مةن ورالمان ةمةسپئن. اتا-جذرتئمدئ اثساپ كةلگةن قازاقپئن- جاركةن بودةش ذلئ، اقئن
استانا. 26 - ماؤسئم. قازاقپارات - بةلگئلئ اقئن جاركةن بودةش ذلئمةن بولعان سذحباتتئ ذسئنامئز.
- جاركةن اعا، مةملةكةتتئك سئيلئققا ذسئنئلئپ جاتئرسئز. سئيلئقتئ الامئن دةپ سةنئمدئ ءجذرسئز بة، الدة الماي قالامئن با دةگةن كذمانئثئز بار ما؟ ساؤالدئ توتةسئنةن قويايئنشئ، وزئثئزبةن بئرگة سئيلئققا ذمئتكةرلةردئث ئشئنةن «الدئمدئ ورايدئ-اؤ» دةپ كئمدةردةن قورقاسئز؟
- سئيلئقتئ الامئن دةپ سةنئمدئ ءجذرمئن دةي المايمئن. سئيلئققا ذمئتكةرلةردئث ءبارئ دة مئقتئلار. مةملةكةتتئك سئيلئققا ةث لايئقتئسئ مةنمئن دةي دة المايمئن. ولاي دةسةم، ارئما سئن. اركئمنئث شئعارماشئلئق پوتةنسيالئ بار. مةملةكةت سئيلئققا ذسئنئلعانداردئث ئشئنةن ةث مئقتئسئن باعالايدئ دةپ ويلايمئن. وسئ سئيلئققا لايئقتئ ةدئم دةپ ءوزئمدئ ذسئنئپ وتئرعان جوقپئن. مةملةكةت بذل سئيلئقتئ بةرسة دة، بةرمةسة دة ريزامئن. مةنئث شئعارماشئلئعئمدئ مةملةكةت قالاي باعالايدئ، ناتيجة سولاي بولادئ.
- سوثعئ جئلدارئ اركئم الا بةرگةن سوث با، مةملةكةتتئك سئيلئقتئث قادئرئ كةتة باستاعانداي. مةملةكةتتئك سئيلئق العان اقئن-جازؤشئلاردان گورئ، وسئ سئيلئقتئ الماعان تولةن ابدئك، ساكةن يماناسوأ، بةكسذلتان نذرجةكة ذلئ، تئنئمباي نذرماعامبةتوأتةردئث باسئ جوعارئداي كورئنةدئ ماعان... «سئيلئق الامئن دةپ، اتئمدئ ارزانداتئپ الامئن» دةپ قورئقپايسئز با؟
- سةن ءوزئ، شانشئلةپ، قايداعئنئ سذرايتئن قيئن قئز ةكةنسئث. تولةن، ساكةن، بةكسذلتان اعالارئمئزدئ، تئنئمبايدئ ايتئپ وتئرعانئث دذرئس ءبئراق. جورا-جولداستارئم. « مةملةكةتتئك سئيلئققا ءتذسشئ، ذسئنشئ ءوزئثدئ»، - دةدئ. ايتپةسة بايگةگة ءتذسؤ ويئمدا جوق ةدئ. ءبئراق كئتابئم ادةمئ. كةز كةلگةن كئتاپتئث الدئنا تذسةتئنئن بئلةمئن. مةملةكةتتئك سئيلئق الؤ ءذشئن گازةتتة ءناسيحاتئثدئ جاساپ، وزگةلةرگة ءوزئثدئ ماقتاتؤ كةرةك ةكةنسئث. ةندئ ءبئلئپ جاتئرمئز عوي. ول ماقتاؤلاردئ جوعارئ جاق ةسةپتةمةيدئ. ءويتئپ وتئرئك ماقتاتقانشا، قذداي بئزگة ابئروي بةرسئن. شئن تالانتقا بةرةتئنئن بةرسئن.
- حالئقارالئق «الاش» ادةبي سئيلئعئنئث جانة تذركئ تئلدةر ةلدةرئ پوةزياسئ ІІ فةستيأالئنئث لاؤرةاتئ ةكةنئثئزدئ بئلةمئز. وسئ كةزگة دةيئن العان ماراپات، سئيلئقتارئثئزدئ، اتاعئثئزدئ تئزبةلةپ بةرئثئزشئ...
- اتاقتان كةندة ةمةسپئن. ءئرئلئ-ذساقتئ سئيلئقتئث ءبارئن الدئم.
- وسئ ءسئز ةلگة قاي جئلئ كةلدئثئز؟
- ةلگة كةلگةنئمة 40 جئل بولدئ.
- بذلاي سذراپ وتئرعانئم، ارعئ بةتتةن كةلگةن اقئن-جازؤشئلاردئث شئعارمالارئندا مئندةتتئ تذردة «كوش» جذرةدئ. «مةن پالةن جئلئ، پالةن كوشپةن كةلئپ ةدئم» - دةپ، تاعدئرئن شئعارماشئلئعئنا ارقاؤ ةتئپ جاتادئ. بايقايمئن، ءسئزدئث ولةثدةرئثئزدة «كوش» تاقئرئبئ كوپ ةمةس سياقتئ...
- كوشتئ جئرلاپ، شئعارماشئلئعئما ورالمان ةكةنئمدئ ارقاؤ ةتپةيمئن. ويتكةنئ، اتا-جذرتئمدئ اداسپاي تاپتئم. مةن ورالمان ةمةسپئن. اتا-جذرتئمدئ اثساپ كةلگةن قازاقپئن. اتا-جذرتئن اثساپ كةلگةن كذرةسكةر اقئنمئن.
- ارعئ بةتتةن كةلگةن اقئندارئمئزدا ءتئل تازالئعئ بار. ولةثدةرئنةن تذنئپ تذرعان ءتئلدئ كورةمئز. ةلگة ورالعان اقئنداردئث ئشئنةن ءتئلئ تذنئپ تذر دةپ كئمدةردئ دارالايسئز؟
- مارقذم ةرمذرات زةيئپحاننئث ءتئلئ كةرةمةت ةدئ. سويتة تذرا، ول ءوزئن اقئنمئن دةپ ايتپايتئن. ءتئرئ جذرگةندةر تؤرالئ ءتئرئ ءجذرئپ ةشتةثة ايتپاي-اق قويايئن.
- نةگة ايتپايسئز؟ سئزگة سئناپ بةرئثئز دةپ جاتقان جوقپئن عوي. كةيئنگئ جاستاردئث اراسئندا جاقسئ اقئندار بولسا، جاقسئ دةمةيسئز بة...
- پالةن مئقتئ، تذگةن تومةن دةگةندئ ذناتپايتئن ةدئم، تذگة... تابانداپ قويمادئث عوي، كةيئنگئ جاستاردان ةرعالي باقاش پةن توقتارالئ تاثجارئقتا ءتئل بار. ولةثدةرئ جذتاث ةمةس. ةرلان ءجذنئس - سذمدئق اقئن. ذلكةن تالانت، ءبئلئمئ تةرةث. جاپ-جاس بوپ تذرئپ، ءبئز بئلمةيتئن دذنيةلةردئ بئلةدئ. ةرلاننئث ونئسئن قئزعانئپ قالامئن كةيدة. ةكئ ذلاربةكتةن دة جاقسئ اقئن شئعادئ.
- ةندئ ءسئزدئث بؤئن تؤرالئ ايتايئقشئ. ءسئزدئث قاتارلاستارئثئز تةمئرحان مةدةتبةكتةر، وزئثئزبةن بئرگة سئيلئققا بايگةگة ءتذسئپ جاتقان ءجذرسئن ةرمان دا ءسئزدئث بؤئن. قالامداس قاتارلاستارئثئزدئ ءبئر تذگةندةپ بةرئثئزشئ...
- ءبئزدئث قاتار دةگةندة اؤئزعا بئردةن ئلئگةتئن تةمئرحان مةدةتبةك. ءجذرسئن ةرمان دا ءبئزدئث بؤئن. ودان كةيئنگئلةردئث ءبارئ مةنئث ءئنئم. الپئسقا كةلگةن امانحان بار. امانحان ةكةؤمئز ادةبيةتكة قذرئلئسشئ بولئپ كةلگةنبئز. الماتئعا العاش كةلگةندة قذرئلئستا بئرگة ئستةدئك، ءبئر جاتاقحانادا تذردئق. امانحان وتة ءبئلئمدئ جئگئت، بئلمةيتئنئ جوق.
- ادةبيةتكة سوعئستان كةيئنگئ كةلگةن بؤئندئ «جةتئمدةر» دةپ اتادئ. «اي، سول جةتئمدةر پوةزيانئ جئلاثقئلئققا اينالدئرعاننان باسقا ادةبيةتكة نة اكةلةدئ عوي دةيسئث؟»، - دةگةن سئندئ پئكئرلةر دة ايتئلدئ كةزئندة. سئزدةردئث بؤئن جايلئ وسئ پئكئر قانشالئقتئ بذرئس نةمةسة دذرئس ايتئلدئ دةپ ويلايسئز؟
- سوعئس - ءبئزدئث قاسئرةتئمئز. قاسئرةت شئعارمادا كورئنئس بةرؤئ كةرةك. پروزادا بولسئن، پوةزيادا بولسئن. 1937 - جئلعئ اشارشئلئقتئث قاسئرةتئن كةيئنگئ ذرپاق قالامگةرلةردئث شئعارمالارئنان كوردئ. ءبئز دة ءوز قاسئرةتئمئزدئ حال-قادئرئمئزشة جةتكئزسةك دةدئك. «جةتئمدةر پوةزيانئ جئلاثقئلئققا اينالدئرعاننان باسقا ادةبيةتكة نة قوسادئ عوي دةيسئث؟»، - دةگةن پئكئر بذرئس ايتئلعان، مةنئثشة. ايتپةسة ءبئزدئث قاتارئمئزدا سذمدئق اقئندار بار. تةمئرحان، جذرسئندةر، نةسئپبةكتةر قانداي جاقسئ اقئندار، مئسالئ. بئرةؤلةر ولاردئ سئناپ جاتادئ. سئناسا دا، جاماندئ-جاقسئلئ پئكئردئث جذرگةنئ جاقسئ.
- اعا، ءوزئثئز كوپ سئنالدئثئز با الدة كوپ ماقتالدئثئز با؟
- مذنئ ايتا المايمئن. «قئزدئث جاسئن سذراما، قئسئلادئ» دةگةن بار عوي. بذل سذراعئثا جاؤاپ بةرؤگة مةن دة سولاي قئسئلامئن.
- ادةبيةتتةگئ سوعئستان كةيئنگئ بؤئن تؤرالئ سذراپ وتئرعانئم، سوعئستان كةيئنگئ بؤئندا قانشا دةگةنمةن دة تاعدئر بار. ءوز تاعدئرئثئزدئ ايتئپ بةرئثئزشئ...
- ءوز تاعدئرئمدئ مئنا ءبئر ةكئ جولعا سئيدئردئم. «باؤئرئم كوشئپ، كةلگةنمةن، اؤئلئم كوشئپ كةلمةدئ». بولدئ، باسقا ايتپايمئن...
- اقئنداردئث اراسئندا ءمذشايرا بايگةسئنة كوپ تذسةتئندةردئث ءبئرئسئز. ءتئپتئ ءبئر جئلدا ءذش ءمذشايراعا قاتئسئپ ميلليون تةثگةگة جؤئق تابئس تاپقان كةزئثئز بولدئ. وسئ ءسئز ءمذشايراعا نة ماقساتپةن قاتئساسئز؟ ءوزئثئزدئ مويئنداتؤ ءذشئن بة؟ ءسئزدئ ءبئرازئ مويئنداپ قويدئ عوي ءبئراق. مذنئ سذراپ وتئرعانئم، ارامئزدا اقئندئعئن بايگةگة دة، ساؤداعا دا سالمايتئن اقئندار دا بار. ةسةنعالي راؤشانوأ، مئسالئ، ةشقاشان ءمذشايراعا قاتئسقان ةمةس. بايگةگة تذسپةسة دة، ول كئسئنئ كوبئ مويئندايدئ ةمةس پة؟
- اركئمنئث وتباسئلئق جاعدايئ بولادئ. وتباسئما ذلكةن قارجئ كةرةك بولدئ. ماتةريالدئق جاعئنان قاتتئ قئسئلدئم، شئنئمدئ ايتايئن. ايتپةسة بايگةگة ءتذسئپ قاجةتئ جوق ةدئ. قاتئستئم، الدئم، وتباسئمدئ قيئندئقتان قذتقاردئم. نة ئستة دةيسئثدةر ةندئ ماعان؟ ولةثئن بايگةگة سالمايدئ دةپ، ةسةنعاليدئ ايتئپ وتئرسئث. ةسةنعالي سياقتئ باسپانئث باستئعئ بولسام، بايگةگة قاتئسئپ نةم بار؟
- تذسئنئكتئ. بايگةگة وتباسئمدئ قارجئلئق قيئندئقتان قذتقارؤ ءذشئن ءتذستئم دةپ جاتئرسئز عوي. قازئر جاعدايئثئز قالاي، جالپئ؟
- الةؤمةتتئك جاعدايئمدئ سذراپ وتئرسئث با؟ 250 گرام اششئ سؤ الئپ ئشةتئن جاعدايئم بار. باسقا جاعدايئم جوق. قذدايعا شذكئر، اش ةمةسپئن، توق تا ةمةسپئن. اقئنداردئث جارئم قذرساق بوپ جذرگةنئ جاقسئ نةگئزئ. اش قذرساعئن ولةثمةن تولتئرادئ. جارتئ قذرساعئنئث ءبئر جاعئنا قئزداردئ سالئپ الئپ، جئرئن جازئپ جذرة بةرةدئ. جاعدايئم ناشار دةپ جئلامايمئن. قذدايعا شذكئر، كةزئندة يمانعالي تاسماعامبةتوأ بةرگةن ءذيئم بار.
- ءسئزدئث پوةزياثئزدئ ءبئراز ادام مويئندايدئ. ال ءوزئثئز كئمدئ مويئندايسئز؟
- جازؤشئلاردان مذحتار ماعاؤيندئ، اقئنداردان مذقاعالي مةن جذمةكةندئ مويئندايمئن. ولار - عاسئردا ءبئر-اق رةت تؤاتئن ادامدار.
- ءسئزدئ قازئر نة تولعاندئرادئ؟ سذحبات باستالماي تذرئپ، كةرةمةت دذنية جازئپ جاتئرمئن دةپ قالدئثئز. نة جازدئثئز، بئلؤگة بولا ما؟
- ول تؤئندئمدئ جاقئندا جاريالايمئن. مةملةكةتتئك قايراتكةرمئن، مةنئ مةملةكةتئمئزدئث ماسةلةلةرئ تولعاندئرادئ دةپ وتئرئك ايتپاي-اق قويايئن.
مةن وزئمة الاثدايمئن. دةنساؤلئعئم قينايدئ. كةزئندة كوپ قيئندئق كوردئم، سونئث كةسئرئ دةنساؤلئققا دا، جذرةككة دة ءتيئپ ءجذر. ذلكةن ذلدان ةكئ نةمةرةم بار. قازئر قولئمدا. بالالارئما مةنئث پوةزيام جذرمةيدئ. ةكئنشئ ذلئم ايدار جيئرما بةس جاسئندا قايتئس بولدئ. ساكةن سةيفؤللين سياقتئ كةرةمةت سذلؤ جئگئت ةدئ. ذيلةندئرةمئن، ةندئ قئزئعئن كورةمئن دةپ جذرگةندة كةتئپ قالدئ. سويلةسئپ جذرگةن قئزئ بار ةكةن. ونئث جئلاعانئن كورگةندة، جارالئ جذرةگئم ودان سايئن ءتئلئندئ. قاسئرةتئم كوپ. بارلئق قاسئرةتتةن دة اؤئرئ ماعان ذلئمنان ايئرئلؤ بولدئ. سول جئلدارئ قاتتئ كذيئندئم، كذيرةدئم. ءبئراز ؤاقئت ولةثدئ دة قويئپ كةتتئم.
- ءسئز ولةثدئ قالاي جانة قايدا جازاسئز؟
- مئنا سةنئث ةرنئثنئث استئندا ادةمئ مةث بار ةكةن. بئلة، بئلسةك مةث دة پوةزيا. سةنئث مةثئثدئ كورئپ، ولةث «ءتذرتئپ» وتئر. ولةث كةلگةندة كةشكئ ساعات 8 بةن تاثعئ توعئزدئث اراسئندا جازامئن. ولةث قئسسا، بالالار ذيئقتاعاندا جازؤعا وتئرامئن. كةيدة اأتوبؤستا وتئرعانئمدا ولةث كةلةدئ. ون شؤماققا دةيئن ميئما ساقتاي الامئن. ون شؤماقتان سوث ذمئتامئن.
- وسئ ؤاقئتقا دةيئن ءوزئثئزدئث شئعارماشئلئق مذمكئندئگئثئزدئ تولئق كورسةتة الدئم دةپ ويلايسئز با؟
- جوق. تةمئرحان كةزئندة مةن تؤرالئ ماقالا جازعاندا: «جاركةن بودةش ذلئنئث قئرئق قئرئنئث ءبئرئن عانا جازدئم»، - دةدئ عوي. دذرئس ايتتئ دةپ ويلايمئن. شئعارماشئلئق پوتةنسيالئمدئ تولئق كورسةتتئم دةمةيمئن. گذلشات ةسئمدئ ايةلئم بار. وتة ادةمئ، سذلؤدئث سذلؤئ. ءوزئ سذلؤلئق سالونئندا ئستةيدئ. كةرةمةت تياناقتئ ادام. مةنئث بار جاعدايئمدئ جاسايدئ، الدئمنان كةسئپ وتپةيدئ. ءومئر بويئ گذلشاتقا قايران قالؤمةن كةلةمئن. الپئسقا كةلسةم دة، ايةلئمة كذندة عاشئقپئن. ول دا ماعان كذندة عاشئق. شئعارماشئلئق پوتةنسيالئثئزدئ كورسةتة الدئث با دةپ جاتئرسئث عوي. كةرةك دةسةث، ايةلئمنئث سذلؤلئعئن وسئ كذنگة دةيئن اقئننئث تئلئمةن سؤرةتتةپ بئتة المادئم.
اثگئمةلةسكةن - قارلئعا يبراگيموأا
دةرةككوز:«حالئق ءسوزئ» گازةتئ