راحمونبةك ؤسمونوأ ذيلةنؤ تويئ مةن اس بةرؤ راسئمدةرئن سالتاناتتئ تذردة اتاپ وتؤگة تئيئم سالدئ. اكئمشئلئك باسشئسئنئث شةشئمئنة سايكةس، تاشكةنت مةشئتتةرئندة قوعامدئق كةثةستةر قذرئلئپ، ولار ذيلةنؤ تويلارئ مةن باسقا دا وتباسئلئق شارالاردئث ءوتؤئن رةتتةؤ مةن باقئلاؤدئ قولعا الئپتئ. ةث قئزئعئ، الاشاپاندئ اعايئن ةندئ مةرةكةلئك شارانئ 07:00-دةن 09:00-گة دةيئن نةمةسة 12:00-دةن 14:00-گة دةيئن وتكئزة الادئ. كةشكئ تويلار دا ساعات 23:00-گة دةيئن عانا جالعاسؤئ ءتيئس. مةيرامحانالار مةن ءدامحانالاردئث باسشئلئعئ بذل ةرةجةلةردئ ساقتاپ، ازاماتتاردئث تئنئشتئعئن الماؤئ كةرةك جانة پيروتةحنيكالئق قذرالدار پايدالانباؤئ تالاپ ةتئلةدئ. ءدال وسئنداي تئيئم قئرعئزستان مةن تاجئكستاندا دا ةنگئزئلگةن.

  مارات ءامئر ذلئ، نايب-يمام: ئسئراپقا جول بةرئلمةؤ كةرةك پايعامبارئمئز مذحاممةد (س.ع.س.) «جةثئزدةر، ئشئثئزدةر، ءبئراق ئسئراپ ةتپةثئز. ئسئراپ ةتؤشئلةردئ اللا تاعالا سذيمةيدئ» دةگةن. ةكئنشئدةن، «ذيلةنئثئزدةر، ءبئر قوي سويئپ بولسا دا جاريا ةتئثئزدةر» دةگةن. بذل جةردة پايعامبارئمئز ئسئراپ جاساماي، از ادام بولسا دا شاقئرئپ، ذيلةنگةندئگئن جاريا ةتؤ كةرةك دةگةن ماقساتتا ايتقان بولار. قازئر حالئق اراسئندا بالالارئنئث ءبئر باسئ ةكةؤ بولعانئن جاريالاؤ ءذشئن ةمةس، الةؤمةتتئك جاعدايئن، بايلئعئ مةن ءمانسابئن جارئستئرؤ ءذشئن توي جاسالاتئن سياقتئ. «نةسية السام دا، قئزئمدئ ذزاتام، ذلئمدئ ذيلةندئرةم» دةپ، ئسئراپشئلدئققا بوي الدئراتئندار كوپ. شئنداپ كةلسةك، نةسية الؤ شاريعاتپةن رذقسات ةتئلمةگةن نارسة. كةي تويلارعا بارئپ، جاعامئزدئ ذستاپ قايتامئز. تويدئ جذرگئزةتئن اسابالاردئث ءبئلئم-بئلئكتئلئگئنئث تومةندئگئ، مادةنيةتسئزدئگئ انئق بايقالئپ تذرادئ. ونئث ذستئنة،قازاقتئث سالت-ءداستذرئ مةن ادةت-عذرپئ ةسكةرئلمةي، قاي-قايداعئ ءمانسئز، ماعئناسئز ويئندار، دورةكئ سوزدةر مةن انايئ اثگئمةلةر ايتئلادئ. بذعان قوسا قازئر بارلئق تويلار بئردةي بوپ بارادئ. بذگئنگئ تاثدا اسا ئسئراپقا بةرئلمةي، اسابالارئمئز ءمانسئز اثگئمةلةردةن گورئ اقئن-جازؤشئلارئمئزدئث، دانالارئمئزدئث عيبراتتئ اثگئمةلةرئن، ءماندئ ولةثدةرئن ايتسا قذبا-قذپ بولار ةدئ.

  بذگئنگئ قازاق تويئ ءذشئن ءبئرئنشئ كةزةككة داستارقانعا قويئلار اس ةمةس، قوناقتاردئث ءتئزئمئ، تويدئث سةناريئ ءهام اسابانئث اتاق-ابئرويئ مةن شاقئرئلعان انشئلةر الدةقايدا ماثئزدئ. تويدئث سةناريئ كادؤئلگئ كينوفيلمنئث نةمةسة كئشئگئرئم سپةكتاكلدئث سةناريئمةن بئردةي. توي باسئندا اعايئن-تؤئستئث اراسئنداعئ قازئنالئ قارتتارئمئز ةمةس، «شةندئ-شةكپةندئ، اتاق-ابئرويئ» بار ادام ءبئرئنشئ ءسوز سويلةيدئ. ةگةر جاسئثئز كةلگةن، ءبئراق قئزمةتئثئز بولماسا، وندا ةكئ جاسقا تئلةك ايتؤ باقئتئنان ايئرئلاسئز. تويدئث ءسانئ دة، ءمانئ دة اساباعا بايلانئستئ. جاسئراتئنئ جوق، كةي تويعا بارئپ، اسابانئث اؤزئنان شئققان بئلاپئت ءسوزدئ ةستئپ، ةرئكسئز جاعا ذستاپ قايتامئز. ةجةلدة قازاق تويعا كوثئل كوتةرؤدةن بذرئن، اعايئن-تؤئسپةن امانداسئپ، حال سذراپ، ارقا-جارقا بوپ، عيبراتتئ اثگئمة تئثداؤ ءذشئن باراتئن. ال قازئرگئ قازاق تويعا داثعازالئق پةن دابئرانئ كورسةتؤ ءذشئن باراتئن سياقتئ. اسابالار دا «اؤزئم اشئق، ءسوزئم ءوتئمدئ بولسا» دةپ بةلدةن تومةنگئ اثگئمةنئ، مةزئ قئلعان انةكدوتتارئن ايتئپ، جذرتتئ جالئقتئرئپ جئبةرةدئ. ونئث ذستئنة، بذگئنگئ قازاق تويئندا ذلتقا ءتان ةرةكشةلئكتئ جوعالتئپ العان سياقتئمئز. تويداعئ قازاققا ءتان جالعئز ءداستذر «بةتاشارئمئز» عانا قالدئ. قالعانئ باتئستان كةلگةن داقپئرت. ماسةلةن، تويدا قالئثدئق قولئنداعئ گذلئن ارتتا تذرعان كوپشئلئككة لاقتئرادئ. بذل - مةنئث جولئمدئ قؤئثدار دةگةن پارمةن. ءبئراق مذنداي «ئرئم» قازاقتا بذرئن-سوثدئ بولعان ةمةس. قئز بالا ءوز ذيئنةن شئعئپ، قايئن جذرتئنئث ذيئنة قادام باسقاندا، موينئنداعئ قئزئل ورامالئن «ةندئ سةنئث كةزةگئث» دةگةن يشارامةن قايئن سئثئلئسئنة تاپسئرعان. تويداعئ تاعئ ءبئر دابئرا «ءداستذر» - تورت كةسؤ. قالئثدئق پةن كذيةؤ جئگئتتئث ءمذسئنئ بار ءتاتتئنئ جاس جذبايلار كةسئپ، اتا-ةنةلةرئنة جةگئزةدئ. قازاقتا ةشقاشان دا كةلئن نةمةسة كذيةؤبالا اتا-ةنةگة قاسئقپةن اس ذسئنباعان.

  بذگئنگئ تويدئث تاعئ ءبئر مةزئ ةتةر تذسئ - ويئندار. شئنئ كةرةك، ءبئر تويدان كورگةن ويئنئثئزدئ كةلةسئ تويدان وثاي تاباسئز. كارئسئ بار، جاسئ بار، ةگدة تارتقان اجةسئ بار، اقساقالئ بار جالپاق جذرتتئ جيناپ جاثا عانا وتاؤ كوتةرگةن قوس عاشئققا «كئم ءبئرئنشئ ءسوز ايتتئ»، «ذيدة اقشانئ كئم تابادئ، بالانئ كئم تابادئ» نةمةسة «جارئثدئ قالاي ةركةلةتةسئث» دةگةن سئقپئتتاعئ سذراقتار قويئلادئ. ول ول ما، «كئم ءبئرئنشئ جاس جذبايلارعا جذگئرئپ بارسا، سول ءبئرئنشئ بالانئث اتئن قويادئ» دةپ اسابا جاس ذلكةندةردئ ةلئتئپ قويادئ. سودان اتا-ةنة جالما-جان، قوس وكپةسئن قولئنا الئپ جذگئرة جونةلةدئ. اسابالاردئث قالتاسئنداعئ قالجئثدارئ، قورجئنئنداعئ ويئندارئ ءبئرسارئندئ ءوربئپ، تويعا جينالعان قاؤئمنئث ئعئرئن شئعارادئ. شئنئ كةرةك، سوثعئ كةزدةرئ قازاق مادةنيةتئ، سالت-ءداستذرئ مةن ادةت-عذرپئ ذمئت قالئپ، قازاقتئث تويئ وزئندئك ءمانئن دة، ماعئناسئن دا جوعالتئپ العانداي. «دالا قازاعئ» مةن «قالا قازاعئ» بوپ ءبولئنئپ جذرگةن مئنا زاماندا، قازاقتئث تويئنئث دا بئرنةشة ءتذرئ پايدا بولدئ. اؤئل-ايماقتئ قايدام، ءبئراق قالادا «ةليتالئق توي»، «قاراپايئم توي» دةگةن تذسئنئك قالئپتاسئپتئ. ةليتالئق توي - قالتاسئ قالئث، ورئندئعئ مئعئم ازاماتتاردئث باسئن جينايتئن سالتانات بولسا، قاراپايئم توي - كادؤئلگئ ءسئز بةن ءبئز سياقتئ قوناقتاردئث كوثئل كوتةرةر ورنئ. ءتئپتئ اسابا مةن انشئلةر دة تويدئ وسئلاي تاثدايدئ...

  بةكجان تذرئس، م.اؤةزوأ اتئنداعئ مةملةكةتتئك اكادةميالئق دراما تةاترئنئث اكتةرئ: قازاقتئث تويئنا قازاقئ وزگةرئس قاجةت - مذزافار اعامئز «توي - تاربيةنئث باسئ» دةگةن ةكةن. راسئندا، تويدئ اعا ذرپاق پةن بالا ذرپاقتئث اراسئنداعئ التئن كوپئر دةسةك تة بولادئ. مةرةكةلئ داستارقان ءوز كةزةگئندة تؤئستئق قارئم-قاتئناستئ دا نئعايتا تذسةرئ انئق. اتام قازاق دارحاندئعئمةن، قوناقجايلئلئعئمةن ةرةكشةلةنةدئ. ونئث سول ءبئر دارحاندئلئعئن قازاق دالاسئندا ءوتئپ جاتاتئن ذلان-اسئر تويئنان-اق كورؤگة بولادئ. ءبئراق شئنئ كةرةك قازئرگئ كذنئ استا-توك تويلار ءجيئ بولئپ جاتادئ. كةيبئر اتا-انا بالالاردئث باقئتئ ءذشئن اعئنان جارئلاتئن بولسا، ةندئ ءبئرئ بارئن شاشئپ، ماقتانئپ، وزگةدةن وزؤ ءذشئن جاسايدئ. ال ةندئ ءبئرئ ةلدةن دذنية جينايئن دةپ جاساسا، تويدئث قادئرئن بئلةتئندةر ةلدئ سئيلايئن دةپ جاسايدئ. «قؤانئشتئ بولئسسةث كوبةيةدئ، قايعئنئ بولئسسةث ازايادئ» دةيدئ قازاق. سوندئقتان قاشان دا تويدئث بولعانئ جاقسئ. ءبئراق ول ءذشئن نةسية الئپ توي جاساؤدئث قاجةتئ شامالئ دةپ ويلايمئن.

 تاعئ ءبئر ايتا كةتةتئن ماسةلة، قازئرگئ توي مادةنيةتئ. ءبئز باياعئ كةثةس داؤئرئندةگئ تويلاردئ دا كورگةنبئز. وندا اؤلةتتئث ذلكةن اقساقالدارئ مةن كيمةشةگئن كئر شالماعان انالارئ ورةلئ سوزدةر ايتاتئن. قئزئن ذزاتئپ تذرعان انا «ةندئگئ تذراعئث - بارعان جةرئث. بذل وشاقتئث وتئن سوندئرمة. ءبئر ةركةكتئث ئستئق-سؤئعئنا توزة الماساث، كةدئر-بذدئر مئنةزئن كةشئرةتئن كةثدئگئث بولماسا انالئق اقجاؤلئقتان ساداعا كةت» دةپ جاتاتئن. قاتتئ ايتئلسا دا، استارئندا قانداي كةرةمةت وي جاتئر. ياعني سوناؤ كةثةس زامانئنئث تذسئندا دا قازاقئ سالتتئ ذستانعان قازئنالئ قارتتارئمئز بولعان. وكئنئشكة قاراي، بذگئندة بذرئنعئنئث اقساقالدارئ سةكئلدئ باتا ايتاتئن ادام جوق. ءتئپتئ ةل الدئندا جذرگةن سذلؤ ءسوزدئث سؤرةتكةرلةرئ دة تويدا باتانئث رةتئن بئلمةي تذرادئ. ءتئپتئ كةيبئر اقساقالدارئمئز مةرةكةنئ مةنسئثكئرةمةي تذرعانئن انئق بايقاتادئ. بذل - اتادان قالعان بةكزاتتئق ةمةس. ول بذرئنعئنئث پارتوكراتتارئنان قالعان قازئرگئ زةينةتكةرلةردئث قاسيةتئ. وسئنداي ذساقتئقتئ كورگةندة، ءدال سونداي تاياز ويلايتئن، ؤاق ذرپاقتئ كورگةن كةزدة «بذگئنگئ انالارئمئزدئث ءسذتئ ءئرئپ كةتكةن بة، اتانئث قانئمةن بةرئلةتئن بةكزاتتئقتئث جذرناعئ دا قالماعان با؟» دةپ ويلايسئث. وسئندايدا قازاقتئث استا-توك جاسالئپ جاتقان تويئنا كوثئلئث تولماي، قارنئث اشئپ قايتاتئنئ وتئرئك ةمةس.

 قازاق حالقئنئث: «قازئنالئ قارتئث بولماسا، توپتا بةرةكة بولمايدئ، ايتئلعان سوزگة كونبةسة كوپتة بةرةكة بولمايدئ» دةگةن ءسوزئ بار. قازئرگئ تويلاردا ورةلئ ءسوز ايتاتئن قازئنالئ قارتتاردئث جوقتئعئ بئلئنةدئ. ارزان كذلكئ مةن جةل سوزدةرگة جول بةرئلئپ، ءمانئ مةن ماعئناسئ جوق ويئندار ءجذرئپ جاتقان جةردة بةرةكة بولماسئ انئق ةمةس پة؟ ال اسابالئقتئ كاسئپ ةتكةن جئگئتتةرئمئز بولسا «سويلةسةك بولدئعا» باسئپ، ورئندئ ورئنسئز كوبئك ءسوزدئ كوپئرتة بةرةدئ. مةن ءوزئم تانيتئن تامادالارعا «قازاقتئث ونةگةلئ سوزدةرئمةن دة القالئ توپتئ باسقارؤعا بولادئ» دةپ ايتئپ وتئرامئن. قالجئثدار ايتئلسئن، ءبئراق ونئث استارئندا ماعئنالئ وي بولؤئ كةرةك. سول تذرعئدان العاندا قازاقتئث تويئنا قازاقئ وزگةرئس كةرةك.

  «ءان-سئيلئق» قانشا تذرادئ؟

 «توي - قازاقتئث قازئناسئ» دةگةن ءسوز بةكةر ايتئلماسا كةرةك-تئ. سةبةبئ 300-400 ادامعا جايئلعان اق داستارقان مةيرامحانا قئزمةتكةرلةرئ، ا ح ا ج ماماندارئ، اسابالار مةن انشئلةردئث تذراقتئ «بيزنةسئنة» اينالئپ، قالتاسئن قامپايتئپ ءجذر. بذل كذندة تويدئ ءانشئسئز ةلةستةتؤ قيئن. ءتئپتئ قوس عاشئقتئث باقئت تويئندا ةلگة تانئمال ءانشئ بولماسا، «توي قئزئق بولمادئ، بئردة-ءبئر ءانشئ كةلمةپتئ» دةپ سئناپ كةتةدئ قوناقتار جاعئ. سوندئقتان توي يةلةرئ بارئن سالئپ، ةلئمئزگة تانئمال انشئلةردئ ئزدةپ، اؤرة-سارساثعا تذسةدئ. تانئمال ءانشئ تويعا كةلسة، اق داستارقان جاس جذبايلارعا ةمةس، قذددئ تويعا كةلگةن «مارتةبةلئ مةيمان» - انشئگة ارنالئپ جايئلعانداي اسةردة قالاسئز. سونئمةن، اسةم اندةرئمةن تويعا جينالعان قاؤئمنئث كوثئلئن كوتةرةر انشئلةردئث «ستاأكالارئن» سارالاپ كورسةك. قازاقستان ةستراداسئنئث ماقتانئشئنا اينالعان «مذزارت» توبئ، باتئرحان شذكةنوأ ءبئر تويدا 10 مئث ا ق ش دوللارئنا ءان سالادئ. ال روزا رئمبايةأانئث ءانمةن ارلةنگةن «سئيلئعئ» 7000-8000 ا ق ش دوللارئنئث كولةمئندة. توقتار سةرئكوأ پةن بةيبئت سةيدؤاليةأانئث قوناقكادةسئ شامامةن 7000 ا ق ش دوللارئن قذرايدئ. «حيت-اندةردئث تورةسئ» قايرات نذرتاس تويدئث تذراقتئ قوناعئ. قايراتتئث 5-6 ءانئ 2000-5000 ا ق ش دوللارئنئث ارالئعئندا. ءمادينا سادؤاقاسوأانئث «ءان-سئيلئعئنئث» قذنئ 2000 ا ق ش دوللارئن قذرايدئ.

   توي ذستئندة...

جالپئ، قازاق وسئ توي ذستئندة ءتذرلئ وقيعالارعا، ءتذرلئ قئزئقتارعا تاپ بولادئ. ءدال وسئ توي ذستئندة «جاس جذبايلار شات كذلئپ، شاتتئق ذندةر شارئقتايدئ». بئر سوزبةن ايتقاندا تويدئث قئزئعئ مةن شئجئعئ دا كوپ. ةندةشة، توي ذستئندة وتةتئن ءتذرلئ قئزئقتار جايلئ بئلة وتئرئثئز.

 بةلگئلئ ساياساتتانؤشئ نذرلان ةرئمبةتوأ شةرؤگة ادام جيناي الماي الةك بولاتئن وپپوزيسيونةرلةرگة جاقئندا عانا تئث وي تاستادئ. ونئث ويئنشا قازاقتار تويعا اراققا تويئپ الئپ، تاث بوزارئپ اتقانشا بيلةؤ ءذشئن ةمةس، جان-جاقتان جينالعان اقپاراتتاردئ قورئتؤ ءذشئن بارادئ. سوندئقتان دا ءتذرلئ شةرؤدئ ءدال وسئ جذرت قاراسئ كوبئرةك شوعئرلاناتئن تويلاردا ذيئمداستئرؤ قاجةت دةپ شةشكةن. وسئلايشا ساياساتتانؤشئ قوعامنئث ءتذرلئ پروبلةمالارئن داستارقان باسئندا وتئرئپ-اق شةشؤگة بولاتئنئن ايتقان. وسئدان سوث تويلاردان وپپوزيسيا وكئلدةرئن كورئپ قالساثئز، تاثعالماثئز.

 ال وسكةمةندة ئشئمدئككة تويئپ العان 24 جاستاعئ اتپالداي ازامات، دوسئنئث تويئنئث شئرقئن بذزعان. ول تويعا «تاماق جةيمئن» دةپ كةلگةن قوناقتارعا تاياق جةگئزگةن. قؤ اراقتئث كةسئرئنةن ادامدارعا تاس لاقتئرئپ قارابةت بولعان جئگئتتئ اكئمشئلئك جاؤاپكةرشئلئككة تارتقان. وسئلايشا مةرةكةنئث سوثئ قازئرگئ تئلمةن ايتقاندا «ءتوس لاقتئرؤ» ةمةس تاس لاقتئرؤعا ذلاسئپ، تويدئث شئرقئ بذزئلعان ةكةن.

   بارةكةلدئ!

وثتذستئك قازاقستان وبلئسئنئث ءازئل-ئسقاق جانة ساتيرا تةاترئنئث اكتةرئ ةلدوس قالشابةكوأ پةن وبلئستئق قؤئرشاق تةاترئنئث اكتريساسئ ءمولدئر قوسبارماقوأا وتاؤ كوتةرگةن كذنئ ساؤاپتئ ءئس جاسادئ. نةكةسئن قيدئرعان جاس جذبايلار قئمبات «ليمؤزيندةرمةن» قالا ارالاؤدئث ورنئنا، كوپبالالئ، الةؤمةتتئك جاعدايئ تومةن بئرنةشة ذيگة كئرئپ، قول ءذشئن بةرئپ، ذلكةندةردئث اق باتاسئنا بولةندئ. «توي دةگةن ءسوزدئث ماعئناسئ ادامداردئث تويؤئن بئلدئرةدئ. تةك توي جاساپ جاتقان توي يةلةرئ مةن قوناقتار عانا ةمةس، بذل كذنئ جوق-جئتئمدةر مةن كومةككة مذقتاج جاندار دا تويئپ تاماق ءئشؤ كةرةك. توي حالئقتئث قازئناسئ دةپ، ءبئر ةمةس بئرنةشة وتباسئن تويدئرئپ، شامامئز كةلگةنشة كومةك كورسةتسةك، سونئث ءوزئ ءبئز ءذشئن ذلكةن ساؤاپ. ءبئزدئث جاثادان ءومئرئمئز سونداي ذلكةن كئسئلةردئث باتاسئنان، مذقتاج ادامداردئث دذعالارئنان باستاؤ الئپ جاتئر. سوندئقتان جورا-جولداستارئمئزبةن بئرگة بذل ءئستئ جالعاستئرامئز دةگةن ويئمئز بار»، - جاس جذبايلار.

ارينة، بذل قوس عاشئقتئث «بارةكةلدئ» دةپ، سذيسئنةرلئك ءئسئ. شئن مانئندة، قئمبات كولئككة ءمئنئپ، تاؤ-تاستئ، ورمان مةن توعايدئ ارالاعانشا، حالئقتئث ئقئلاسئنا بولةنئپ، العئسئن العانعا نة جةتسئن؟! بارلئق جاستار ةلدوس پةن مولدئردةن ذلگئ السا، ءجون بولار ةدئ...

 مةزئ قئلعان ازئلدةر

  تويدئث نةگئزگئ «كةيئپكةرئ» اسابانئث اؤزئنان بئرنةشة ازئلدةردئ ةستيسئز. جاسئ دا، كارئسئ دة قاتار جينالاتئن توي ذستئندة ةنة مةن كةلئننئث اراسئنداعئ اثگئمةدةن باستاپ، توسةك قاتئناسئنا دةيئنگئ انايئ سوزدةر دة جالپئ جذرتقا پاش ةتئلةدئ. سولاردئث ءبئرسئپئراسئن تئزئپ وتسةك...

  1.سيئردئث جاؤئ - كةنة، كةلئننئث جاؤئ - ةنة؛

 2.ءبئر اجةيگة نةمةرةسئ سذراق قويئپتئ. اجة، سئزگة شاي جاقسئ ما، شال جاقسئ ما؟ اجةسئ: - اينالايئن ماعان ءبارئبئر، تةك تةرلةسةم بولدئ.

 بالاسئ وتباسئن قذرماق بولئپ، اكةسئنة ءومئرلئك جارئن تانئستئرادئ: - اكة، مئنة، كةلئنئثئز! ءبئز ءبئر-بئرئمئزدئ جاقسئ كورةمئز. سوندئقتان ذيلةنةتئن بولئپ شةشتئك. اكةسئ: - بالام، بذل قئزعا ذيلةنبة! ول - سةنئث قارئنداسئث بولادئ. - قالاي قارئنداسئم؟ - تذسئنةسئث بة.... جاس كةزئمدة قئزدارعا كوپ بارئپ ةدئم. ونئ ةستئگةن بالاسئ الگئ قئزدان باس تارتئپ، ءبئراز ؤاقئتتان كةيئن ةكئنشئ قئزدئ تانئستئرؤعا اكةلةدئ. سوندا اكةسئ:  - بالام، بذعان دا ذيلةنة كورمة! ول دا - سةنئث قارئنداسئث، - دةپتئ. اكةسئنةن كوثئلئ قالعان بالاسئ اناسئنا بارئپ، بولعان وقيعانئ ايتئپ بةرةدئ. سويتسة، اناسئ: - ذيلةنة بةر، بالام! ول سةنئث اكةث ةمةس، - دةگةن ةكةن.

وسئنداي انايئ ءازئلدئ ةستئگةندة، كئرةرگة تةسئك تاپپاي ابدئراپ قالاسئز. ال كةي اسابالار «شاپالاق ذرعاندار اكئم بولسئن، ذرماعاندار شوپئر بولسئن» دةپ، جذرتتان شاپالاق ذرؤئن سذرايدئ. ءبئر قاراعاندا، ءمئنسئز ءازئل. ءبئراق تةرةثئنة ءذثئلئپ قاراساق، شوپئر دا، اكئم دة بولؤ - ادامنئث ماثدايئنا جازئلعان تاعدئرئ. سوندا «اكئم ادام ةكةن دة، شوپئر ادام ةمةس پة؟» دةگةن ويدا قالاسئث ةرئكسئز.

 ءتذيئن:  ةلئمئزدئث ستاتيستيكا اگةنتتئگئنئث مالئمدةؤئنشة، اعئمداعئ جئلدئث قاثتار-مامئر ايلارئندا ا ح ا ج بولئمئنة بارئپ، اق نةكةسئن قيدئرعانداردئث سانئ 7،8 پايئزعا كوبةيگةن. وكئنئشتئسئ، بةس ايدئث ئشئندة اجئراسقانداردئث سانئ 9،7 پايئزعا ارتئپتئ. بذل، ارينة، استا-توك توي جاساپ، جيعان-تةرگةن مالدئ شاشئپ، قؤانئشقا كةنةلگةن سوث، ءذي بولؤدئث ازابئ مةن مةحناتئنا شئداماي، اق نةكةسئن تالاق ةتكةن جاستاردئث ارةكةتئ. ذلئن ذياعا، قئزئن قياعا قوندئرعئسئ كةلةتئن اتا-انا بالاسئنئث قؤانئشئنان ةشتةثةنئ اياماسئ انئق. ايتسة دة، بانكتئث تابالدئرئعئن توزدئرئپ، قارئزعا بةلشةدةن باتئپ توي جاساؤ - قازاقتئث قانئنا سئثگةن ادةتكة اينالدئ. قارئزدانئپ، قاؤعالانئپ، توي جاساعان سوث، سول ةثبةكتئ جاستار اقتاسا يگئ. ال قارئزدئ تولةؤدةن قاشئپ، ءبئر-ةكئ ايدان كةيئن، وتباسئنئث شئرقئ بذزئلسا، دابئرالاتئپ توي جاساؤدئث قاجةتئ قانشا؟! تاثئ تويسئز اتپايتئن، تويئن، تويعا ذلاستئراتئن قازاق حالقئ كةز كةلگةن قؤانئشتئ دارحان پةيئلمةن قارسئ العان. ارينة، نةكة تويئنئث شئلدةحاناعا، بةسئك تويعا، سذندةت تويعا ذلاسقانئ جاقسئ-اق، ءبئراق ستاتيستيكالئق دةرةكتةر باسقاشا سويلةيدئ... وكئنئشتئ-اق... 
  بةتتئ دايئنداعان:  ايگةرئم باقئت قئزئ، سابينا زاكئرجان قئزئ

دةرةككوز:«ايقئن» گازةتئ