قايداسئثدار، قارتتارئم؟

 استانا. 1 - اقپان. قازاقپارات - ...شةكپةنئن جةلبةگةي سالئپ، تاقياسئن شالقايتا كيئپ، سالالئ ساقالئن ؤئستاي تارامداپ، ماثعازدانئپ وتئراتئن بايسالدئ دا ساليقالئ قارتتاردئ ساعئنامئن.

قايداسئثدار، قارتتارئم؟

ءبئر اؤئلعا قوناققا بارا قالسام ءتور الدئندا قازئقتاي شانشئلئپ، قارشئعاداي قومدانئپ وتئراتئن يمانجذزدئ اقساقالداردئ ئزدةيمئن. ءجذرئس-تذرئسئثدئ باعئپ، بةرگةن سالةمئثدئ مانةرلةي، بيپازداي الاتئن اقئلگوي دة باتاگوي قاريالار الدئمنان شئعاتئنداي، باتاسئن بةرئپ سارقئت جئلئگئن ذسئناتئنداي دامةلةنئپ تذرامئن. اتتةث اششئ سؤعا تويئپ الئپ، قئزئلعا ذيمةلةگةن شاؤقارعاداي كارتاعا تالاسئپ، شؤئلداپ وتئرعان بةرةكةسئز توبئر شالداردئ كورگةندة قوراشسئنئپ، قامئعئپ قالامئن.

«قارتئ بار ةلدئث قازئناسئ بار» دةپ قازاق ةجةلدةن قارياسئن، ةسكئكوزدةرئن سئيلاعان ةل ةدئ. ذلكةندةرئ دة سئيلاؤعا تذرارلئق بولاتئن. «ذرئنئث وزئنة لايئق سويئلئ بار، كارئنئث وزئنة لايئق ورئنئ بار» دةگةندةيئن، ولار ءوز ورنئن، قادئر-قاسيةتئن جاقسئ بئلةتئن، ذرپاق الدئنداعئ جاؤاپكةرشئلئگئن تةرةث سةزئنةتئن. دذيئم جذرتتئ اؤئزئنا قاراتئپ، اشسا الاقانئندا، جذمسا جذدئرئعئندا ذستاعان، ذرماي-سوقپاي ايتقانئنا كوندئرئپ، ايداعانئنا جذرگئزگةن، ايئرئلعاندئ تةلئپ، اداسقاندئ تؤرا جولعا سالعان نةبئر كورةگةن سذثعئلا، دؤالئ اؤئز مامئلةگةر قارتتار ءار وثئردةن تابئلاتئن. شارشئ توپتا اتالئ ءسوز، كةلةلئ كةثةس باستاپ، ةل-جةردئث وتكةن-كةتكةن تاريحئنان سئر شةرتةتئن، اؤئزئنان شئققان ءاربئر لةبئزئ كةسةك-كةسةك التئنعا پارا-پار كوكئرةگئ داثعئل كونةلةردئث جذرناعئن ءبئز دة كورئپ قالدئق.

سوعئم باسئ، ناؤرئز كوجة، سئباعا جئلئك، قئمئزمذرئندئق، سئرگةجيار دةگةن سياقتئ قازاقتئث تولئپ جاتقان كادةلئ جول-جورالعئ، سئي-سياپاتتارئندا سول قازئنالئ قارتتاردئث جذرگةن جةرلةرئ عيباراتتئ اثگئمة دذكةن، وتئرعان ورتاسئ ادةمئ ءازئل-قالجئث بولؤشئ ةدئ.

 اسئرةسة، ةل جايلاؤعا قونئپ، بية بايلانئپ، كوثئل جايلانئپ دةگةندةي سارئ قئمئز بابئنا كةلگةن تذستا اؤئلدئث قونئسئ جاقئن، سئيلاس-تذرعئلاس اقساقالدارئ ءبئر سايدئث باسئنان باستاپ اياعئنا دةيئن قئدئرئپ سئباعا مالدارئنئث باسئن مذجيتئن. جاس وتاؤلارعا تذستةنئپ، ذلكةنئ بار ذيلةرگة، قارا شاثئراقتارعا قونا تذنةپ، جاز بويئ ةركئن سايراندايدئ-اؤ ءبئر. قاشان، قاي ذيدة بولاتئندارئن الدئن الا جوسپارلاپ، جوبالاپ الاتئندارئ تاعئ بار. ءبئر-ءبئر اؤئلدئث باسالقا ذلكةندةرئ سانالاتئن قارتتار قاز قاتار اتقا قونئپ، قازداي شذبئرئپ كةلة جاتقاندا قذددئ ءبئر بار قازاق ءتذپ قوپارئلا كوشئپ كةلة جاتقانداي كورئنؤشئ ةدئ.

اقساقالدارئ جةلبئرةپ، اق جةيدةلةرئ كولبئرةپ اؤئل شةتئنة ئلئنگةندة ذلكةن-كئشئ سذرئنة-قابئنا الدارئنان شئعئپ، قاؤمالاپ اتتان ءتذسئرئپ، قوشامةتتةپ تورگة وزدئرار ةدئ. سوسئن دونةن قئمئزبةن سؤسئندارئ باسئلئپ، جان شاقئرعاننان كةيئن اق باتاعا قول جايئلئپ، سةمئز مارقا سويئلئپ، قويؤ شاي قويئلئپ دةگةندةي تئك تذرئپ قوناق كذتؤ قاربالاسئ باستالادئ اؤئلدا. ات-كولئك جايعاستئرؤ، قئمئز قذيئپ، تاباق تارتؤ الدئم-جئلدئم ئسپار جاستاردئث مئندةتئ. بذل كذنئ اؤئل ةرةكشة كوثئلدئ. ارينة، تورئنة بةرةكة قونئپ، قذت دارئپ وتئرسا كئم كوثئلدئ بولماسقا.

«قئمئز كوپتئث اسئ، كوكتئث سؤئ» دةيتئن قازاق ونئ ةشكئمنةن اياپ قالماعان، ساتئپ پايدا دا تاپقان ةمةس. سوندئقتان ءبئر ءذي بية بايلاسا كذللئ كورشئ-كولةم قئمئزعا ورتاقتاسئپ، بولة-جارا ئشةدئ. ئستالعان قارا سابا ذكئلئ پئسپةكپةن كذرپ-كذرپ ءپئسئلئپ، بال قئمئز كذندئز-ءتذنئ بابئندا تذرادئ. بةتئندة ءتذيئر-ءتذيئر ماي جذزگةن، قئشقئلتئم ءيئسئ كةثسئرئك جارعان سارئ قئمئزعا قئزارا بورتكةن قارتتار ءمذيئز شاقشاداعئ بذيرا ناسئبايلارئن راحاتتانا اتئپ العاننان كةيئن اثگئمة-دذكةننئث كورئگئن قئزدئرئپ، ءتئل تيةگئن اعئتادئ. اسئرةسة، وزدةرئ كةزئندة پالؤان، سايئسكةر بولعان شالدار داؤئستارئن وقيعا اؤانئنا قاراي بئردة وقئس كوتةرئپ، بئردة قوثئرلاتئپ، كةيدة بذيئرلةرئن تايانئپ، يئقتارئن قومداپ، قاسئن كةرئپ، كوزدةرئن الايتئپ دةگةندةي اثگئمةنئ قئزئقتئرئپ، قئزدئرئپ ايتادئ. التاي بةتئنئث اثگئمةلةرئن، جاؤ قايتارئپ، بارئمتاعا بارعاندارئن ءتذننئث ءبئر ؤاعئنا دةيئن تولعايدئ. ةل اراسئنئث ةسكئ سوزدةرئ، اقئن جئراؤلاردئث ءسوز قاقتئعئستارئ، كةيبئر بةيپئل، كذلدئرگئ اثگئمةلةر دة قوزدايدئ. ةرتةثگئ بةسئندة باعلان ةتئنة ابدةن كةكئرةلةپ، قئمئزعا ماسايعان قارتتار بؤئندارئن ازةر بيلةپ، داياشئ جئگئتتةردئث دةمةؤئمةن اتتارئنا ازةر-ازةر قونئپ، ارقا-جارقا اتتانئپ بارا جاتار ةدئ.

بذگئن ول زامان كةلمةسكة كةتتئ. قازئنالئ قارتتار دا الدةبئر جاققا ءتذپ قوپارئلا كوشئپ كةتكةندةي. ورئندارئ ويسئراپ، قذلازئپ تذر.

سوزاق ءوثئرئنئث شةرالئ دةگةن اقئنئ ءبئر كةلئننئث بةتئن اشئپ تذرئپ:

سذمدئق سؤئن ذرتتاعان،

پايداسئز جةردةن سئرتتاعان.

جاسئ الپئسقا جةتكةنشة،

ساقال-مذرتئ شئقپاعان -

قايئن اتاثا ءبئر سالةم! - دةپ سيپاتتاعان ةكةن ءذي يةسئن. وكئنئشتئسئ، وسئ سيپاتتاما بذگئندة كوپتةگةن اقساقالدارئمئزعا ارتئق-كةمئ جوق ءدال كةلةتئنئ اششئ دا بولسا شئندئق. «زامانئنا ساي ادامئ» دةمةكشئ، زامان ازعان سايئن ادامدار دا ذساقتالئپ، كذيكئلةنئپ بارا ما قالاي، قازئرگئ قارتتارئمئزدئث دا تذزئ جةثئلدةپ، ايبئنئ الاسارئپ بارا جاتئر. ابؤباكئر كةردةرئ ايتقانداي «قارتتاردان كةتتئ اؤئرلئق، سوپئدان كةتتئ سابئرلئق» دةيتئن زامان تؤدئ.

وسئ كذنئ اقساقالدئ قاريا، اق جاؤلئقتئ اجةلةردئ جولئقتئرا قالسام، جوعالتقانئمدئ تاپقانداي كوثئلدةنئپ قالامئن. جذگئرئپ بارئپ قولئن العئم كةلئپ، سوثئنان ةرئپ ءجذرئپ ذزاق-ذزاق قاراعئم كةلئپ تذرادئ. جالپئ، جاسئ كةلگةن ةر ادامعا كةلئستئ قويئلعان ساقال-مذرت، انالارعا اق جاؤلئق ءبئر ءتذرلئ جاراسئپ، كةسكئنئنة نذر، كةلبةتئنة اجار بةرئپ، سالماقتئ دا ساليقالئ كورسةتئپ تذراتئن ءتارئزدئ. ويمةن ةلةستةتئپ كورئثئزشئ، كذمئس ساقالئ جةلبئرةگةن الاتاؤداي ابئز اتا مةن ذيتكةن سيراقتاي تذيتيگةن قئرما ساقال كوسةنئث قايسئسئ سالماقتئ كورئنةدئ؟ شاعالاداي اق شاثقان جاؤلئقتارئ كذنگة شاعئلئسقان، اققؤداي كةربةز، اتا قازداي ماثعاز اجةلةر مةن باستارئن بذلعاعان بذزاؤشئقتاي دومالاقتاپ بايلاپ الئپ، رةزةثكة شاركةي سذيرةتكةن «مارجا» اپالاردئث قايسئسئ ساليقالئ، سالاؤاتتئ كورئنةدئ؟!.

«قئز انادان ذيرةنبةي ونةگة الماس، ذل اتادان ذيرةنبةي ساپار شةكپةس» دةگةندةي ارتئثنان ةرگةن ذرپاق ذلئلئق ذلاعاتئثا، اتالئق تاعئلئمئثا ءزارؤ بولئپ ءجذر. قايداسئثدار، قارتتارئم؟!.

امانجول اقئن ذلئ، تةمئرتاؤ قالاسئ

دةرةككوزئ:«نامئس» سايتئ